خدا در اسلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نام‌های خدا در قرآن)
پرش به: ناوبری، جستجو

خدا یکی از مفاهیم کلیدی در اسلام است و نام او الله است وبقیه اسامی صفات او است

صفات ثبوتیه[ویرایش]

مراد آن دسته از صفاتی است که یا عین ذات اوست و یا ناشی از ذات اوست

ذاتیه[ویرایش]

بخشی از صفات مربوط به ذات حق تعالی است و عین ذات او می‌باشد. مجموعه صفات ذاتی خداوند در ۴ صفت اصلی قابل جمع است که عبارتنداز

۱-وحدانیت:خداوند یگانه است بی مثل و مانند و شبیه و مرکب از اجزاء خارجی و عقلی نمی‌باشد. صفاتی که به این صفت اصلی بازمی‌گردد عبارتند از:

احد ـ واحد ـ مشهور ـ معروف ـ غریب ـ فرد ـ کافی ـ وتر ـ موجود ـ غایت[۱]

۲-سرمدیت:خداوندجاودانه ازلی وابدی است یعنی ازابتدابوده وخواهدبود. صفاتی که باین صفت اصلی بازمیگرددعبارتنداز

اخر-اول-باخی-حی-دائم-سابق-سرمد-قدیم-قریب-قائم-قیوم-متین-مکین-حق-ازلی-ابدی-واجب الوجود[۲]

۳-عالمیت :خداوندداناست بهمه هستی وذات خودازازل تاابددرهرزمان وهرمکان وعلم اوحضوری است. صفاتی که باین صفت اصلی بازمیگردندعبارتنداز

بصیر-باطن-برهان-جمیل-حسن-حکیم-محیط-خبیر-مدرک-دلیل-رای-سرور-سامع-سمیع-سند-شاهد-شهید-عالم-علیم-علام-فخر-قرهعین-ناطق-ناظر-نور-کاشف-کامل-کنز-معلن-عارف[۳]

۴-قادریت :خداوندتواناست بهرامری که درهستی امکان پذیراست صفاتی که باین صفت اصلی بازمیگرددعبارتنداز

باذخ-جبار-جلیل-محول-ذخز-رافع-رفیع-سریع-سالم-سید-شدید-شریف-صادق-عده-عز-عزیز-معز-عظیم-علی-عالی-اعلی-متعالی-فوق-عون-معین-مستعانغالب-غناء-غنی-مغنی-فاتح-فتاح-فالق-فارج-مفرج-فاتق-فائق-قادر-قدیر-مقنی-قاهر-قهار-ماجد-مجید-منیع-ناصر-نصیر-کبیر-متکبر-کثیر-واسع-موسع-مهیمن-مکین-مانع-مطلق-حق-فاصل-فارق-مفصل-قابض-مقدر نکته-دوصفت ذاتی وحدانیت وسرمدیت بدون اضافه بچیزی بذات باریتعالی اتصاف داردلیکن دوصفت قادریت وعالمیت بااضافه بمخلوق قابل اتصاف است

فعلیه[ویرایش]

بخشی ازصفات مربوط به افعال باریتعالی است اینگونه صفات حادث وناشی ازقدرت وعلم اویند مجموعه صفات فعل خداونددر۴صفت اصلی قابل جمع است که عبارتنداز

۱-خالقیت (خلق دفعی):خداوندآفریدگارهستی است وهمه چیزبااراده اوحیات داردوصفاتی که باین صفت اصلی بازمیگرددعباتنداز

بدی-مبدء-مبدل-بارء-باعث-جاعل-محیی-خالق-خلاق-مسبب-مسخر-صانع-مصور-مضعف-معید-مغیر-فاطر-فاعل-فعال-فالق-مغنی-مقلب-ماهی-ممکن-ممیت-منشئ-منور-مکون-موسع-ماهد[۴] و[۵]

۲-ربانیت (خلق تدریجی):خداوندپروردگارومربی همه مخلوقاتست وجهان لحظه‌ای بدون توجه اوپیش نمی‌رود. صفاتی که باین صفت اصلی برمیگرددعبارتنداز

امان-امین-مومن-انیس-مونس-مستانس-بر-بار-باسط-مبشر-مبین-مبین-تواب-مثیب-جابر-مجزل-جلیس-مجمل-مجیب-مجاب-جواد-جار-مجبر-حبیب-محبوب-محذر-داعی -مدعو-حفیظ-حافظ-حفی-حلیم-حامد-حمید-محمود-حنان-محیل-مخوف-خیر-مختار-مدبر-حرز-حاسب-حسیب-دافع-مدیل-دیان-ذارء-ذاکر-مذکور-رئوف-رب-مرتب-راتق-رجاء-راحم-رحیم-رحمان-ارحم-رازق-رزاق-راضی-رضی-مرضی-رضوان-مرغوب-مرغب-رفیق-رقیب-موهوب-مرتاح-مزین-ساتر-ستار-سلام-سامق-مسهل-شافی-شاکر-شکور-مشکور-صبور-صبار-صریخ-جبار-ضامن-طبیب-مطعم-طالب-مطلوب-مطور-عدل-عادل-عاصم-عصمت-عطوف-معطی-عفو-معافی-غآفر-غفار-غفور-غفران-غیاث-مغیث-مطرح-مفرغ-مفضل-قابل-قبیل-قاسم-مقسم-مقسط-مقیت-مقیل-ملجا-ملقن-ملهم-ملی-منان-ممهل-منجی-منذر-منزل-منزل-منعم-منفس-منول-منیل-کریم-اکرم-مکرم-کالئ-ودود-موسع-ماصل-موصوف-وافی-وفی-وقی-واقی-واهب-وهاب-

۳-حاکمیت :همه هستی تحت حکومت اوقراردارندواومقنن وقاضی ووالی اصلیست. صفاتی که باین صفت اصلی برمیگردندعبارتنداز

اله-امر-حاکم-دلیل-راشد-مرشد-رشید-راعی-مسئول-معبود-معقب-عماد-غایت-مقصود-قاضی-منی-ناهی-منتهی-ولی-والی-مولی-هادی-حکم

۴-مالکیت :همه مخلوقات وهستی ازان اوست واومالک علی الاطلاق است. صفاتی که باین صفت اصلی برمیگردندعبارتنداز

جامع-سلطان-شافع-شفیع-صاحب-مالک-ملیک-ملک-مقدر-مقدم-کاسر-کفیل-وکیل[۶]

صفات سلبیه[ویرایش]

دو صفت قدوس وسبوح درقرآن کریم به عنوان صفت سلبی معروفند که مفهوم آن دو تنزیه حق تعالی از صفات محدود ناقص وبشری است اولی تنزیه مادی ودومی تنزیه معنوی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. تفسیر موضوعی قرآن کریم تألیف آیت الله مکارم شیرازی بخش صفات خداوند
  2. تفسیر موضوعی قرآن کریم تألیف آیت الله مکارم شیرازی بخش صفات خداوند
  3. تفسیر موضوعی قرآن کریم تألیف آیت الله مکارم شیرازی بخش صفات خداوند
  4. تفسیر موضوعی قرآن کریم تألیف آیت الله مکارم شیرازی بخش صفات خداوند
  5. لاموثرفی الوجودالاالله (حدیث)
  6. دعای جوشن کبیر ازمفاتیح الجنان