مصطفی خرم‌دل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از تفسیر نور (خرم‌دل))
مصطفی خرم‌دل
زادهٔ۱۳۱۵
دهبکر، مهاباد، آذربایجان غربی
درگذشت۴ خرداد ۱۳۹۹ (۸۴ سال)
مهاباد، آذربایجان غربی
ملیتایرانی
نژادکرد
شهروندیایران
تحصیلاتدکترای زبان و ادبیات عرب
محل تحصیلدانشکدهٔ الهیات دانشگاه تهران
پیشهنویسنده، مترجم، مفسر
کارهای برجستهکتاب تفسیر نور
دیناسلام
مذهبسنی شافعی
منصبرئیس دانشگاه کردستان
عضو هیئت علمی دانشگاه کردستان
دوستان دکتر خرمدل، کمال مولودپوری و سایر دانشجویان مهاباد

مصطفی خرم‌دل (به کردی: موستەفا خوڕڕەمدڵ) (زادهٔ ۱۳۱۵ در روستای دهبکر، مهاباد – درگذشتهٔ ۴ خرداد ۱۳۹۹ در شهرستان مهابادنویسنده، مترجم، قرآن‌پژوه، اسلام‌شناس و مفسر کرد اهل ایران بود. از آثار برجستهٔ او می‌توان به تفسیر نور و هم‌چنین به ترجمهٔ تفسیر فی ظلال القرآن از سید قطب اشاره کرد که در ۱۵ جلد به چاپ رسیده‌است.

کتاب تفسیر نور[ویرایش]

تفسیر نور
Tafsir Noor Ustadh Mustafa KhurramDil.gif
نویسنده(ها)مصطفی خرم‌دل
عنوان اصلیتفسیر نور
کشورتهران
زبانفارسی، عربی
موضوع(ها)تفسیر، قرآن
ناشراحسان
تاریخ نشر
۱۳۷۲
گونه رسانهکتاب (چاپی)
شمار صفحات۷۵۸ (چاپ اول)
شابکشابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۸۷۳-۰۶-۳

تفسیر نور نام تفسیری قرآنی از مصطفی خرم‌دل، مفسر کرد ایرانی است. این تفسیر در اولین چاپ خود در سال ۱۳۷۲ توسط انتشارات احسان در تهران در ۷۵۸ صفحه، با خط عثمان طاها به چاپ رسیده است.[۱][۲]آن‌طور که در پایان کتاب ذکر‌شده، ترجمه و تفسیر آن در اول فروردین ۱۳۷۰ به پایان رسیده‌است. مصطفی خرم‌دل در مورد چگونگی نوشتن و ترجمه تفسیر نور در مقدمهٔ کتاب این‌گونه ذکر کرده‌است:[۱]

چند سال پیش تفسیری را به نام «المنتخب» تألیف «انجمن قرآن و سنت» مصر، خریداری کردم … سخت شیفتهٔ آن گشتم و بر آن شدم این تفسیر گرانقدر را به فارسی برگردانم … متوجّه شدم که بعضی از تفاسیر دیگر در معنی برخی از آیات راهیاب‌تر و به مقصود وافی‌ترند. تصمیم گرفتم از باغ پرگل مجموعهٔ تفاسیری که در دسترس است به گلچین معانی بپردازم و همچون زنبور عسل بر بهترین شکوفه‌ها و خوشبوترین گلها بنشینم … شش سال پرکشیدن بدین گلزار و آن گلزار، و مکیدن شیرهٔ این گل و آن گل، توانستم شهد فائق و معطّر سی جزء قرآن را بر خوان دوستان نهم … این گلچین را «تفسیر نور» نامیده‌ام، چرا که خود فرستندهٔ قرآن پروردگار جهان، کتاب خود را نور نامیده است.

— مصطفی خرم‌دل، تفسیر نور، پیشگفتار مؤلف، صفحه چهار، چاپ نهم، ۱۳۹۱.

این کتاب در چاپ خود در ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳، در چاپ دهم خود در ۱۴۸۰ صفحه و در تیراژ ۱۰ هزار نسخه‌ای توسط انتشارات احسان در تهران به چاپ رسیده است.

آثار[ویرایش]

تألیفات[ویرایش]

  • صرف دستور زبان کردی سورانی (چاپ اول، سال ۱۳۴۷، نشر موفقی، مهاباد)
  • گلبُن دانش (چاپ اول، سال ۱۳۴۷، نشر موفقی، مهاباد)
  • گنجینهٔ صرف زبان عربی (چاپ اول، سال ۱۳۶۸ - چاپ دوم، سال ۱۳۷۱، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج)
  • گنجینهٔ نحو زبان عربی (چاپ اول، سال ۱۳۶۸ - چاپ دوم، سال ۱۳۷۱، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج)
  • مکالمهٔ روزمرهٔ زبان کردی (چاپ اول، سال ۱۳۴۷، نشر موفقی، مهاباد - چاپ دوم، سال ۱۳۸۲، نشر احسان، تهران)
  • نحو زبان فارسی (چاپ اول، سال ۱۳۴۷، نشر موفقی، مهاباد)
  • نگاهی گذرا به اعجاز علمی قرآن (چاپ اول، سال ۱۳۷۸، انتشارات رهرو، مهاباد)
  • نماز، فرمان خدا (چاپ اول، سال ۱۳۴۷، نشر موفقی، مهاباد - چاپ دوم تا دهم، نشر احسان، تهران)
  • تفسیر نور (فارسی) (چاپ اول، سال ۱۳۷۱ – چاپ دوم، سال ۱۳۷۵ - چاپ سوم، سال ۱۳۸۰ – چاپ چهارم، سال ۱۳۸۴، نشر احسان، تهران)
  • تفسیر المقتطف (عربی) (چاپ اول، سال ۱۳۷۶، نشر احسان، تهران)
  • تفسیر شنهٔ ره‌حمه‌ت (کردی) (چاپ اول، سال ۱۳۹۲، نشر احسان‏‫، تهران)[۳]

ترجمه‌ها[ویرایش]

  • الله جل‌ّ جلاله از سعید حوی (چاپ اول، سال ۱۳۷۶، نشر احسان، تهران)
  • ع‍ن‍ای‍ت ی‍زدان؟، ی‍ا، غ‍ری‍زه ح‍ی‍وان؟! از شوقی ابوخلیل (چاپ اول، سال ۱۳۸۱، نشر احسان، تهران)
  • فی ظلال القرآن (۱۵ جلد) از سید قطب (مجلدات ۱۳ تا ۱ این ترجمه: چاپ اول، سال ۱۳۷۶، نشر احسان، تهران)


نرم افزارهای تفسیر نور دکتر مصطفی خرم دل

1. نرم افزار کامپیوتری تفسیر نور (نسخه 1 و2) ، موسسه خیریه دارالاحسان سنندج ، برنامه نویس جلال سجادی

2. اپلیکیشن موبایل اندرویدی تفسیر نور ( چندین نسخه مختلف) ، برنامه نویسان نوری شهابی بیسارانی ، علی فطرتی و فریده سعیدی.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • «زندگینامهٔ مصطفی خرم‌دل». وبگاه راسخون. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ آبان ۱۳۹۴.
  • «زندگینامهٔ مصطفی خرم‌دل». وبگاه کتابخانه عقیده. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اوت ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ آبان ۱۳۹۳.
  • محمدی، محمدآرام (۲۵ فروردین ۱۳۸۹). «بررسی آثار قرآنی دکتر مصطفی خرم‌دل». وبگاه راسخون. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۱ آبان ۱۳۹۴.