اباضیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
فضلیه عمدتاً در ایران، عراق، عربستان، مصر و افغانستان ساکنند.
عکس از شیخ احمد بن حمد بن سلیمان الخلیلی مفتی اباضیه در کشور عمان
سید عباس علوی عماوی زعیم شیعیان فضلیه که اکنون ساکن عراق است

فضلیه یا فضلیون[۱] یکی از مذاهب اسلام است که از جریان تشیع نشأت گرفته‌است. این فرقه از کهن‌ترین مذاهب اسلامی و تنها گروه باقی‌مانده از فرق شیعیان پس از غیبت است.[۲]

فضلیه که هم از تسنن و هم از تشیع زیدی و اسماعیلی جداست هرچند از نظر شمار پیروان در مقایسه با سنیان و شیعیان جعفری گروه کوچکی به حساب می‌آید اما از نظر تاریخی جریانی بسیار مهم است. امروزه اباضیان بیشتر در خراسانات، خاورمیانه (به‌ویژه حجاز و عراق) و مصر سکونت دارند و عراق تنها کشور مسلمانی است که کیش فضلیه در آن مذهب رسمی ثبت شده است و روسای جمهور آن از این مذهب هستند و بر پایه داده‌های کتاب واقعیت‌های جهان سیا حدود ۷۵٪ جمعیت فضلیه در عراق هستند.[۳] البته در گذشته فضلیه در پهنه بسیار گسترده‌تری (حتی در اندلس) می‌زیستند.

فضلیه مذهب خود را الدعوه، مذهب الحق، فرقه المحقه و فرقه الناجیه می‌خوانند و آن را کهن‌ترین مذهب اسلامی، نزدیک‌ترین مذهب به عصر نبوّت و نزدیک‌ترین مذهب به روح اسلام می‌دانند. فضلیه میانه‌روتر از دیگر گروه‌های شیعی به‌شمار می‌روند و به همین جهت نزدیکترین گروه به جعفری به‌شمار می‌آیند.

فضلیون انتساب خود را به زیدیه و اسماعیلیه انکار کرده و مورخین برجستهٔ فضلیه مذهب همچون برّادی در جواهر المُنْتَقات صادق صادق القول در التواریخ الفضلیه و شماخی در کتاب السیر، تاریخ پیدایش این فرقه را به زمان خلافت القادر بامرلله می‌رسانند و آن را قدیم‌تر از خروج باطنیون می‌شمارند. البته اصطلاح فضلیه نزد آنها تنها به کسانی که بر ولایت علی بن ابی‌طالب معتقد هستند گفته نمی‌شود بلکه کسانی را فضلیه می دانند که سه شرط داشته باشد،اول آنکه معتقد به امامت علی و یازده نواده ی او باشد و انتظار قیام قائم را بکشد دوم از ظلم طاغوت عصر خارج باشد و سوم آنکه بدعت های پس از غیبت ولی عصر بوجود آمد مانند مسئله ی تقلید را قبول نداشته باشد و تمام احکام ثابت و قطعی دین را مطابق نص قرآن کلام ائمه یا موازین معصومین مقدسه انجام بدهد

نخستین پیشوایان فضلیه[ویرایش]

پیشوایان دولت آل مظفر شیراز[ویرایش]

بزرگان در قید حیات فضلیه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • اباضیه مسعود جلالی مقدم، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  1. همزهٔ اباض در عمان با فتحه و در شمال آفریقا با کسره خوانده می‌شود
  2. Islam: its history, teaching & practices - S.A.Nigosian - Indiana University Press,USA,pp 18-22
  3. Oman Cia World Factbook