وحی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

وحی در لغت به هر نوع القای آگاهی نظیر اشاره، آواز، الهام، رؤیا، وسوسه، کتابت و... اطلاق می‌گردد. مخفیانه بودن و سرعت نیز در بعضی از استعمالات وحی لحاظ گشته است.[۱]

در اصطلاح مفسران قرآن و دانشمندان علوم قرآنی، وحی ارتباطی معنوی است که برای پیامبران الهی، جهت دریافت پیام آسمانی از راه اتصال به غیب برقرار می‌شود. پیامبر، گیرنده‌ای است که پیام را به واسطه همین ارتباط و اتصال (وحی) دریافت می‌کند.[۱]
در این ارتباط، گاه واسطه‌ای در کار است و گاهی بدون هیچ واسطه‌ای، انتقال پیام انجام می‌شود. این فرایند که در اصطلاح علم کلام، وحی تشریعی و رسالی نامیده می‌شود، مخصوص پیامبران است و با الهام و تحدیث تفاوت دارد. در دوره معاصر، این بحث مورد توجه متفکران قرار گرفته است و تحلیل‌های جدیدی از فرایند وحی ارائه شده است که بیشتر بر اساس تجربه دینی است.

وحی بر رسولان و پیامبران به دو گونه است:

  • القا در قلب، یعنی شیوه الهام یا رویای صادقه.
  • سخن گفتن از آن سوی حجاب الهی با فرستادن جبرئیل.

واژه‌شناسی[ویرایش]

وحی از نظر واژگان، به معنای اشاره سریع[۲]،‌ پر سرعت [۳] و القای پنهانی مطلبی به دیگران آمده است. در اصطلاح دینی، ارتباطی معنوی بین شخص پیامبر با عالم غیب است و در آن، پیام خداوند به پیامبر منتقل می‌شود. نتیجه این فرایند، آگاهی قطعی‌ای است که از ناحیه خداوند، به برخی از انسان‌های برگزیده عطا می‌شود.[۴]

وحی در قرآن[ویرایش]

وحی در هنگام نبرد از جبرئیل فرشته به محمد پیامبر.

واژه وحی در قرآن به معناهای زیر به کار رفته‌است[۵]:

  • الهام فطری به انسان، همانند الهام به مادر موسی که فرزندش را به رود نیل بیندازد.(سوره قصص، آیه ۷)
  • الهام غریزی به حیوانات، همانند الهام به زنبور عسل (سوره نحل، آیه ۶۸)
  • فرمان به جمادات، همانند فرمان دادن به زمین در آستانه روز قیامت (سوره زلزال، آیه ۵)
  • وسوسه شیطانی (سوره انعام، آیه ۱۱۲)
  • اشاره سریع، (سوره مریم، آیه ۱۱)
  • خبردادن و آگاهیدن (سوره آل عمران، آیه ۴۴)
  • رویا؛ همانند رویای ابراهیم درباره ذبح فرزندش.
  • تشریعی؛این قسمت از وحی مخصوص پیامبران است.

بنابر دیدگاه نصر حامد ابوزید کلمه «وحی» در زبان قرآن یک واژه اساسی و یک مفهوم اصلی برای حکایتگری از «نص» و «متن» است. البته در زبان قرآن اسامی دیگری مثل «قرآن، ذکر، کتاب» وجود دارد که اسمی برای متن و نص قرآنی است. اما اسم «وحی» نسبت به سایر اسامی مثل کتاب و ذکر از نظر معنا وسیعتر و گسترده تر است.و احتمالا واژه «وحی» همه معانی آنها را در بردارد. [۶] [۷]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ حسین جوان آراسته. «درسنامه علوم قرآنی». وب‌گاه الشیعه. بازبینی‌شده در ۲۰ آذر ۱۳۸۶. 
  2. راغب، ص۸۵۸
  3. خلیل بن احمد، ج،۳، ص۳۲۱
  4. طباطبایی، وحی یا شعور مرموز، ص104
  5. آیت‌الله محمد هادی معرفت. «علوم قرآنی». بازبینی‌شده در ۲۰ آذر ۱۳۸۶. 
  6. ابوزید، نصرحامد، مفهوم النص، بیروت، 1998
  7. ایراندوست، محمدحسین، زبان وحی، قم، چاپ آرمان، 1396، ص69