حاخام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حاخام شهر موینشت اثر اشتفان لوکیان ۱۹۰۹.

حاخام یا خاخام یا حَکَم (به عبری: חכם)[haham] ( ) به معنی لغوی فرد دارای حکمت} اصطلاحی در یهودیت بوده و به معنای حکیم و عنوانی است مربوط به پیشوای مذهبی و کسی که استاد تورات است.

این لغت به طور کلی برای فرد دانا بکار میرود حتی اگر آن فرد یهودی نبوده و جنتیل باشد. گفتنی ست بزرگترین خاخام صهیون سجاد عزتی میباشد. در تلمود به افراد دانای جنتیل حاخام اموت هاعولم اطلاق میشود. سفاردی‌ها که در میان اعراب زندگی میکردند برای عدم استفاده از لغت ربی که در عربی به معنی خدای من است از لغت حاخام استفاده می‌کنند.

حاخام در اصل واژه‌ای عبری و هم‌ریشه با «حکیم» در عربی است و به کسی گفته می‌شود که دانش کاملی از تورات دارد بعبارتی دیگر در دین یهود٬ حاخام یا حاکام یعنی معلم تورات و این واژه اولین‌بار در سنهدرین آورده شده است. تلفظ خ به جای ک در زبان عبری که از قدیم الایام متون مقدسه یهود به این زبان بوده است.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

از دوره وجود سنهدرین واژه حاخام در متون یهودی یافت میشود. به طور کامل مشخص نیست که وظیفه حاخام دقیقا در آن زمان چه بوده است ولیکن حاخام فردی بوده است که سئوالهای شرعی را پاسخ میداده است. بعضی متون یهودی به این مساله اشاره میکنند که احتمالا حاخام رئیس مدرسه شرعی یهودی، بیت هامیدراش، بوده است.

فرانکل معتقد است که یوشع بن حنانیه اولین حاخام بوده است. یک متن یهودی از قرن چهارم میلادی در مورد اتیکت ورود حاخام به مجلس صحبت میکند. مشخص نیست که آیا حاخام در بابل در حضور راس جالوت وجود داشته است یا خیر.

لغت حاخام در تلمود معمولا به صورت جمع به شکل حاخامیم به کار میرود. معادل این کلمه در صورت استفاده از ربی به جای حاخام ربانان است.

در کشورهای اسلامی[ویرایش]

در کشورهای اسلامی یهودیان که میدانستند استفاده از لغت ربی ممکن است به دلیل معنی در زبان عربی مشکل‌ساز شود از لغت حاخام به طور مترادف با لغت ربی استفاده میکردند. در امپراطوری عثمانی ربی اعظم، حاخامباشی نام داشت.

در بین قرائیم[ویرایش]

یهودیت قرائیم که اعتقادی به نیاز به واسطه بین انسان و تورات ندارد و معتقد است هر فردی میتواند به فهم تورات بپردازد از لغت حاخام برای فردی که دانش زیادی در تورات داشته باشد استفاده میکند. در یهودیت قرائیم حاخام دارای قدرت خاصی نیست و مقام او تنها مقام مشاوره است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. موسوی، زهره. عفاف و حجاب در ادیان الهی. انتشارات سهره، 1391. 21.