فتح مکه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فتح مکه
بخشی از جنگ مسلمانان-قریش
Siyer-i Nebi 298a.jpg
محمد بن عبدالله در حال ورود به مکه
زمان ۶۳۰ میلادی
مکان مکه
نتیجه پیروزی مسلمانان و تسلیم شدن قریش
جنگندگان
مسلمانان قریش
فرماندهان
محمد بن عبدالله
خالد بن ولید
ابو سفیان بن حرب
نیروها
۱۰٬۰۰۰ نامعلوم
تلفات
۰ ۰

فتح مکه به دست محمد بن عبدالله و مسلمانان در سال ۶۳۰ میلادی برابر ۲۰ رمضان سال هشتم هجری انجام گرفت.

پیشینه[ویرایش]

بر اساس قرارداد صلح حدیبیه، بت‌پرستان قریش و مسلمانان پیرو محمد حق شبیخون زدن به کاروان‌ها و قبایل یک‌دیگر را نداشتند؛ پس از گذشت هفده یا هیجده ماه از صلح حدیبیه دو قبیله بنی‌بکر و بنی‌خزاعه نبرد کردند. گروهی از بنی‌خزاعه به نزد محمد بن عبدالله رفتند و شبیخون قبیله بنی‌بکر را با پشتیبانی سران قریش دانستند.

ابوسفیان مکه را ترک کرد و به مدینه رفت؛ تا پیمان صلح حدیبیه را دوباره برقرار کند؛ اما محمد بن عبدالله به وی توجهی نکرد و حتی دخترش رمله همسر محمد بن عبدالله، نیز او را از خود راند.[۱]

محمد بن عبدالله، ارتشی ده‌هزار نفره از مسلمانان ترتیب داد و سرانجام به سوی مکه حرکت کرد؛ مسلمانان در جایی نزدیک مکه فرود آمدند.

اسلام آوردن ابوسفیان[ویرایش]

ابوسفیان به همراه عباس پسر عبدالمطلب به نزد محمد بن عبدالله رفت. ابوسفیان از اعتراف به پیامبری محمد بن عبدالله خودداری کرد؛ ولی به اصرار عباس شهادتین گفت. عباس، از محمد بن عبدالله خواست که امتیازی به ابوسفیان داده شود. محمد بن عبدالله در پاسخ گفت:

آن کس که به خانه ابوسفیان پناهنده شود، در امان است. هر که شمشیر خود را بیندازد، در امان است. هر کس که در خانه خود بنشیند و در را ببندد، در امان است. هر کس که به مسجدالحرام درآید و در آن‌جا بنشیند، در امان است.[۲]

ابوسفیان تعهد کرد که قبل از ورود محمد بن عبدالله به مکه، به آن شهر برود.

ورود محمد بن عبدالله به مکه[ویرایش]

محمد بن عبدالله، در زمان آمدن به مکه علمی را به دست عبدالله خثعمی سپرد و کسانی را که زیر علم وی گردآیند، در امان دانست. سربازان محمد بن عبدالله، شهر را به تصرف خود در آوردند. محمد بن عبدالله نیز به مسجدالحرام رفت و به طواف کعبه پرداخت. محمد بن عبدالله بت هبل و دیگر بت‌های کعبه را شکست. سپس بلال حبشی را مأمور کرد که بر بام کعبه اذان بگوید. محمد بن عبدالله، اعلام کرد که هر کس در خانه بتی دارد آن‌را بشکند و یا بسوزاند. محمدبن عبدالله، هیأت‌هایی را به اطراف اعزام داشت تا بت‌هایی را که در بین پرسشتگاه‌ها و معابد عشایر و قبایل بود، درهم شکنند. محمد بن عبدالله، خالد پسر ولید را مأمور شکستن بت عزی، عمرو بن عاص را مأمور ویران کردن بت‌خانه سواع و همچنین سعید بن زید را مأمور شکست منات کرد.

عفو عمومی[ویرایش]

با ورود محمد بن عبدالله به مدینه، بسیاری از سران قریش که در گذشته علیه او می‌جنگیدند به نزد او آمدند؛ و از او طلب بخشایش کردند. محمد بن عبدالله در جواب ایشان گفت:

امروز سرزنشی بر شما نیست. خدا شما را می‌آمرزد و او مهربان‌ترین مهربانان است.[۳] بروید و شما آزادشدگانید.[۴]

پس از فتح مکه پیامبر اسلام با اعلام عفو عمومی همه قبایل از جمله قریش را به جز چند نفر بخشید. عبدالله بن (هِلال بن) خَطَل اَدْرَمی (از بنی تمیم بن غالب) از جمله افرادی است که مورد عفو عمومی قرار نگرفت و به جرم قتل قصاص شد.[۵] مِقْیس بن صُبابه لَیثی نیز به جرم قتل انصار و ارتداد قصاص شد. هند بنت عتبة نیز از قصاص شدگان است.[۶]

سعد بن‌معاذ در حالیکه بیرق فتح را بدست داشت همین که به مکه داخل شد این شعار را به آواز بلند خواند :

«امروز روز جنگ است، امروز جان و مال شما حلال شمرده می‌شود». سپس پیامبر اسلام سعد بن معاذ را به خاطر این شعار از فرماندهی عزل کرد و پرچم اش را به پسرش سپرد.[نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. مغازی واقدی ج ۲ ص ۷۹۲
  2. الکامل فی‌التاریخ، ابن اثیر، ص ۳۲۹
  3. سوره یوسف آیه ۲
  4. مغازی واقدی ج ۲ ص ۸۳۵؛ ابن کثیر ۳:۲۲
  5. سیره ابن هشام، ج 4، ص 53.
  6. همان، ص53.

منابع[ویرایش]

  • تاریخ اسلام، دکتر علی اکبر فیاض، موسسه انتشارات دانشگاه تهران، سال ۱۳۷۸
  • تاریخ تحلیلی اسلام، سید جعفر شهیدی، مرکز نشر دانشگاه تهران ، ۱۳۶۲
  • تاریخ سیاسی اسلام، رسول جعفریان، انتشارات دلیل، سال ۱۳۸۰