حسین الهی قمشه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای
Profile-Ghomshei.jpg
حسین الهی قمشه‌ای
زمینهٔ کاری عرفان، ادبیات، فلسفه، سخنران،
زادروز ۱۴ دی ماه ۱۳۱۸ (۷۸ سال) - ۵ ژانویه ۱۹۴۰
تهران
پدر و مادر مهدی الهی قمشه‌ای
طیبه تربتی
ملیت ایرانی
پیشه فیلسوف و عارف
تخلص محی الدین
همسر(ها) پروین زندی
مدرک تحصیلی دکترای الهیات و معارف اسلامی از دانشگاه تهران
دانشگاه تدریس در دانشگاه تهران
دانشگاه آکسفورد
دلیل سرشناسی تالیف‌ها و سخنرانی‌ها

حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای (زاده ۱۴ دی ۱۳۱۸)، عارف، فیلسوف، حکیم، متأله، متکلم، ادیب، مولوی‌شناس، مدرس دانشگاه، شاعر، مترجم، نویسنده، مفسر قرآن و سخنران در زمینه عرفان، ادبیات فارسی و فلسفه است و در نقاشی و خطاطی نیز آثاری دارد. همچنین وی به زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسوی مسلط است.[۱]

زندگی‌نامه[ویرایش]

حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای فرزند استاد مهدی الهی قمشه‌ای و طیبه تربتی در ۱۴ دی ماه ۱۳۱۸ (۴ ژانویه ۱۹۴۰) در تهران به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی، متوسطه و دانشگاهی را به ترتیب در دبستان دانش، دبیرستان مروی و دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران تا درجه دکتری به پایان برد و نیز تحصیلات حوزوی (کلام، رجال، اصول، علوم نقلی، ادبیات عرب، فقه) و فلسفی را نزد پدر و اساتید دیگر دنبال کرد. پدر وی فیلسوف، مجتهد، استاد دانشگاه، شاعر و مترجم برجسته قرآن بود و روان‌ترین ترجمه فارسی قرآن از کارهای او است.[۲] مهدیه الهی قمشه‌ای نیز خواهر ایشان بود.

قمشه‌ای پس از پایان تحصیلات دانشگاهی به کار تدریس در دانشگاه تهران و سایر مراکز آموزش عالی در داخل و بعدها خارج کشور پرداخت و در کنار آن به تألیف و ترجمه در زمینه عرفان و ادبیات و زیبایی‌شناسی مشغول شد. وی در سال ۱۳۵۸ قریب به یک‌سال نیز ریاست کتابخانه ملی ایران را عهده‌دار بود.[۳]

قمشه‌ای دارای همسر و دو فرزند، یک پسر به نام شاهد و یک دختر به نام شادی است. همسرش، پروین زندی، دارای درجه دکتری در رشته علوم و صنایع غذایی و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و مؤلف و مترجم کتاب‌ها و مقالات در زمینه علوم غذایی است.[۴][۵]

اهداف آموزشی الهی قمشه‌ای[ویرایش]

الهی قمشه‌ای، هدف خود را «آشنا کردن انسان‌ها، بخصوص جوانان و نوجوانان با لذت‌های متعالی که از زیبایی، دانایی و نیکویی سرچشمه می‌گیرند» می‌داند. وی این لذات را «مائده‌های آسمانی و غذای روح» می‌داند و معتقد است که همه جنگها و فسادها در عالم در اثر بی‌اعتنایی به این مائده‌های آسمانی است؛ لذات مادی، از آنجا که دارای انواع محدودیت است، همیشه مورد نزاع و کشمکش و دستمایه جنگها و استثمارها و استعمارها بوده‌است؛ لذاتی که نهایتاً به خور و خواب و خشم و شهوت بازمی‌گردد.

نظریه لذات متعالی می‌کوشد که سطح لذات مردمان را از فرود به فراز آورد و آن قلمرو زرین ادبیات، هنر و اخلاق است. آنجا بهشت است از آنکه کسی را با کسی پیکار نیست. اگر همه مردمان چون کیرکه گارد عاشق موتسارت شوند باکی نیست و دوئلی نخواهد بود. اینجا فلک بی پایان و نامحدود است و همه می‌توانند هرآنچه نزدشان محبوب است با دیگران تقسیم کنند. هموار کردن راه رسیدن به این لذات از طریق ادبیات ارزنده کلاسیک، هدفی است که الهی قمشه‌ای دنبال می‌کند و در آثار وی منعکس گردیده‌است.[۶][۷]

آثار[ویرایش]

الهی قمشه‌ای دارای تالیفات و ترجمه‌های متعددی است. مجموعه‌ای از سخنرانی‌های او که به زبان‌های فارسی و انگلیسی در سازمان‌ها و دانشگاه‌های داخل و خارج ایران ایراد شده، به‌صورت نوارهای صوتی و تصویری در زمینه‌های متنوع عرفان، ادبیات و هنر عرضه شده‌است. جاذبه کلامش بسیار زیاد بوده و بر روی طیف وسیعی از مخاطبان داخل و خارج کشور، دارای اثر گذاری عمیقی بوده‌است.[۸][۹][۱۰][۱۱]

دکتر حسین الهی قمشه‌ای

فهرست آثار مکتوب:

  1. گزیده فیه مافیه (مقالات مولانا) تلخیص و شرح: انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۶۶)
  2. گزیده منطق الطیر (عطار): انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۷۳)
  3. شرح گلشن راز (شیخ محمود شبستری): انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۷۷)
  4. ترجمه گزیده سخنان شکسپیر: انتشارات علمی و فرهنگی (۱۳۷۷)
  5. مقدمه و تصحیح دیوان حافظ: انجمن خوشنویسان ایران و انتشارات سروش (۱۳۶۸)
  6. بررسی آثار ترجمه شده اسلامی به زبان انگلیسی: انتشارات سمت (۱۳۷۱)
  7. مقالات: انتشارات روزنه (۱۳۷۸)
  8. پیامبر، ترجمه اثر جبران خلیل جبران: انتشارات روزنه (۱۳۷۸)
  9. کیمیا (مجموعه مقالات، ترجمه‌ها و مقدمه‌ها) جلدهای ۱ تا ۵، ۸ تا ۱۰: انتشارات روزنه (۱۳۶۶–۱۳۸۹)
  10. ۳۶۵ روز با سعدی: انتشارات سخن (۱۳۸۱)
  11. یاد یار مهربان (ستایش و نیایش در ادب پارسی): انتشارات یساولی (۱۳۷۹)
  12. مقدمه، تصحیح و شرح دیوان حافظ: انتشارات پیک علوم (۱۳۸۱)
  13. رباعیات حکیم عمر خیام (ویرایش و پیشگفتار): انتشارات پیک علوم(۱۳۸۲)
  14. مناجات منظوم حضرت علی (ع) (پیشگفتار): انتشارات کلینی (۱۳۷۹)
  15. قرآن دوجلدی (عربی و فارسی): نشر هفت گنبد (ترجمه استاد فقید مهدی الهی قمشه‌ای و ویرایش حسین الهی قمشه‌ای)(۱۳۷۸)
  16. دعای کمیل، ترجمه: انتشارات یساولی (۱۳۸۵)
  17. گنج رحمت (مقدمه‌ای بر تابلوهای بسم الله): انتشارات یساولی (۱۳۸۴)
  18. مائده‌های فرهنگی: انتشارات پیک علوم(۱۳۸۶)
  19. ۳۶۵ روز با ادبیات انگلیسی (قلمرو زرین): انتشارات سخن (۱۳۸۶)
  20. ۳۶۵ روز با مولانا (در صحبت مولانا): انتشارات سخن (۱۳۸۸)
  21. آن خردمند دیگر، ترجمه اثر هنری ون دایک: انتشارات روزنه(۱۳۸۶)
  22. طلب، ترجمه اثر مرتضی الهی قمشه‌ای: انتشارات پیک علوم(۱۳۸۵)
  23. ۳۶۵ روز با قرآن: انتشارات سخن (۱۳۸۹)
  24. زیرکی‌های ملانصرالدین، تألیف شاهد قمشه‌ای، مقدمه و توضیحات حسین الهی قمشه‌ای: انتشارات روزنه (۱۳۸۹)
  25. ۳۶۵ روز با سعدی: انتشارات سخن (۱۳۹۱)
  26. گنجینهٔ آشنا: ۳۶۵ روز در صحبت شاعران پارسی گو: انتشارات سخن (۱۳۹۲)

فهرست آثار صوتی و تصویری: تعداد بیشماری از سخنرانیهای حسین الهی قمشه‌ای به صورت صوتی و تصویری عرضه شده‌است. عناوین برخی سخنرانیهای او به زبان فارسی به این شرح است:

حافظ شناسی، شرح گلشن راز، شرح مثنوی، مکاتب ادبی و هنری، نیکویی زیبایی دانایی، ادبیات انگلیسی، اخلاق اسلامی، موسیقی در آیینه ادبیات، شادی در زندگی، گوهر حوا، عرفان در دنیای تکنولوژی، خلاقیت، چهار اصل طلائی، زیبایی شناسی، انعکاس قرآن در ادبیات، برنامه‌ریزی فرهنگی، مسیح و خردمند چهارم، صلح و عدالت در اسلام، در قافله خوبان، وصف پادشاه جهان، شب قدر، عمل و عکس العمل، نقد عمر، غلبه بر دیو، اسلام و فطرت انسانی، حق و باطل، جاودانگی روح، امر قدسی، سمفونی مولانا، اسلام چیست، سمفونی سعدی، انسان کامل، نگاهی به مکاتب هنری و ادبی جهان، دین عشق، سیری در آثار سنایی، شراب نیشابور (خیام)، قوانین هارمونی در جهان.[۱۲]

فعالیت بین‌المللی[ویرایش]

الهی قمشه‌ای تعداد زیادی سخنرانی به زبان انگلیسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی گوناگون دنیا از جمله دانشگاه‌های کمبریج، آکسفورد، اکستر، لندن،[۱۳] گلاسکو، کالیفرنیا، جرج تاون، هاروارد،[۱۴] پرینستون، استانفورد،[۱۵][۱۶] ملبورن، مک کوایر، موناش،[۱۷] کوئینزلند،[۱۸] بریتیش کلمبیا،[۱۹] سیمون فریزر،[۲۰][۲۱] آکادمی تمنوس،[۲۲][۲۳] انستیتو گوته، وین[۲۴] و نیز قصر ورسای[۲۵] ایراد کرده‌اند. در زیر فهرست منتخب عناوین این سخنرانیها ملاحظه می‌شود: هفت داستان زیر هفت گنبد اثر نظامی، هفت شهر عشق عطار، سعدی و شکسپیر، گل و بلبل، موسیقی در ادبیات فارسی، هنر و حکمت داستانسرایی در مثنوی، حافظ و آثار او، سرمایه‌گذاری فرهنگی برای جوانان، دنیای شادی، شاعری و زیبایی شناسی در ادبیات فارسی، سیری در عرفان ایرانی، دیوان ناصر خسرو از دیدگاه زیبایی شناسی، محی الدین عربی و ابن فارض مصری، شبی باحافظ، اخلاق در علم و تکنولوژی، قرآن در ادبیات فارسی، شراب الست، یک و زیاد: دایره وجود، رومی: پیام آور عشق، اسلام و فطرت انسانی، مکاتب فلسفی و تعلیمات معنوی رومی، دین عشق، حجابهای خداوند، تمامیت انسان، پیکار مستمر انسان و دیو در شاهنامه فردوسی، سمفونی مولانا، قوانین هارمونی از دیدگاه فلسفی و زیبایی شناسی، جوهر واقعی اسلام، ابن عربی و ادبیات فارسی عرفانی، اخلاق فلسفی در آثار خواجه نصیرالدین طوسی، صلح و عدالت در اسلام، شاعری و پیامبری، اسطوره شناسی نوروز در ادبیات فارسی، عشق از دیدگاه رومی و تاگور. مجموعه سخنرانی‌های وی در تیمونز آکادمی لندن بین سالهای ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶ دربارهٔ هنر و حکمت داستانسرایی در مثنوی، هفت داستان در زیر هفت گنبد از حکیم نطامی، عطار، و قرآن نیز نمایانگر اعتبار جهانی وی می‌باشد.

تأسیس مؤسسه فرهنگی هنری الهی قمشه‌ای[ویرایش]

قمشه‌ای و همسرش پروین زندی در اسفندماه ۱۳۸۱ به منظور عرضه معارف ادبی و عرفانی ایران و جهان به صورتهای مختلف، اقدام به تأسیس مؤسسه فرهنگی هنری الهی قمشه‌ای کردند. این مؤسسه تنها مرکز رسمی ارتباط با الهی قمشه‌ای و هماهنگی برنامه‌های اوست که در نشر آثار صوتی و تصویری، بروز کردن سایت رسمی، آماده‌سازی آثار مکتوب، پاسخگویی به سوالات و پیشنهادهای رسیده و موارد دیگر فعالیت دارد.

فعالیتهای هنری[ویرایش]

در مردادماه ۱۳۷۳ بنا به دعوت گالری بامداد، نمایشگاهی از آثار هنری الهی قمشه‌ای تشکیل شد که مورد بازدید و استقبال شرکت کنندگان قرار گرفت. اگرچه الهی قمشه‌ای گفته‌است که نقاش نیست.

نقد هنر از رشته‌های مورد علاقه وی بوده و در آن مطالعات گسترده‌ای، بخصوص در آثار مغرب زمین دارد و معتقد است نقد هنر غیر از هنر است و ضرورتی ندارد کسی که به نقد نقاشی یا معماری می‌پردازد خود هنرور یا معمار یا نقاش باشد. نقد هنر بخشی از فلسفه‌است که به زیبایی شناسی اختصاص دارد.[۲۶][۲۷][۲۸]

همکاری فرهنگی با موسسات خیریه[ویرایش]

الهی قمشه‌ای با بسیاری از سازمانهای خیریه از جمله مؤسسه خیریه حمایت از کودکان سرطانی (محک)، جامعه یاوری، آسایشگاه خیریه کهریزک، مجتمع نیکوکاری رعد، مؤسسه خیریه حمایت از کودکان بیمار و بی سرپرست (جوانه)، همکاری فرهنگی دارد و گاه‌وبیگاه در جمع نیکوکاران به سخنرانی و ترغیب مردمان به کار نیک و بحث در مباحث زیربنایی خوبی و نیکوکاری می‌پردازد و افتخار دارد که گاه زدن نخستین کلنگ برخی سازمانهای خیریه از جمله محک را به وی داده‌اند.[۲۹][۳۰][۳۱]

قمشه‌ای ارادتی خاص به شیخ محمود شبستری دارد و کتاب گلشن راز او را مقدمه و شرح نوشته و شاید بیش از یکصد سخنرانی دربارهٔ این کتاب به عمل آورده‌است. در یکی از سخنرانی‌ها که مدتی پیش در شبستر ایراد شد، تشویق او عده‌ای را برانگیخت که مقبره شیخ را که بسیار کوچک و مورد بی اعتنایی بود گسترش دهند و به مکانی مجلل و در خور شان شیخ محمود تبدیل کنند.

سایر فعالیتها[ویرایش]

  1. ریاست سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران سال ۱۳۵۸
  2. عضو هیئت مؤسس و رئیس هیئت مدیره مؤسسه فرهنگی هنری الهی قمشه‌ای[۶]
  3. عضو هیئت مؤسس و عضو هیئت مدیره مؤسسه فرهنگی، هنری پژوهشی مولانا جلال الدین محمد مولوی (خانه مولانا)
  4. مدیر مسئول و سردبیر فصلنامه چلیپا – نشریه خط و خوشنویسی و هنرهای سنتی
  5. عضو آکادمی تمنوس (Temenos) انگلستان[۳۲]
  6. عضو شورای مشورتی نشریه Mawlana Rumi Review انگلستان[۳۳]

منابع[ویرایش]

  1. زندگی‌نامه حسین محی الدین الهی قمشه‌ای
  2. مهدی پروین‌زاد. استاد درس عشق می‌گفت. دربارهٔ حکیم مهدی الهی قمشه‌ای. کیهان فرهنگی، سال ۱۹، شماره ۱۸۸، خرداد ۱۳۸۱، صفحات ۵–۲۵
  3. ناهید حبیبی آزاد. روسای کتابخانه ملی از آغاز تا امروز. نشریه کتاب ماه کلیات- اطلاعات و ارتباطات و دانش شناسی ویژه هفتادمین سال تأسیس کتابخانه ملی ایران. شماره ۱۳۳، سال ۱۲، دیماه ۱۳۸۷، صفحهٔ ۱۰۸
  4. بی‌نام. در طلعت مه رویان انوار تو می‌بینم. دیدار با دکتر حسین الهی قمشه‌ای. نشریه روز هفتم. سال۳، شماره ۱۰۲، ۲۱ دی ۱۳۷۵، صفحات ۲–۳
  5. بی‌نام. دکتر الهی قمشه‌ای: زن مظهر محبوبیت خداوند در روی زمین است. نشریه راه کمال، شماره ۳۰، آذرماه ۱۳۸۸، صفحات ۴۴–۴۵
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ وبسایت رسمی دکتر حسین الهی قمشه‌ای
  7. حمید همایونی. با دکتر الهی قمشه‌ای بیشتر آشنا شویم. نشریه گلبانگ، شماره ۵۲، فروردین ۱۳۸۳ (آوریل ۲۰۰۴)، کانون ایرانیان ویکتوریا، استرالیا، ملبورن
  8. نصرالله قادری، ملت عشق از همه دینها جداست: جاذبه‌های کاریزماتیک شخصیت دکتر الهی قمشه‌ای. نشریه سروش، سال ۲۳، شماره ۱۰۷۲، ۲۵ اسفند ۱۳۸۰، صفحات ۱۰۰–۱۰۵
  9. بی‌نام. دکتر حسین الهی قمشه‌ای: باغ دل، نشریه خبری تحلیلی اطلاع‌رسانی، پژوهشی و آموزشی شمارش، سال ۲، شماره ۶، خرداد ۱۳۸۱، صفحات ۲۴–۲۵
  10. بی‌نام. آنها که می‌بینند و آنها که نمی‌بینند. نظرسنجی از طیف تحصیل کرده ساکن ۳۰ شهر کشور دربارهٔ شبکه ۴ سیما. نشریه سروش، سال ۲۵، شماره ۱۱۵۲، ۸ آذر ۱۳۸۲، صفحات ۲۸–۲۹
  11. بی‌نام. بهترین‌های صدا و سیما از دیدگاه خوانندگان سروش، نشریه سروش، سال ۲۱، شماره ۹۵۰، ۱۳۷۷، صفحات ۳۶–۴۸
  12. سازمان سروش سیما: http://www.soroush_media.tv.com
  13. report.qxp
  14. Ilex - Cultural Events
  15. Dr. Elahi Ghomshei's Biography
  16. Molavi's (Rumi) notion of love and its effect on man's spiritual recuperation
  17. Ibrahim Abraham
  18. Rumi Expert visits Australia
  19. Globalization and Human Nature: A Lecture by Dr. Hossein Elahi Ghomshei | UBC Persian Club:
  20. Home - Centre for the Comparative Study of Muslim Societies and Cultures
  21. The Jupiter Trust Forum - Talk: 'The Symphony of Rumi': Dr Hossein Ghomshei
  22. Temenos Academy Recorded Lectures 1992- 2000, The Temenos Academy London
  23. http://www.temenosacademy.org/LectureCatalogue14_12_05v2.pdf
  24. Veranstaltungen in Wien kulturverein kanafani - Ausland Forum
  25. Le grand poète Hâfez célébré à Versailles - La Revue de Téhéran | Iran
  26. احمد جلالی فراهانی. راهی بزن که آهی برساز آن… روزنامه ایران، سال ۷، شماره ۱۹۳۴، ۲ مهرماه ۱۳۸۰، صفحهٔ ۹
  27. بی‌نام. «خاک شو، پیش از آنکه خاک شوی». دو هفته نامه اجتماعی، فرهنگی، ورزشی خانواده سبز، سال ۹، اسفند ۱۳۸۶، صفحات ۱۰–۱۲
  28. بی‌نام. بازدید از موزه دارآباد و آثار استاد مددی. ناگهان مروت. فصلنامه اجتماعی یاوری، شماره ۱، پائیز ۱۳۷۸، صفحات ۵۷–۶۰
  29. بی‌نام. گزارشی از گشایش نخستین مرکز ام اس ایران در آسایشگاه خیریه کهریزک. ماهنامه آسایشگاه خیریه کهریزک، سال۷، شهریورماه ۱۳۸۵، صفحات ۵–۷
  30. بی‌نام. «همایش سالانه جامعه یاوری در فرهنگسرای نیاوران»، فصلنامه اجتماعی یاوری، شماره ۲، زمستان ۱۳۷۸، صفحات ۳۱–۳۹
  31. بی‌نام. گردهمایی سالانه یاوری فرهنگی جنوب خراسان و تهران از زبان تصویر، فصلنامه اجتماعی یاوری، شماره ۱، پائیز ۱۳۷۸، صفحات ۲۸–۴۱
  32. Temenos Academy Key Individuals
  33. Mawlana Rumi Review

پیوند به بیرون[ویرایش]