ملا هادی سبزواری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حاج ملا هادی سبزواری
MollaHadiSabzvari.jpg
از حاج ملا هادی سبزواری فقط سه عدد عکس از ایشان موجود است
زادروز ۱۲۱۲ هجری/۱۷۹۷ -میلادی در سبزوار
درگذشت ۱۲۸۹ هجری / ۱۸۷۳ -میلادی در سبزوار
تبار ایرانی
پیشه علوم اسلامی و فلسفه اسلامی و فقه و علم بدیع
سال‌های فعالیت سده سیزدهم هجری
شناخته‌شده برای عالم مسلمان،
تأثیرگذاران ملاصدرا سهروردی نصیرالدین طوسی ابن عربی ابن سینا
تأثیرپذیرفتگان دوره‌ای ۲۰ ساله بر فلسفه اسلامی و حدود ۱۰هزار شاگرد
دین اسلام
مذهب شیعه

هادی سبزواری (۱۲۱۲–۱۲۸۹ هجری قمری) دانشمند علوم اسلامی و فیلسوف معروف و عارف کامل و شاعر و فقیه ایرانی است. ملا هادی غزل‌های حکمی و عرفانی سروده‌است و در شعر «اسرار» تخلص می‌کرد.[۱][۲] و مجموعه ای از منطق، الهیات و طبیعیات و علم النفس را به صورت منظوم فراهم آورده و آن را شرح کرده‌است. این کتاب شرح المنظومه نام گرفته‌است.[۳]

زندگی[ویرایش]

او در سال ۱۲۱۲ هجری معادل ۱۷۹۷ میلادی در شهر سبزوار به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا مهدی سبزواری یکی از دانشمندان علوم اسلامی بود. هادی پس از فراگیری علوم مقدماتی، برای تکمیل درس به مشهد رفت. پس از آن برای تحصیل عرفان و فلسفه راهی اصفهان شد و در جلسات درس استادانی از جمله: ملا حسین سبزواری، علامه محمد ابراهیم کلباسی، آقا شیخ محمدتقی رازی، ملا علی مازندرانی نوری اصفهانی و ملا اسماعیل کوشکی حاضر شد.

ملا هادی در سال ۱۲۴۲ به مشهد بازگشت و پنج سال در مدرسه حاج حسن مشغول تدریس شد.

وی در ده سالگی پدرش را از دست داد.[۱]

تأیید عکاسی از سوی مذهب در ایران[ویرایش]

یکی از عناصر مهم شرق، مذهب است که در ایران روحانیون نماینده آن هستند؛ و در زمان حیات ملا هادی، نام او به عنوان مهم‌ترین دانشمند اسلامی زمان خودش، مطرح بود.
این گروه دارای سلسله مراتبی از شاگرد تا فیلسوف بوده و به خاطر جایگاهی که در جامعه ایرانی دارند قابل احترام هستند.
دوره زندگی ملا هادی با ورود دوربین عکاسی به ایران و حکومت ناصرالدین شاه قاجار همزمان بود.
به دستور شاه، شخصی به نام آقا رضا خان اقبال‌السلطنه در سفر خراسان، مأمور شده تا از فیلسوف ایرانی یعنی حکیم سبزواری در منزلش عکاسی کند.
آقا رضا عکاس‌باشی نخستین عکاس حرفه‌ای ایران و پیش‌خدمت خاصه، (آجودان مخصوص ناصرالدین‌شاه)، حسب‌الامر عکسی از ملاهادی برداشت و چون ملاهادی تا این وقت، عمل عکاسی را ندیده بود و همچنین آن را مخالف قانون و براهین علمیه حکمای سلف می‌دید، به همین دلیل معتقد بود که چنین چیزی امکان ندارد، لذا پس از پایان عکاسی، و دیدن تصویر خودش، بسیار متعجب شد و نهایتاً این موضوع را تأیید نمود.
عکاسان ایرانی اکثر روحانیون را در محل تدریس و زندگی شان عکاسی کرده‌اند.
می‌توان تصاویر این گروه را گواهی برای تأیید عکاسی از سوی مذهب در ایران دانست.[۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲]

استادان[ویرایش]

شاگردان[ویرایش]

از جمله شاگردان برجسته حکیم سبزواری می‌توان به افراد زیر اشاره نمود:

مرگ[ویرایش]

ملا هادی سبزواری عصر روز بیست و پنجم ذی الحجه سال ۱۲۸۹ قمری در سن ۷۷ سالگی درگذشت. بنای آرامگاه او در ضلع جنوبی میدان کارگر شهر سبزوار واقع است.[۱۳]

آثار[ویرایش]

  • اسرار الحکمه فی المفتتح المغتتم
  • النبراس فی اسرار الاساس
  • دیوان اشعار به تصحیح و مقدمه و تعلیقات سید حسن امین
  • راح قراح و کتاب رحیق در علم بدیع
  • مفتاح الفلاح و مصباح النجاح
  • رسائل حکیم سبزواری
  • منظومه فقه

شروح و حواشی[ویرایش]

  • حاشیه بر اسفار اربعه
  • حاشیه بر الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه
  • حاشیه بر شرح سیوطی لابن مالک
  • حاشیه بر کتاب «شوارق» لاهیجی
  • حاشیه بر کتاب مفاتیح الغیب ملاصدرا
  • حاشیه بر مبدأ و معاد
  • شرح الاسماء
  • شرح فارسی بر برخی از ابیات مشکل مثنوی معنوی
  • شرح حدیث علوی

نمونه اشعار[ویرایش]

دلدار چو مغز است و جهان جمله چو پوستناید به نظر مرا به جز جلوه دوست،
مردم ره کعبه و حرم پیماینددر دیده اسرار همه خانه اوست.

گفتاوردها[ویرایش]

آرتور دو گوبینو، فیلسوف فرانسوی:

«شهرت او به قدری عالمگیر شده که طلاب زیادی از ممالک هندوستان، ترکیه و عربستان برای استفاده از محضر او به سبزوار رو آورده و در مدرسه او مشغول تحصیل هستند.»

اقبال لاهوری:

«پس از ملاصدرا، فلسفه ایرانی با ترک آیین نو افلاطونی، به فلسفه اصیل افلاطون روی آورد. نماینده بزرگ این گرایش جدید ملا هادی سبزواری است. او بزرگترین متفکر عصر اخیر ایران است؛ بنابراین بررسی فلسفه او برای شناخت نحوه تفکر اخیر ایران لازم است. فلسفه سبزواری مانند فلسفه‌های اسلاف او سخت با دین آمیخته‌است. سبزواری با اسناد فعلیت به حق، جهان بینی ایستای افلاطون را دگرگون کرد و به پیروی از ارسطو حق را مبدأ ثابت و موضوع همه حرکات شمرد. از دیدگاه او همه موجودات عالم به کمال عشق می‌ورزند و به سوی غایت نهایی خود سیر می‌کنند.»

پروفسور توشی هیکو ایزوتسو دانشمند ژاپنی و استاد فلسفه دانشگاه مک گیل کانادا:

«حاج ملا هادی سبزواری متفکری است که اثر معروف «منظومه و شرح آن» از اوست و به اتفاق همگان بزرگترین فیلسوف ایرانی در قرن نوزدهم بود. در عین حال وی در میان استادان و بزرگان عارف آن عصر مقام اول را داشت.»[۱۴] علامه آیت الله مهدی کیفی سبزواری،حکیم و محقق و فقیه و فیلسوف ایرانی و استاد اخلاق و مدرس درس خارج فلسفه و فقه حوزه علمیه:
در ادنی صفات حاج ملا هادی سبزواری اعظم و خاتم الفلاسفه و افقه الفقهاء و استاد الحکماء و المتالهین را باید گفت.

منابع[ویرایش]

  • دائرةالمعارف تشیع، به قلم سید حسن امین، ویراستاران: احمد صدر، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی، حکمت، چاپ اول، تهران، ۱۳۹۰.
  • فراخوان همایش مولانا و حکیم سبزواری، «کتاب ماه ادبیات»، خرداد ۸۶، شماره ۲.
  • قاضیها، فاطمه، حاج ملاهادی سبزواری از نگاه و قلم ناصرالدین شاه، «اطلاع‌رسانی و کتابداری :: گنجینه اسناد» زمستان ۱۳۸۰ - شماره ۴۴ از ۳۲ تا ۴۳.
  • قریشی سبزواری، سید حسین، حاج ملاهادی سبزواری حکیم فرزانه، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، تهران، ۱۳۷۲.
  • محمدی، جواد، روایتی دیگر: گزارشی از کنگره بزرگداشت حکیم سبزواری، «دانشگاه انقلاب»، تابستان و پاییز ۱۳۷۳، شماره ۹۸ و ۹۹.
  • مدرس، محمد علی، ریحانه الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب، کتابفروشی خیام، تهران، ۱۳۶۹.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ««ملاهادی سبزواری» عالمی که پیشنهاد ناصرالدین‌شاه را رد کرد+تصاویر». خبرگزاری فارس. 
  2. «مقایسهٔ دو فیلسوف عصر قاجار: سبزواری و جلوه – پایگاه خبری نمانامه»(fa-IR)‎. به کوشش پایگاه خبری نمانامه. 2018-09-11. بازبینی‌شده در 2018-11-29. 
  3. درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی. 162. 
  4. «بررسی تطبیقی بازنمایی ایرانیان دوره قاجار در آثار عکاسان ایرانی و خارجی». سایت علمی هنری و نقد عکاسی جشمک. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  5. «تأملی در «عکاسی ممکن نیستِ!» ملاهادی سبزواری و علت راستین انسداد تفکر در ایران». spacevaspace. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  6. «یک حکایت: ملاهادی سبزواری و دوربین ناصرالدین شاه». پارسینه. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  7. «تأملی در «عکاسی ممکن نیست!» سخن ملا هادی وعلت راستین انسداد تفکر در ایران». گلشن مهر. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  8. «حکیمی که دوربین عکاس باشی ناصرالدین شاه را تأیید کرد!». قدس آنلاین. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  9. «یاد/حکیم در مقابل دوربین - فیلسوف و عکاس». روزنامه اطلاعات. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  10. «فلسفه/حکیم در مقابل دوربین-۲ - حیرت فیلسوف». محمدرضا طهماسب (روزنامه اطلاعات). بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  11. «حاج ملاهادی سبزواری از نگاه و قلم ناصرالدین شاه». گنجینه اسناد ملی ایران. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  12. ««ملاهادی سبزواری» عالمی که پیشنهاد ناصرالدین‌شاه را رد کرد+تصاویر». خبرگزاری فارس. بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۱۸. 
  13. «منظومه‌ای از اسرار حکمت / نگاهی به زندگی «حاج ملاهادی سبزواری» و آثار مرتبط با او». خبرگزاری کتاب. 
  14. http://www.tebyan.net/newmobile.aspx/Comment/index.aspx?pid=81027%7Cتبیان برش از عالم معنا…

پیوند به بیرون[ویرایش]