آیه اطاعت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آیه اطاعت یا آیه اولوالامر آیه ۵۹ سوره نساء است. حدیث جابر نیز در پی توضیح واژه اولوالامر در این آیه از سوی پیامبر اسلام گفته‌شده‌است.

متن و ترجمه[ویرایش]

  • ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا﴾(سورهٔ نساء-آیهٔ ۵۹)
  • ای کسانی که ایمان آورده‌اید خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید پس هر گاه در امری [دینی] اختلاف نظر یافتید اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید آن را به [کتاب] خدا و [سنت] پیامبر [او] عرضه بدارید این بهتر و نیکفرجام‌تر است.
  • O you who believe! obey Allah and obey the Apostle and those in authority from among you; then if you quarrel about anything, refer it to Allah and the Apostle, if you believe in Allah and the last day; this is better and very good in the end.

تفسیر[ویرایش]

در این آیه تعیین مفهوم و مصداق واژه «اولواالامر» مورد اصلی اختلاف شیعه و سنی است.[۱]

شیعه[ویرایش]

تقریباً تمام مفسران شیعه اتفاق نظر دارند که واژه «اولوالامر» بر امامان شیعه دلالت دارند. در تفسیر نمونه، این نکته یاد شده و آمده است:

رهبری مادی و معنوی جامعه اسلامی، در تمام شؤون زندگی از طرف خداوند و پیامبر به آن‌ها سپرده شده است، و غیر آن‌ها را شامل نمی‌شود. و البته کسانی که از طرف آنها به مقامی منصوب شوند و پستی را در جامعه اسلامی به عهده بگیرند، با شروط معینی اطاعت آنها لازم است نه به خاطر این که اولی الامرند، بلکه به خاطر این که نمایندگان اولی الامر می‌باشند.[۲]

داوود فیرحی در فصل‌نامه شیعه‌شناسی می‌نویسد:

بر اساس عقل شیعی، «امر به اطاعت» در آیه از خدا و رسول و اولی‌الامر، دلیل بر عصمت هر سه منبع اقتدار است، زیرا امر به اطاعت از امام و رهبر خطاپذیر خلاف قواعد عقل است.[۱] علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان یکی از شرایط اولی‌الامر بودن را عصمت می‌داند و تنها مصداق این واژه را چهارده معصوم یاد می‌کند.[۳]

ابوبصیر از محمد بن علی، امام پنجم شیعیان نقل می‌کند که این آیه در شأن علی بن ابیطالب نازل شده است، و در پاسخ به این پرسش که چرا نام او صراحتاً ذکر نشده، می‌گوید:

خداوند نماز را بر پیامبرش نازل کرد، اما هرگز از سه یا چهار رکعتی بودن آن سخن نگفت. زکات را نازل فرمود، ولی از تفصیل آن نام نبرد. حج را نازل نمود و اما درباره شماره طواف چیزی نگفت و همه این جزئیات را به تفسیر پیامبر وانهاد. این آیه را نازل نمود و پیامبر توضیح داد که درباره علی، حسن و حسین و ... است.[۱][۴][نیازمند منبع]

سنی[ویرایش]

داوود فیرحی می‌گوید که محمد بن ادریس شافعی «در تفسیر آیه و مشروعیت خلافت خلفای راشدین راه دیگری پیموده‌است.»[۱][۵][نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ فیرحی، داوود. «مختصات عمومی امامت شیعه». فصل‌نامه شیعه‌شناسی، شماره ۳ و ۴، به نقل از خبرگزاری فارس، ۱۳ شهریور ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۲ مرداد ۱۳۸۸. 
  2. مکارم شیرازی، ناصر. برگزیده تفسیر نمونه، جلد ۱. ص ۴۱۴. 
  3. طباطبایی، محمدحسین. تفسیر المیزان، جلد ۲. ص ۳۸۶. 
  4. ناصری، علی‌اکبر (به نقل از: حسن عبّاس حسن). امامت و شفاعت. تهران: شرکت سهامى طبع کتاب، ۱۳۵۱. صص ۲۰۳-۲۰۴. 
  5. فیرحی، داوود. «فصل ششم». در قدرت؛ دانش و مشروعیت در اسلام. تهران: نشر نی، ۱۳۷۸. صص ۲۲۹-۲۶۵.