مقدس اردبیلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مقدس اردبیلی
مقدس اردبیلی
شناسنامه
نام کاملاحمد بن محمد اردبیلی نجفی
لقبمحقق اردبیلی ، مقدس اردبیلی
زادگاهاردبیل، ایران
محل تحصیلاراک، نجف
محل زندگینجف
تاریخ مرگ۹۹۳
شهر مرگنجف، عراق
مدفنحرم علی بن ابیطالب
اطلاعات آموزشی
شاگردانشیخ حسن
سید محمد
میر فیض‌الله تفرشی
عنایت‌الله کوهپایه‌ای
ملاعبدالله شوشتری
تالیفاتاستیناس المعنویة
بحرالمناقب
حاشیه بر شرح تجرید
حدیقة الشیعة
رساله خراجیه
زبدة البیان فی آیات الاحکام
و …

احمد بن محمد اردبیلی نجفی، معروف به مقدس اردبیلی یا محقق اردبیلی، عالم و فقیه شیعه امامیه در قرن دهم هجری است. او در محلهٔ نیار شهر اردبیل به دنیا آمد. او از شاگردان جلال‌الدین دوانی بود.[۱][۲]

تحصیل

فراگیری علوم دینی را از دوران کودکی آغاز کرد. پس از گذراندن دروس مقدماتی، به نجف رفت و علوم نقلی و فقه را از سید علی صائغ فرا گرفت. پس از مدتی، به شیراز مهاجرت کرد و نزد جمال‌الدین محمود به تحصیل علوم عقلی مشغول گردید. وی در زهد و تقوا به درجه‌ای رسید که به «مقدس» شهرت یافت و در تحقیق و ژرف‌نگری علمی به اندازه‌ای تبحر داشت که به «محقق» معروف شد.

شاگردان

تألیفات

در دربار صفوی

وی از جمله عالمانی است که در پرتو رابطه با دربار صفوی در گسترش تشیع و حل مشکلات شیعیان تلاش‌های فراوانی را به ثمر نشاند. هر چند که او به در خواست شاه عباس صفوی برای ترک نجف و مهاجرت به ایران پاسخ منفی داد، برای مصالح تشیع و شیعیان همواره به دربار صفوی تذکراتی می‌داد که تاریخ برخی از آن وقایع را نقل کرده‌است.[۱۱]

در گفتار دیگران

سید مصطفی تفرشی از معاصران او می‌نویسد:

«امرش در جلالت و اطمینان و امانت مشهورتر از آن است که ذکر شود و بالاتر از آن است که عبارتی بتواند آن را وصف کند. او متکلمی فقیه و عظیم‌الشأن و جلیل‌القدر و بلند منزلت و با ورع‌ترین شخص زمانش و عابدترین و با تقواترین آنها بود.»[۱۲]

شیخ حر عاملی می‌نویسد:

«احمد بن محمد اردبیلی عالمی فاضل، محققی عابد، مورد اطمینان و پارسا، عظیم‌الشأن و جلیل‌القدر و معاصر شیخ بهایی بود».[۱۳]

درگذشت

اردبیلی در رجب سال ۹۹۳ در نجف درگذشت و در کنار حرم علی بن ابیطالب به خاک سپرده شد. ابیات زیر سر در مقبره مقدس اردبیلی نقش بسته‌است: تا نجف شد آفتاب دین و دولت را مقام/ خاک او دارد شرف بر زمزم بیت الحرام[۱۴]

پانویس

  1. «زندگینامه: مقدس اردبیلی». رضوی. ۲۰ دی ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۴۰۰.
  2. «زندگی‌‌نامه مقدس اردبیلی». www.noorsoft.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۲۴.
  3. فرزند شهید ثانی (مؤلف کتابهای معالم الاصول والمنتقی).
  4. نوه دختری شهید ثانی، معروف به صاحب مدارک.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵
  6. کتاب نصرة الحق نوشته ظهیرالدین علی فمی تفرشی و گودرز رشتیانی آن را پژوهش و بازنویسی نموده‌است
  7. در علم کلام.
  8. «نادرستی انتساب (حدیقة الشّیعه) به مقدس اردبیلی». hawzah.net. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۱۲.
  9. در علم اصول.
  10. این کتاب یکی از مشهورترین دائرةالمعارف‌های فقه استدلالی و یکی از مصادر و منابع گران‌سنگ فقه جعفری است. محقق این کتاب را به مثابه شرحی بر کتاب ارشاد علامه حلی نوشته، ولی خود کتابی بسیار مفصل و عمیق است که با دقت و کنکاشی عظیم به تحلیل و بررسی مباحث فقهی پرداخته‌است.
  11. فوائد الرضویة، شیخ عباس قمی، ص ۲۵. با ترک اردبیل و سکونت در نجف موجب احیای و رونق دوباره حوزه علمیه نجف شد.
  12. نقد الرجال، سید مصطفی تفرشی، ص ۲۹.
  13. امل الآمل، قسم دوم، ص ۲۳.
  14. «حرم علوی چگونه توسعه پیدا کرد». مشرق.

منابع

  • جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

پیوند به بیرون