ابراهیم (سوره)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رعد سورهٔ ابراهیم حجر
شمارهٔ کتابت: ۱۴
جزء : ۱۳
نزول
شمارهٔ نزول: ۷۲
محل نزول: مکه
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۵۲
تعداد کلمات: ۸۱۵
تعداد حروف: ۳۶۳۶

سوره ابراهیم در مکه نازل شده و مکی است. این سوره ۵۲ آیه دارد و پس از سورهٔ نوح در مکّه نازل شده است، البته آیه‌های ۲۸ و ۲۹ آن در مورد کشته‌شدگان بدر است و در مدینه نازل شده است. در این سوره مطالبی دربارهٔ رسالت انبیا و موعظه‌ها و بشارت‌ها و دعاهای ابراهیم مطرح شده است. این سوره به دلیل بیان مطالبی دربارهٔ ابراهیم سوره ابراهیم نامیده شده و مانند سوره‌های قبلش یونس، هود، یوسف با «الر» آغاز شده است. اولین آیه این سوره‌ها دربارهٔ اوصاف قرآن است. (محسن قرائتی)

سوره ابراهیم چهاردهمین سوره قرآن مجید در ترتیب تلاوت سوره‌ها و هفتادودومین سوره در ترتیب نزول مشهور است۱. این سوره به مناسبت ذکر نام ابراهیم در ضمن دعاهای ایشان (آیات ۲۲–۲۷) به این نام خوانده شده است۲ و در روایات فضائل‌السور و نیز اقوال مفسران و علمای علوم قرآنی تنها بدین نام معروف است۳؛ این سوره در پایان جزء سیزدهم از اجزای سی‌گانه قرآن قرار گرفته است.

سوره ابراهیم دارای هفت واحد موضوعی (رکوع)، ۵۲ آیه در مصحف رایج بنابر عدد کوفی و در شمارش‌های دیگر ۵۱، ۵۴ و ۵۵ آیه، ۸۳۱ کلمه۴ و ۳هزار و ۴۳۴ حرف۵ است. این سوره به اجماع علوم قرآنی در مکه نازل شده به جز در آیه ۲۸ و ۲۹ که در مدینه و در شأن مشرکان کشته‌شده در جنگ بدر نازل شده است۶.

سوره ابراهیمکه پس از سوره رعد و قبل از سوره حجر قرار گرفته است، دارای مشابهت‌ها و همبستگی‌های مشهوری با سوره حجر است که در دیدگاه زوجیت سوره‌ها زوج سوره ابراهیم می‌باشد؛ از جمله این همبستگی‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

- پایان سوره ابراهیم با وصف قرآن و آغاز سوره حجر با همین وصف۷.

- در هر دو سوره به اصل رسالت الهی و مخالفت کافران با آن و تحقق و ثبوت سنت الهی در اقوام گذشته پرداخته شده است۸، با این تفاوت که در سوره حجر بیان مصداق و تفصیل بیشتری دارد.

- در هر دو سوره، از ابراهیم در چندین آیه یاد شده است۹.

- در سوره ابراهیم که به اغوا و اغرای شیطان اشاره شده است۱۰ سوره حجر به ریشه‌یابی و پی‌جویی زمینه و سبب آن پرداخته و در این‌باره بیانی تفصیل‌گونه دارد۱۱.

سوره ابراهیم جزء پنج سوره الراءات (سوره‌هایی که با الر آغاز می‌شوند) یعنی یونس، هود، یوسف، ابراهیمو حجر است و در ترتیب مصحف رایج و ترتیب تلاوت پشت سرهم آمده‌اند جز این‌که سوره رعد که با المر آغاز می‌شود بعد از یوسفو قبل از ابراهیمدر میان آنها قرار گرفته است۱۳. سیوطی به نقل از برخی علمای گذشته "الراءات" را بساتین‌القرآن نامیده است۱۴؛ هم‌چنین این سوره در دسته‌بندی الهام گرفته از روایت نبوی که قرآن مجید به چهار قسم "سبع‌طوال، مثانی، مئین و مفصل "تقسیم می‌شود، در شمار سوره‌های مثانی محسوب شده است۱۵.

«رسالت» رسولان الهی، محور موضوعی سوره ابراهیم است۱۶: که در حجم قابل‌توجهی از سوره بدون مشخص‌کردن پیامبری خاص گفت‌وگوها و رویارویی

(علوی، سید محمد)

در آیات ۳۷ تا ۴۲ این سوره، از دعوت ودعای قهرمان توحید، ابراهیم بت‌شکن و گوشه‌هایی از زندگانی او یاد می‌کند و در آیات دیگر، مطالبی از رسالت و توحید و توصیف آخرت بیان شده است در این سوره اشاره‌ای هم به سرگذشت اقوام بنی اسرائیل و عاد و ثمود دارد و سرنوشت شوم تکذیب کنندگان را یادآوری می‌کند.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. دانشنامه اعتقادی. تهران: معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۸۸.

پیوند به بیرون[ویرایش]