توبه (سوره)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
انفال سورهٔ توبه یونس
شمارهٔ کتابت: ۹
جزء : ۱۰
نزول
شمارهٔ نزول: ۱۱۴
محل نزول: مدینه
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۱۲۹
تعداد کلمات: ۲۴۴۰
تعداد حروف: ۱۱۴۲۸

سورهٔ توبه سورهٔ ۹ام قرآن است، ۱۲۹ آیه دارد، و سوره‌ای مدنی است. مفسران بیشتر از ۱۰ نام برای این سوره ذکر کرده‌اند که از همه معروفتر برائت و توبه و فاضحه است. نام برائت به این دلیل انتخاب شده‌است که آغاز سوره سخن از اعلان برائت و بیزاری خداوند از مشرکان است؛ نام توبه به دلیل مباحث این سوره پیرامون توبه انتخاب شده و فاضحه نیز به این دلیل انتخاب شده که آیاتی از این سوره هدف رسوایی منافقان را دارند.[۱]

از نظر ترتیب زمانی، این سوره از آخرین سوره‌های قرآن است که از سال نهم هجرت و پیش از غزوه تبوک آغاز شده‌است و مربوط به زمان اوج‌گرفتن مسلمانان در شبه‌جزیره عربستان است.[۱]

بخش مهمی از سوره پیرامون لغو پیمان‌های مسلمانان با مشرکان به دلیل نقض پیمان‌ها از سوی مشرکان است. بخش دیگری از سوره پیرامون منافقان و نشانه‌های آن‌ها در جامعهٔ اسلامی است. بخشی نیز به جهاد اختصاص دارد و همچنین در بخشی اهل کتاب را نکوهش می‌کند. بحث‌هایی نیز پیرامون زکات، خودداری از انباشتن ثروت، و لزوم تحصیل دانش وجود دارند.[۱]

این سوره به دلیل آنکه با اعلام جنگ به دشمنان مسلمانان آغاز می‌گردد، با «بسم الله الرحمن الرحیم» شروع نمی‌شود. برخی نیز این سوره را ادامهٔ سورهٔ انفال می‌دانند و این نکته را دلیل آغاز نشدن سوره با بسم‌الله الرحمن الرحیم می‌دانند.[۱]

ماموریت علی بن ابیطالب در ابلاغ سوره برائت[ویرایش]

اواخر سال نهم هجرت بود که در ماه ذی الحجه دستور ابلاغ آیات سوره برائت از طرف خداوند، بر پیامبرش نازل گردید. آیات این سوره متضمن دستور نقض قرارداد با مشرکان و رسوا کردن منافقان و متخلفان جنگ تبوک بود و طبق آن رسول خدا موظف بود جلوی مراسم غلط و عادات زشت مشرکان را بگیرد و مکه و مراسم حج را از آلودگی های شرک و بت پرستی پاک سازد. مشرکان جزیره العرب و کسانی که با رسول خدا پیمانی نداشتند نیز مجبور شدند تکلیف خود را از آن تاریخ به مدت چهار ماه دیگر با حکومت اسلامی روشن کنند و ابلاغ و انجام این فرمان کار دشوار و خطرناکی بود.

ابتدا رسول خدا ابوبکر را با گروهی که تعداد آنها را حدود سیصد نفر نوشته اند، مامور کرد که به حج برود و آیات مزبور را در مراسم حج برای مردم بخواند. ابوبکر حرکت کرد، ولی چیزی نگذشته بود که جبرئیل در مورد ابلاغ آیات سوره برائت، این پیام را از طرف خدا به آن حضرت ابلاغ فرمود:

«لا یؤَدّی عَنْکَ اِلّا اَنْتَ اَوْ رَجُلٌ مِنْکَ» این آیات را جز خودت یا مردی از تو کس دیگری نباید ابلاغ کند.

لذا رسول خدا به دنبال این دستور، علی را مامور کرد که بر شتر مخصوص آن حضرت سوار شود و خود را به ابوبکر برساند و آیات را از او بگیرد و این ماموریت را خود انجام دهد.

علی با جابر بن عبدالله و چند تن دیگر حرکت کرد و بنابه روایات مختلف، در "ذوالحلیفه" یا در "روحاء" یا در "جحفه" به ابوبکر رسید و آیات را از او گرفت و او را از فرمان الهی آگاه کرد.

از مجموع روایات چنین به دست می آید که علی علاوه بر ابلاغ آیات سوره برائت، مامور ابلاغ چند موضوع دیگر به قرار زیر بود:

  1. کسی جز افراد با ایمان نباید داخل کعبه شود.
  2. کسی حق ندارد با بدن برهنه طواف کند.
  3. از این به بعد هیچ مشرکی حق ندارد به مسجد الحرام وارد شود.
  4. هرکس با رسول خدا عهد و پیمانی دارد تا پایان مدت، عهد و پیمانش محترم و پابرجاست و هرکس عهد و پیمانی ندارد، چهار ماه مهلت دارد تا تکلیف خود را روشن سازد.[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ مکارم شیرازی, ناصر و جمعی از نویسندگان. تفسیر نمونه. ج. 7. دارالکتب الاسلامیه, 1374. ص 271-274سوره توبه، مقدمه 
  2. رسولی محلاتی، سید هاشم. خلاصه تاریخ اسلام جلد دوم زندگانی امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا و امام حسن مجتبی علیهم السلام. دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1379. 36. شابک ‎۹۶۴-۴۳۰-۲۰۳-۶. 

پیوند به بیرون[ویرایش]