خدافراگیردانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خدا

مفاهیم عمومی
ندانم‌گرایی • بی‌خدایی • تراخداباوری • خدانامهم‌دانی • ناخداباوری
دادارباوری • یکتاپرستی • یک‌ازچندپرستی • خداناشناس‌دانی
یکتاپرستی گزینشی • دوگانه‌پرستی • سه‌گانه‌پرستی • چندخدایی
خدافراگیردانی • خداباوری • همه‌خدایی • ضدخدایی


مفاهیم اختصاصی
واجب‌الوجود • خالق • معمار • عقل فعال •
حامی و رزّاق • لرد • پدر • موناد
یگانگی • وجود برتر •
شخصی • وحدت وجود • ثنویت
سه‌گانگی (تثلیث)
در ادیان ابراهیمی
(در بهاییت، در مسیحیت، در اسلام، در یهودیت)
در یافالی • در بوداییسم • در هندوییسم
در جینیسم • در آیین سیک • در آیین زرتشتی


ویژگی‌ها
عالم مطلق • قادر مطلق
حضور در همه جا در آن واحد • خیر اعلی • بسیط
مجرد • شخص‌وار • بزرگترین موجود قابل تصور


خدا و انسان
ایمان • نماز • عقیده • وحی
عرفان • توکل • متافیزیک
تصوف • جادو • علوم خفیه


خدافراگیردانی یا پاننتئیسم (به انگلیسی: Panentheism) یک سیستم باورمندی ست با این مفهوم که خدا در تمام اجزا جهان جریان و نفوذ دارد. در پانتئیسم همه خدایی باور بر این است که خدا در همه چیز هست اما باور پاننتئیسم این است که همه چیز خداست. به این مفهوم که کائنات در نگاه ابتدایی خودِ خدا ست اما در نگاهی عمیق‌تر کائنات و خدا در مفهوم هستی شناسانه یکسان نیستند. در پاننتئیسم خدا لزوماً فقط به عنوان آفریدگار و پرودگار دیده نمی‌شود؛ بلکه نیروی جانبخش بی منتهایست در پس کائنات؛ در برخی متون مرتبط با پاننتئیسم کائنات را هیچ چیز نمی‌دانند مگر بازنمونِ وجود خدا.

در بعضی از انواع پاننتئیسم کیهان و گیتی در درون خداست و نیروی درون کائنات هم اوست. پاننتئیسم از ادعای یکی بودن خدا و کائنات دفاع می‌کند و مدعی ست در حقیقت خدا بسیار بزرگ‌تر از کائنات است و کائنات بخشی از وی است. هندوئیسم باوری ست که بسیار شبیه همه خدایی پاننتئیسم و پاننتئیسم می‌باشد.

در اسلام[ویرایش]

صوفیان، مقدسین (اولیاءالله) و بسیاری از متفکرین مسلمان مخصوصاً ابن عربی جزو کسانی هستند که عقایدشان تا حدی نزدیک به پانته ایسم و پانن ته ایسم است. این باور در قرون بعد زیر عنوان روش وحدت وجود شکل پذیرفت و بالید. متفکرین و فلاسفهٔ شیعیان دوازده امامی نیز گرایش بسیاری به پانن ته ایسم و وحدت وجود دارند و اشخاصی نظیر سید حیدر آملی و ملاصدرا که هر دو تحت نفوذ و جاذبه ابن عربی هستند نمونه‌های بارز این تفکر در نزد متفکرین شیعهٔ دوازده امامی اند.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]