شأن نزول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شأن نزول به شرایط یا پیشامدهای هنگامهٔ بیان یا طرح حرف یا سخنی اشاره دارد.

در ادبیات اسلامی، شأن نزول اشاره به شرایط یا پیشامدهایی دارد که به آوردن بخشی از قرآن (آیه یا سوره) از سوی محمد و از نظر مسلمانان نزول (=فرودآمدن) آن (از جانب خدا) انجامیده است.

از محتوای برخی از آیه‌های قرآن می‌توان شأن نزول آن‌ها را به راحتی [و احیاناً با اندک آشنایی با تاریخ صدر اسلام] دریافت. حتی گاه پرسش یا مسئله پیش از داده شدن پاسخ مطرح می‌شود؛ مثلاً گفته می‌شود: «از تو پیرامون ذوالقرنین می‌پرسند»[۱] و سپس پاسخ داده می‌شود. برخی دیگر از موارد نیاز به مطالعات تاریخی و جانبی دامنه‌داری دارد. در بسیاری از موارد هم میان مسلمانان (به‌ویژه از مذهب‌های مختلف) اختلاف نظر هست.

سبب نزول[ویرایش]

بیش‌تر مفسران فرقی میان سبب یا شأن قائل نشده‌اند و هر مناسبتی را که ایجاب کرده‌است آیه یا آیه‌هایی نازل شود، گاه سبب نزول و گاه شأن نزول گفته‌اند. در صورتی که میان این دو عبارت فرق است، از این جهت که شأن نزول اعم از سبب نزول است.[۲] کلا سه عامل سبب نزول بوده است.

۱. سؤال پیامبر: مانند اینکه حضرت رسول (ص) از خداوند مسئله اصحاب کهف را می‌پرسند و سوره کهف نازل می‌شود.

۲. لزوم حکم از جانب خداوند: مانند صدور دستور روزه برای مسلمانان پس از هجرت آنان از مکه به مدینه

کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون ۱۷۹ بقره.

۳. وقوع حادثه: مانند نزول سوره تبت از سوی خداوند که از حادثه توطئه ابولهب و همسرش علیه پیامبر خبر داد.[۳]

بطور کلی تعداد ۱۵۰ نفر سبب نزول آیات و سوره‌ها بودند که شرح آن در اسباب نزول آمده است.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. وَیَسْأَلُونَکَ عَن ذِی الْقَرْنَیْنِ قُلْ سَأَتْلُو عَلَیْکُم مِّنْهُ ذِکْرًا[۱۸–۸۳]
  2. محمدهادی معرفت. علوم قرآنی. مؤسسسه فرهنگی انتشاراتی التهمید. ۹۷. 
  3. کتاب تاریخ قرآن ازحجتی کرمانی
  4. فرهنگ موضوعی ازفانی خرمشاهی

پیوند به بیرون[ویرایش]

  1. «فهرست آیات دارای شأن نزول».