حج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

حَجّ یکی از مهم‌ترین فروع دین اسلام است. مسلمانان با داشتن شرایطی مکلف‌اند در دهه اول ماه ذی‌الحجه به مسجد الحرام در شهر مکه در عربستان سعودی رفته و مجموعه‌ای از اعمال نیایشی را به‌جا آورند.

حج بر سه نوع تمتع، قرآن و افراد است که حج قرآن و افراد وظیفه ساکنان مکه است. در اسلام بر کسی که دارای بلوغ، عقل، آزاد بودن و استطاعت باشد واجب می‌شود.[۱]

حج نخستین بار در دین ابراهیم انجام شد و آیین‌های حج و عمره، احرام، لثم و لمس حجرالاسود، سعی بین صفا و مروه، وقفه در عرفات و رمی جمره، همگی پیش از اسلام رایج بود و تنها برخی تعدیلات در حج اسلامی نسبت به پیش از اسلام روی داده‌است.

اعراب پیش از اسلام هنگام طواف «لبیک یا لات»، «لبیک یا عزی» و «لبیک یا منات» می‌گفتند و هر قومی بت خود را می‌خواند و در اسلام، «اللهم» جای بت‌ها را گرفت و آن عبارت بدین شکل تغییر کرد: «لبیک اللهم لبیک»

عرب‌ها صید را در ماه حج حرام می‌دانستند. پیامبر اسلام حرمت صید را ویژه ایام حج و هنگام احرام مقرر کرد. عرب‌ها گاهی لخت به پیرامون‌گردی (طواف) کعبه می‌پرداختند. اسلام آن را منع کرد و پوشیدن لباس دوخته‌نشده را مقرر کرد. عرب از خوردن گوشت قربانی اکراه داشت و پیامبر اسلام آن را مجاز دانست.

مسلمانان پس از فتح مکه و برانداختن بت‌های قریش از سعی میان صفا و مروه اکراه داشتند؛ زیرا پیش از اسلام بر این دو کوه دو بت سنگی قرار داشت که حاجیان و زائران آن دوره سعی بین صفا و مروه را برای نزدیک شدن به آن‌ها و دست‌کشیدن و بوسیدن آن‌ها انجام می‌دادند؛ ولی محمد سعی بین صفا و مروه را مجاز کرد و بنا بر متن قرآن این کار از شعائر الله دانسته می‌شود.[۲]

حوادث در دوران معاصر[ویرایش]

برخی از رویدادهای مرگبار پیش‌آمده در آیین‌های حج بدین شرح است:[۳]

  • سال ۱۹۴۴: ابوطالب یزدی، در حین انجام طواف در مسجدالحرام دچار استفراغ شد، وی توسط مأموران عربستان گردن زده شد، چهار سال روابط ایران و عربستان مختل گردید.
  • سال ۱۹۸۷: چهار صد نفر در درگیری بین نیروهای امنیتی عربستان و معترضان حامی ایران کشته شدند
  • سال ۱۹۹۰: هزار و چهارصد وبیست وشش نفر از حاجیان در تونل منتهی به اماکن مقدس کشته شدند.
  • سال ۱۹۹۴: دویست و هفتاد نفر در اثر ازدحام جمعیت کشته شدند.
  • سال ۱۹۹۷: بر اثر آتش‌سوزی، ۳۴۳ حاجی کشته و هزار و پانصد نفر مجروح شدند.
  • سال ۱۹۹۸: حداقل یکصد و هجده نفر بر اثر ازدحام جمعیت کشته شدند.
  • سال ۲۰۰۱: سی و پنج نفر در اثر ازدحام جمعیت کشته شدند.
  • سال ۲۰۰۴: دویست و پنجاه و یک نفر بر اثر ازدحام جمعیت کشته شدند.
  • سال ۲۰۰۶: سیصد و چهل و پنج نفر در مراسم سنگ‌زنی به نماد شیطان کشته شدند.
  • سال ۲۰۱۵: در فرودگاه جده، مأمورانی به بهانه مشکوک شدن به دو نوجوان ایرانی آن‌ها را از بقیه جدا می‌کنند و دو نوجوان در بازگشت به ایران به بهانه بازرسی بدنی از خانواده‌های خودشان جدا می‌شوند. مأموران این دو را به بخش بازرسی خواهران برده و به بهانه بازجویی بدنی هردوی این نوجوانان را برهنه کرده و خودشان نیز برهنه شده‌اند، دراثنای بازرسی، سایر افراد کاروان متوجه شدند که مأموران قصد آزار و اذیت جنسی آن دو نوجوان را داشته‌اند و تعرض به این دو نوجوان ناکام می‌ماند.[۴][۵][۶][۷][۸][۹]
  • سال ۲۰۱۵: عصر روز جمعه ۲۰ شهریورماه یک بالابر بزرگ بر اثر شدت باد و طوفان در مکه به داخل مسجد الحرام در نزدیکی مقام ابراهیم سقوط کرد که منجر به کشته و زخمی شدن ده‌ها تن از حجاج حاضر در محل شد. این حادثه در فاصله چهار روز مانده به آغاز ماه ذی‌الحجه و ادای مناسک حج تمتع رخ داد.[۱۰] [۱۱]
  • سال ۲۰۱۵: روز پنج شنبه ۲ مهرماه: بر اثر ازدحام جمعیت و عدم مدیریت برگزارکنندگان سعودی، تعداد زیادی از حاجیان در منطقه منا کشته و زخمی شدند. تعداد جانباختگان ایرانی در این حادثه ۴۶۴ نفر اعلام شد.[۱۲] بر اساس مجموع آمار استخراج‌شده از گزارش‌های جداگانه‌ی کشورها، تعداد جانباختگان تا تاریخ ۲۸ آبان ۱۳۹۴، ۲٬۴۷۴ نفر است. رسانه‌های ایرانی به نقل از سعید اوحدی، رئیس سازمان حج و زیارت، شمار کلی جانباختگان را حدود ۷۷۰۰ نفر گزارش کرده‌اند[۱۳] و با استناد به آمار غیررسمی و مشاهدات میدانی[۱۴][۱۵] اعلام کرده‌اند این آمار به بیش از ۸۰۰۰ نفر خواهد رسید.[۱۶]

منابع[ویرایش]

  • کعبه، حرم الهی، مؤید و محمد پروانه
  • ابعاد حج در قرآن، ناصر شکریان
  • اسرار حج و مناسک آن، محمد علوی مقدم

پیوند به بیرون[ویرایش]

الگو:ذکری که معادل حج و عمره است

  1. حسینی شاهرودی، سید محمد. رساله توضیح مناسک حج و عمره به همراه اعمال و مستحبات مکه مکرمه و مدینه منوره، چاپ سوم. ۱۳۸۴. ISBN 964-91127-7-4.
  2. ﴿إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا ۚ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ﴾(سورهٔ بقره-آیهٔ ۱۵۸)
  3. «What is the Hajj»(انگلیسی)‎. بی‌بی‌سی. 
  4. «آیت‌الله مکارم: آیا باید با هر ذلتی به حج عمره رفت؟». hamshahrionline. ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  5. «واکنش آیت‌الله مکارم شیرازی به اتفاقات فرودگاه جده/ آیا به هر قیمت و به هر ذلتی باید به عمره رفت؟ :: اسکنا». اخبار ایران و جهان. ۲۰۱۵-۰۴-۰۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  6. «واکنش آیت‌الله مکارم شیرازی به حادثه فرودگاه جده: آیا باید به هر ذلتی تن داد تا به یک مستحب عمل کرد؟». صفحه نخست - خبرآنلاین. ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  7. «آیت الله مکارم: آیا باید با هر ذلتی به حج عمره رفت؟». سایت خبری تحلیلی شفاف. ۲۰۱۵-۰۴-۰۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  8. «جزییات تعرض به دو نوجوان ایرانی در فرودگاه عربستان». Fararu. ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  9. “Grand Ayatollah condemns heinous behavior of Saudi police”. خبرگزاری جمهوری اسلامی. 2015-04-09. Retrieved 2015-04-09. 
  10. http://moaser.ir/fa/news/1530/آخرین-تصاویر-و-جزئیات-سقوط-بالابر-در-مکه-تعداد-کشته-ها-۱۰۷-نفر
  11. نفراز جمله چند ایرانی دراثر ازدحام در رمی جمرات کشته شدند/ درحال تکمیل . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
  12. لیست جان باختگان ایرانی
  13. عربستان سعودی به جنایتش در رمی جمرات اعتراف کرد/پیگیری‌های حقوقی بر عهده وزارت امورخارجه
  14. جانباختگان «منا» بیش از 8 هزار نفر است
  15. تعدادجانباختگان «منا» بیش از 8 هزار نفر است
  16. پرداخت غرامت پس از تعیین دلیل فاجعه/عربستان دارد زمان می‌خرد/وقتش رسیده آسیب‌شناسی کنیم