پرش به محتوا

شمعون

شمعون
שִׁמְעוֹן
نقاشی توسط فرانسیسکو د زورباران (از یعقوب و دوازده پسرش، حدود ۱۶۴۰–۴۵)
تلفظŠim'ōn
زادهٔ1568 BCE or 1567 BCE (21 or 28 Tevet, AM ۲۱۹۴)
درگذشت۱۲۰ یا ۱۲۷ سال
آرامگاهاحتمالاً مقبره شمعون بن یعقوب، اسرائیل
۳۲°۱۲′۰۸″شمالی ۳۴°۵۷′۳۵″شرقی / ۳۲٫۲۰۲۲۲۴°شمالی ۳۴٫۹۵۹۶۰۸°شرقی / 32.202224; 34.959608
فرزندانجموئل (پسر)
جمین (پسر)
احد (پسر)
جاچین (پسر)
زوهر (پسر)
شاول (پسر)[۱]
والدین
خویشاوندانرئوبن (برادر)
لاوی (برادر)
یهودا (برادر)
دان (برادر ناتنی)
نفتالی (برادر ناتنی)
جاد (برادر ناتنی)
اشیر (برادر ناتنی)
یساکار (برادر)
زبولون (برادر)
دینه (خواهر)
یوسف (برادر ناتنی)
بنیامین (برادر ناتنی)
راحل (خاله/نامادری)

شَمْعون یا شِمعون (عبری: שִׁמְעוֹן [شیمِعُن]) از شخصیت‌های کتاب مقدس است که در کتاب پیدایش در تنخ نامش ذکر گشته است؛ او دومین فرزند پسر یعقوب و لیه و از سران طوایف بنی‌اسرائیل بود.

معنی نام

[ویرایش]

بر اساس تورات، نام شمعون از این باور لیه سرچشمه می‌گیرد که خدا سخن او را شنیده است که یعقوب او را کم‌تر از خواهرش راحیل دوست دارد و به او این فرزند را عطا کرده است. در ادبیات یهودی نام او را چنین معنی کرده‌اند «کسی که به سخنان خدا گوش فرا می‌دهد».

در تورات و ادبیات یهودی

[ویرایش]

هنگامی که شکیم، دینه دختر یعقوب را مورد تجاوز جنسی قرار داد؛ شمعون از مردم آن شهر انتقام سختی گرفت. در ادبیات یهودی، شمعون مردی نترس و پرخاشگر دانسته می‌شود، که به ویژه نسبت به یوسف حسادت می‌ورزید. بر اساس هگاده، شمعون که کم‌ترین محبوبیت را نزد یعقوب داشت، نخستین کسی بود که پیشنهاد قتل یوسف را داد و سرانجام با پیشنهاد یهودا مبنی بر به چاه افکندن او موافقت کرد. هنگامی که برادران یوسف، برای خرید گندم و غله به مصر آمدند، یوسف از آن‌ها خواست که به مصر برگشته و بنیامین را نیز با خود بیاورند. در میان برادران، یوسف شمعون را گروگان گرفت تا مطمئن شود که برادران برمی‌گردند. بر اساس کتاب میدراش یاشر، شمعون نمی‌خواست که گروگان گرفته شود، بنابراین یوسف هفتاد تن از سپاه مصری فرعون را فرستاد که شمعون را بگیرند؛ اما شمعون همه آن‌ها را زمین زد. آن‌گاه یوسف، منسه را به نزد شمعون فرستاد، منسه او را گرفت و شکست داد و شمعون فریاد زد که این ضربه از سوی کسی از اسرائیلیان است و مصریان چنین قدرتی ندارند. شمعون هفتاد و پنج سال پس از یعقوب مرد و پسرانش به مصر رفتند. در زمان مرگ شمعون، سه سال از مرگ رئوبن می‌گذشت.

در قرآن و ادبیات اسلامی

[ویرایش]

شمعون، فرزند ارشد و خردمند یعقوب بود که ریاست دیگر برادران را برعهده داشت.[۲]

برخی مفسّران قرآن، مقصود از «قائل» در آیه ۱۰ سوره یوسف را وی دانسته‌اند که ضمن ردّ تصمیم دیگر برادران، مبنی برکشتن یوسف پیشنهاد داد که وی را در چاه افکنید.[۳] بنا به نقلی، مقصود از «کبیرهم» در آیه ۸۰ یوسف نیز شمعون دانسته شده که در راستای تعهد به پدر برای بازگرداندن بنیامین از مصر به کنعان، برخلاف نظر سایر برادران، از بازگشت نزد پدر خودداری کرد.[۴]

نفرین شمعون

[ویرایش]

موسی حدود ۱۴ قرن پیش از میلاد درگذشت. وقتی موسی در آستانه مرگ بود، همه قبایل را برکت داد به جز قبیله شمعون که به نوعی کنار گذاشته شده است. بر طبق کتاب مقدس عبری یعقوب پدر دوازده پسر که اجداد دوازده قبیله اسرائیل بودند، درگذشت (حدود ۱۸ قرن پیش از میلاد). شمعون توسط پدرش یعقوب نفرین شد، احتمالاً به دلیل واقعه ای که در پیدایش ۳۴: ۲۴–۳۰ ثبت شده است، زمانی که شمعون و لاوی پس از تجاوز به دینه، از مردان شکیم انتقام گرفتند. پس از این واقعه وحشتناک، یعقوب به شمعون و لاوی گفت: شما مرا به دردسر انداختی و مرا نزد کنعانیان و فرزیان، مردمان ساکن این سرزمین، بدنام ساختی. ما تعداد کمی داریم و اگر آنها علیه من متحد شوند و به من حمله کنند، من و خانواده‌ام نابود خواهیم شد (پیدایش ۳۴:۳۰). گزارش برکت یعقوب در سفر پیدایش فصل ۴۹، در آیات ۵–۷ آمده است:

شمعون و لاوی برادرند - شمشیرهایشان سلاح خشونت است. اجازه ندهید که من به مجلس آنها وارد شوم، اجازه ندهید که به جمع آنها بپیوندم، زیرا آنها در خشم خود مردم را کشته‌اند و گاوها را به دلخواه خود پی کرده‌اند. نفرین بر خشم آنها، بسیار شدید، و خشم آنها، بسیار بی‌رحمانه! من آنها را در یعقوب پراکنده خواهم کرد و آنها را در اسرائیل پراکنده خواهم ساخت.

یادداشت‌های نسخه جدید مطالعات بین‌المللی این توضیح را در مورد سخنان یعقوب مبنی بر پراکندگی نسل شمعون ارائه می‌دهد: این عهد زمانی به انجام رسید که نوادگان شمعون جذب سرزمین یهودا شدند و نوادگان لاوی در سراسر سرزمین پراکنده شدند و در ۴۸ شهر و مراتع اطراف آن زندگی کردند.[۵]

پانویس

[ویرایش]
  1. Genesis 46:10
  2. جامع البیان، ج ۸، جزء ۱۳، ص ۴۵؛ عرائس المجالس، ص ۱۱۸؛ مجمع البیان، ج ۵–۶، ص ۳۹۰؛ الدرالمنثور، ج ۴، ص ۵۶۵.
  3. جامع البیان، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۰۳؛ روح المعانی، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۸۸؛ الاتقان فی علوم القرآن، ج ۲، ص ۳۱۸.
  4. جامع البیان، ج ۷، جزء ۱۲، ص ۲۰۳؛ روح المعانی، ج ۸، جزء ۱۳، ص ۵۱؛ مجمع البیان، ج ۵–۶، ص ۳۹۰؛ الکشاف، ج ۲، ص ۴۹۴؛ الاتقان فی علوم القرآن، ج ۲، ص ۳۱۸.
  5. "Why is the tribe of Simeon missing from Deuteronomy 33:1-29?". Biblical Hermeneutics Stack Exchange (به انگلیسی). 2019-05-06. Retrieved 2025-10-21.

منابع

[ویرایش]
  • کتاب مقدس عهد عتیق و عهد جدید، ترجمه فاضل خان همدانی، ویلیام گلن، هنری مرتن، تهران: اساطیر، ۱۳۷۹، شابک ۹۶۴−۳۳۱−۰۶۸-X
  • یاردون سیز (۱۳۸۰دانشنامه کتاب مقدس، ترجمهٔ بهرام محمدیان، تهران: روز نو، ص. ۱۹۱۲
  • جیمز هاکس (۱۳۷۵قاموس کتاب مقدس، ترجمهٔ عبدالله شیبانی، تهران: اساطیر، ص. ۱۱۴