صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۶۸٬۱۱۵ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

اردشیر یکم ساسانی، شناخته‌شده به اردشیر بابکان (به پارسی میانه: )، بنیانگذار سلسلهٔ ساسانی بود. وی پس از شکست واپسین شاهنشاه اشکانی، اردوان پنجم در سال ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان، دودمان اشکانی را برانداخت و سلسلهٔ ساسانی را بنیان گذاشت. اردشیر از آن پس خود را «شاهنشاه» نامید و تسخیر سرزمینی که «ایران‌شهر» یا «ایران» می‌خواندش را آغازید.

پیرامون تبار و نیای اردشیر، گزارش‌های تاریخیِ متفاوتی وجود می‌دارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده‌است. روایت دیگری که در کارنامهٔ اردشیر بابکان می‌باشد، و شاهنامهٔ فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین آورده که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان —فردی از نوادگان دارا— با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بوده‌است.

برپایهٔ گزارش طبری، در حومهٔ اصطخرِ پارس زاده شد؛ طبری می‎افزاید اردشیر در هفت‌سالگی به نزد فرماندهٔ دژ دارابگرد فرستاد شد؛ پس از مرگ فرمانده، اردشیر بر جای وی نشست و ارگبد دژ دارابگرد شد. طبری در ادامه آورده‌است که سپس بابک، شاه محلی پارس که گوچهر نام داشت را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را به‌جای وی گماشت. براساس گزارش طبری، شاپور و پدرش بابک به‌ناگاه مردند و اردشیر حاکم پارس شد. کشمکش میان اردشیر با شاهنشاهی اشکانی بالا گرفت و سرانجام در تاریخ ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردشیر با لشکر اردوان پنجم در دشت هرمزدگان روبرو شد و طی این جنگ، اردوان شاهنشاه اشکانی کشته‌شد.

برپایهٔ گزارش‌های سلطنتی، این بابک بود که گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را برجای وی نشاند؛ اردشیر از پذیرش گماشتن شاپور سرباز زد و برادر خویش و هر که در برابرش ایستاد را حذف کرد و سپس سکه‌ای منقوش به چهرهٔ خود بر روی سکه و پدرش بابک در پشت سکه ضرب کرد. محتمل است نقشِ تعیین‌کننده‌ای که از اردشیر در رهبری شورش علیه دولت مرکزی ترسیم شده‌است، محصول خوانش‌های متأخرتر تاریخی باشد. احتمالاً در آن گاه بابک بیشتر ایالت پارس را زیر حاکمیت خود متحد ساخته‌باشد.

ادامه... مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… مهاتما گاندی پیرو برهماچاریا پس از مرگ همسرش برای پرهیز از رابطهٔ جنسی و آزمایش خود گاهی برهنه با زنان جوان در تختخواب می‌خوابید؟ (در تصویر)
… محمد جهان‌آرا فرماندهٔ سپاهی که در سقوط هواپیما درگذشت، سه برادر داشت که یکی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ کشته شد، دیگری در جنگ با عراق مفقودالاثر شد و آخرین برادر به اتهام عضویت در مجاهدین خلق در تابستان ۱۳۶۷ اعدام شد؟
… در اشیاء کشف شده در کشتی اوزبرگ، پارچه‌های ابریشمی خلعت پیدا شد که بیان‌گر مراودات تجاری بین وایکینگ‌ها و ایرانیان بوده است؟
… کوتاهترین مرز خاکی جهان ۸۵ متر طول دارد و بین صخره قمیره و مغرب کشیده شده است؟
… در پی نسل‌کشی عرب‌های لیبی در دورۀ ۱۹۲۹–۱۹۳۴ توسط مقامات استعماری ایتالیا به رهبری بنیتو موسولینی، نزدیک به ۵۰٪ از جمعیت برقه کشته شدند؟
… وَرِ جمشید افسانه طوفانی است که قهرمان آن جمشید است؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۲۷ بهمن ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۶۸٬۱۱۵ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

سیف الاسلام قذافی در سال ۲۰۰۷

در حمله انتحاری به مسجدی در اسلام‌آباد پاکستان در حین برگزاری نماز جمعه، دست کم ۳۳ نفر کشته شدند.
نامزد ریاست‌جمهوری لیبی، سیف الاسلام قذافی (در تصویر)، پسر معمر قذافی، ترور شد.
در جوایز گرمی، «لوتر» از کندریک لمار و سیزا جایزه ضبط سال و دبی تیرار ماس فوتوس از بد بانی جایزه آلبوم سال را دریافت کرد.
دست‌کم ۱۹۰ نفر، از جمله مهاجمان، در حملات ارتش آزادی‌بخش بلوچستان در چندین منطقه ایالت بلوچستان پاکستان کشته شدند.
اتحادیهٔ اروپا با اتفاق آرا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروه‌های تروریستی خود قرار داد.

یادبودها

امروز: دوشنبه، ۱۶ فوریه ۲۰۲۶ میلادی برابر ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۲۷ شعبان ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۵۶۸ - در آستانهٔ جنگ‌های هشتادساله بین هلند و اسپانیا، کلیسای کاتولیک روم با همدستی فیلیپ دوم پادشاه اسپانیا، تقریباً تمام مردم هلند یعنی جمعیتی بالغ بر سه میلیون نفر را به اتهام الحاد به مرگ محکوم کرد.
۱۹۵۹ - با سرنگونی رئیس‌جمهور دیکتاتور کوبا، باتیستا، در ۱ ژانویه، فیدل کاسترو (در تصویر) رهبر کوبا شد.
۱۹۸۵ - جنبش حزب‌الله لبنان با انتشار مانیفست «برنامهٔ حزب‌الله» رسماً اعلام وجود کرد.
۱۹۹۹ - به دنبال دستگیری عبدالله اوجلان رهبر حزب کارگران کردستان ترکیه، کردهای مبارز در سراسر اروپا سفارتخانه‌ها را به اشغال درآورده و عده‌ای را به گروگان گرفتند.
۲۰۰۵ - اجرایی‌شدن پیمان کیوتو به منظور کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای.

زادروزها

۱۸۲۲ - زادروز فرانسیس گالتون، مخترع، جغرافی دان، هواشناس و کاشف انگلیسی.
۱۸۳۴ - زادروز ارنست هکل، زیست‌شناس، مورخ طبیعت، فیلسوف، پزشک و استاد آلمانی.
۱۹۴۱ - زادروز کیم جونگ-ایل، رهبر سابق کره شمالی.
۱۹۵۹ - زادروز جان مک‌انرو، تنیسور آمریکایی؛ برنده ۷ عنوان گرند اسلم.

درگذشت‌ها

۱۹۰۷ - درگذشت جوسوئه کاردوچی، شاعر و سیاست‌مدار ایتالیایی؛ برنده جایزه نوبل ادبیات.
۱۹۷۰ - درگذشت فرانسیس راوس، ویروس‌شناس آمریکایی؛ برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی.
۱۹۹۰ - درگذشت کایت هرینگ، هنرمند و فعال سیاسی آمریکایی.
۲۰۱۶ - درگذشت پطرس غالی، سیاستمدار و دیپلمات مصری و ششمین دبیر کل سازمان ملل متحد.

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای فوریه – یادبودهای بیشتر…