صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۶۹٬۸۴۴ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

هُووَخْشَتْرَه سومین شاه ماد است که در سال ۶۲۵ پیش از میلاد به سلطنت رسید و تا سال ۵۸۵/۴ پیش از میلاد حکومت کرد. ماد در دوران حکومت هووخشتره از مرزهای جغرافیایی قومی خود فراتر رفت و بسیار گسترش یافت و به بزرگ‌ترین امپراتوری زمان خود تبدیل شد، که از سمت مغرب تا رود هالیس (قزل‌ایرماق) و از سمت مشرق تا آمودریا یا سیردریا می‌رسید. برخی از پژوهشگران نام وی را برگرفته از فعل نیاایرانی *Haxš به‌معنای «نشانه‌گرفتن» می‌دانند و هووخشتره را «خوش‌نشانه» یعنی کسی که می‌تواند خوب نشانه‌گیری کند، معنی کرده‌اند. دربارهٔ زندگی هووخشتره منابع اندکی موجود است، که شامل منابع آشوری و رویدادنامه‌های بابلی، منابع یونانی به‌ویژه تاریخ هرودوت و گزارش‌هایی پراکنده از منابع یهودی می‌شود. هووخشتره، نخست سکاها را که پس از مرگ پدرش فرورتیش بر ماد سلطه یافته‌بودند، شکست داد. پس از آن برای مقابله با آشوریان، نیروی نظامی مجهزی تشکیل داد؛ زیرا سربازان طوایفی که به‌همراه سرکردگان خود در هنگام جنگ به اردو می‌پیوستند، هرگز از عهدهٔ یک سپاه منظم برنمی‌آمدند. به همین خاطر ابتدا ارتش ماد را تجدید سازمان و نوسازی کرد و به جای تقسیمات سابق عشیرتی، آنها را بر حسب نوع سلاح تقسیم‌بندی کرد و این خود استعداد جنگی آنها را بسیار بالا برد. هووخشتره سپس با دولت بابل متحد شد و با نیروی نظامی خود به سوی سرزمین آشور حرکت کرد. در سال ۶۱۴ پیش از میلاد از کوه‌های زاگرس گذشت و ضمن تسخیر آبادی‌های آشوری سر راه، شهر آشور، پایتخت باستانی دولت آشور را در محاصره گرفت. پس از سقوط شهر آشور، نبوپَلَّسَر (پادشاه بابل) در شهر آشور به دیدار هووخشتره آمد و در آنجا پیمان دوستی ماد و بابل تجدید شد.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… عدسک آبی بی‌ریشه کوچکترین آونددار کره زمین است؟ (در تصویر)
… الاغ طلایی تنها رمان به زبان لاتین از دوران روم باستان است که به صورت تمام و کمال باقی‌مانده است؟
… بازدید از جسد ولادیمیر لنین در آرامگاه لنین برای عموم آزاد است؟
… سر جان ملکم سفیر امپراتوری بریتانیا در دربار فتحعلی‌شاه، برای نوشتن و تألیف کتاب تاریخ ایران، از ارتش بریتانیا ۵ سال مرخصی گرفت؟
… قطب جنوب بیابانی است که متوسط بارش سالانه آن فقط ۱۶۶ میلی‌متر می‌باشد؟
… در زبان فرانسوی، هشتاد واژه مستقل ندارد و برای نامگذاری آن از عبارت «چهار بیست» (به فرانسوی quatre vingt) استفاده می‌شود؟
… ماست از مواد اولیه زولبیا است؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۲۵ اسفند ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۶۹٬۸۴۴ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

سمیلیان رادیچ کلارک

سمیلیان رادیچ کلارک (در تصویر) برنده شیلیایی جایزه معماری پریتزکر شد.
سید مجتبی خامنه‌ای در پی کشته شدن پدرش سید علی خامنه‌ای، به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد.
اسرائیل و ایالات متحده آمریکا حملاتی را علیه ایران آغاز کردند و سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و دیگر مقامات ارشد را کشتند.
وزیر دفاع پاکستان در ادامهٔ درگیری‌های این کشور با طالبان، جنگ افغانستان و پاکستان را اعلام کرد.
راب یتن به عنوان نخست‌وزیر هلند سوگند یاد کرد و رهبری دولت اقلیت را بر عهده گرفت.
نبرد پشت نبرد جایزه بهترین فیلم آکادمی فیلم بریتانیا را از آن خود کرد.

یادبودها

امروز: دوشنبه، ۱۶ مارس ۲۰۲۶ میلادی برابر ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۲۶ رمضان ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

در ایران: روز بزرگداشت پروین اعتصامی

رویدادها

پایان سرایش شاهنامه
۱۳۱۷ - ازدواج محمدرضا پهلوی با فوزیه بزرگترین دختر ملک فؤاد یکم
۱۰۷۹ (میلادی) - به دستور ملک‌شاه سلجوقی، قرار بر این شد که تاریخ اسناد به هر دو تقویم هجری شمسی (جلالی) و هجری قمری نوشته شود.
۱۵۲۱ (میلادی) - فردیناند ماژلان، دریانورد اسپانیایی، پس از عبور از اقیانوس آرام به فیلیپین رسید.
۱۹۶۸ (میلادی) - جنگ ویتنام – سربازان آمریکایی ۳۴۷ غیرنظامی را در مای‌لای ویتنام کشتند.
۱۹۷۸ (میلادی) - نخست‌وزیر سابق ایتالیا، آلدو مورو، توسط بریگاد سرخ در رم به گروگان گرفته شد و ۵۴ روز بعد به قتل رسید.

زادروزها

۱۷۵۱ - زادروز جیمز مدیسون چهارمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، از نویسندگان قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
۱۷۸۹ - زادروز گئورگ زیمون اهم فیزیکدان آلمانی، کاشف قانون اهم
۱۸۳۹ - زادروز سولی پرودوم نخستین برندهٔ جایزه ادبی نوبل در سال ۱۹۰۱
۱۹۲۶ - زادروز جری لوئیس بازیگر، کمدین، تهیه‌کننده، نویسنده و کارگردان سرشناس آمریکایی
۱۹۵۳ - زادروز ریچارد استالمن (در تصویر) یک آمریکایی طرفدار آزادی نرم‌افزار و برنامه‌نویس کامپیوتر، بنیانگذار بنیاد نرم‌افزارهای آزاد
۱۹۵۹ - زادروز ینس استولتنبرگ نخست‌وزیر سابق نروژ

درگذشت‌ها

۱۱۲۵ (قمری) - درگذشت آقا جمال خوانساری از علمای شیعی
۱۳۷۳ - درگذشت سید احمد خمینی دومین فرزند روح‌الله خمینی
۳۷ - درگذشت تیبریوس امپراتور رم بین سال‌های ۱۴ تا ۳۷ میلادی
۴۵۵ - درگذشت والنتینیان سوم امپراتور رم غربی از ۴۲۵ تا هنگام مرگش در ۴۵۵
۱۹۱۴ - درگذشت چارلز آلبرت گوبات سیاستمدار و وکیل سوئیسی، برندهٔ جایزه صلح نوبل سال ۱۹۰۲ با مشارکت الی داکومان برای ریاست دفترخانه صلح بین‌المللی
۱۹۴۰ - درگذشت سلما لاگرلوف نویسنده سوئدی، اولین زن برندهٔ جایزه نوبل ادبیات

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای مارس – یادبودهای بیشتر…