بعل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مجسمه مفرغی بعل با یک دست افراشته، متعلق به ۱۲ تا ۱۴ قرن قبل از میلاد که در رأس شمره (اوگاریت باستان) پیدا شده‌است و اکنون در موزه لوور نگاه داشته‌می‌شود.

بعل نام خدایی است که جوامع باستانی بسیاری سرزمین میان‌رودان، آنرا می‌پرستیدند. به ویژه کنعانیان که او را خدای باروری و حاصل‌خیزی و از مهم‌ترین خدایان پرستش‌گاه می‌دانستند. گرچه واژه بعل که یک اسم عام سامی به معنای مالک یا سرور است، می‌توانست به هر خدا یا انسان صاحب‌مقام یا مخلوقی نسبت داده شود، لیکن این بی‌ثباتی در به‌کار بردن واژه بعل، مانع اطلاق آن به خدایی با صفات متمایز نمی‌شد.

بعل (خدای زمین)[ویرایش]

بعل، فی‌نفسه در مقام خداوندِ باروری گماشته شده بود و در آن حیطه، شاهزاده، ارباب زمین خوانده می‌شد. او را همچنین خدای باران و شبنم خطاب می‌کردند، دو قالبی از رطوبت که برای باروری و حاصل‌خیزی خاک سرزمین کنعان، لازم و حیاتی بود. در زبان اوگاریتی و در کتاب عهد عتیق عبری، بعل (בעל) که خدای طوفان لقب گرفته، بر ابرها سوار است. بعل یکی از سه خدای بزرگ که مورد پرستش همهٔ سومریان بود، خدای زمین که صورت اکدی بَعل سامی‌های عربی است. دو خدای دیگر آنو و اآ به ترتیب آقای آسمان و صاحب درهٔ عمیق هستند.

الیاس ۸۰۰ کاهن بعل را نابود می‌کند.

در متون عهد عتیق[ویرایش]

نام بعل در کتاب مقدس ذکر شده است. مهمترین اشاره به آن در زمانی است که پادشاهی شمال اسرائیل از پرستش یهوه فاصله گرفته و اجازه می‌دهد که بعل در آن سرزمین مورد پرستش قرار گیرد. کتاب الیاس که داستان الیاس‌نبی را بیان می‌کند تلاش‌های او را برای متقاعد کردن قوم بنی‌اسرائیل به بازگشت از پرستش یهوه و نابود کردن معابد بعل بیان می‌کند. الیاس‌نبی در دامنه کوه کرمل کاهنان بعل را به مبارزه می‌طلبد و معجزه خداوند در برابر چشمان آنان آشکار می‌گردد؛ ولیکن با وجود این معجزه، پادشاهی شمال اسرائیل به پرستش بعل ادامه داده و سرانجام خداوند وعده می‌دهد که آن را به دست آشوریان نابود گرداند.

در متون کتاب برنابا[ویرایش]

در کتاب برنابا در فصل سی‌ودوم ذکر شده است:

پادشاهی بود که پدر خود را بسی دوست داشتی و نام او بعل بود. پس چون پدرش مُرد پسرش امر نمود بساختن پیکری بسان پدرش بجهت تسلی دادن خودش و در بازار شهر او را نصب نمود و امر نمود باینکه هر کس به آن پیکر نزدیک شود تا مسافت پانزده زراع در محل امن باشد که مطلقاً کسی به او آزاری نرساند؛ بنابراین شریران بسبب فائده‌هایی که از آن پیکر بدست آوردند، شروع نمودند که پیشکش کنند به او گل و شکوفه‌ها را. پس این هدیه‌ها در اندک زمانی برگشت به نقود و طعام تا آنکه او را خدا نامیدند به جهت تکریم او، و این چیز از عادت برگشت به شریعت، تا آنکه آن بت بعل در همه جهان منتشر شد.

بعل در اسلام[ویرایش]

در قرآن نیز نام بعل در اشاره به الیاس ذکر شده است. در قرآن بیان شده است که الیاس‌نبی، قوم خود را از پرستش بعل نهی کرد و آنان را به پرستش خدای اسرائیل فراخواند؛ ولیکن اکثریت قوم اسرائیل او را رد کرده و توبه نکردند.

و به راستی الیاس از فرستادگان [ما] بود. چون به قوم خود گفت آیا پروا نمی‌دارید. آیا بعل را می‌پرستید و بهترین آفرینندگان را وا می‌گذارید.[یعنی] خدا را که پروردگار شما و پروردگار پدران پیشین شماست. پس او را دروغگو شمردند و قطعاً آنها [درآتش] احضار خواهند شد. مگر بندگان پاکدین خدا؛ و برای او در [میان] آیندگان [آوازه نیک] به جای گذاشتیم. درود بر پیروان الیاس. - قرآن سوره صافات، آیه ۱۲۳–۱۳۰

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]