شیطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گوستاو دوره، نگاره‌ای از شیطان ضد قهرمان کتاب بهشت گمشده جان میلتون c.1866.

کلمه شیْطان (به انگلیسی: Satan) از ماده «شطن» گرفته شده، و «شاطن» به معنای «خبیث و پست» آمده‌است، و شیطان به موجود رانده شده، سرکش و متمرد اطلاق می‌شود و به معنی روح شریر و دور از حق، نیز آمده‌است.

در عربی «شیطان» اسم عام (اسم جنس) است، در حالی که «ابلیس» (کسی که آدم را فریب داده‌است) اسم خاص (عَلَم) می‌باشد. به عبارت دیگر شیطان به هر موجود موذی و منحرف کننده و طاغی و سرکش، خواه انسانی یا غیرانسانی می‌گویند.

شیطان به موجود موذی و مضر گفته می‌شود، موجودی که از راه راست بر کنار بوده و در صدد آزار دیگران است، موجودی که سعی می‌کند ایجاد دودستگی نماید، و اختلاف و فساد به راه اندازد، و اینکه به ابلیس هم شیطان اطلاق شده بخاطر فساد و شرارتی است که در او وجود دارد.

در ادیان[ویرایش]

براساس تفسیرهای کتب دینی اسلام، ابلیس یکی از جن‌ها بود که بر اثر پارسایی زیاد به درجه فرشتگان راه یافت و مقرب‌ترین نزد خدا گشت، اما برای سجده نکردن به آدم او از درگاه الهی رانده شد در این هنگام شیطان از خداوند برای خود مهلت خواست و خداوند نیز به او تا روزی معین مهلت داد[۱] در تاریخ طبری در روایاتی از ابن‌عباس نقل شده: ابلیس از فرشتگان بود و نامش عزازیل بود و در زمین ساکن بود. فرشتگان ساکن در زمین جن نام داشتند. ابلیس به عبادت همی کوشید و در دانش از همه پیش بود و به همین سبب مغرور شد و در برابر فرمان خدا عصیان نمود.[۲] در شاخه ای از عرفان به این نظر که شیطان فقط خدا را لایق سجده شدن می دانست و این امر به عشق بالای شیطان به خدا تعبیر شد ، به نقلی بسیاری از عرفا به دنبال این سطح عشق نسبت به خدای متعال بودند. اما شيطان چون خودش را بالاتر از انسان ميديد از روي تكبر و حسادت به او سجده نكرد. و بنا به نظر بسیاری از دانشمندان الهیات ، پایه و اساس تفکر و ذات وجودی شیطان ، از الهیات زرتشتی وارد ادیان ابراهیمی شده است. بخصوص بعد از تبعید یهودیان به بابل و آشنایی آنان پس از فتح بابل با آیین و فلسفه وجودیاهریمن در آیینزرتشت. با مطالعه ی دقیق تورات و در نظر گرفتن بازه ی زمانی به راحتی می توان متوجه شد که شیطان و ارواح پلید بعد از مراجعت یهودیان از تبعید در آیین یهودیت به متون تورات وارد گردید.

شیطان‌پرستی[ویرایش]

شیطان‌پرستی یک حرکت مکتبی، شبه مکتبی و یا فلسفی است که هواداران آن شیطان را یک طرح و الگوی اصلی و پیش از عالم هستی می‌پندارند. آنها شیطان را موجودی زنده و با چند وجه از طبیعت انسان مشترک می‌دانند.

در هنر[ویرایش]

فیلم‌ها[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. داستان‌های پیامبران جلد اول بخش مربوط به آدم
  2. تاریخ طبری- جلد ۱ - ص ۵۳
  3. مجله همشری جوان شماره ۱۳۶

منابع[ویرایش]

  • علائم شیطانی
  • تفسیر نمونه، ج۱، صص ۱۹۱ تا ۱۹۳.
  • قاموس قرآن، ج ۴، صص ۳۲ تا ۴۰، سید علی اکبر قرشی، دارالکتب الاسلامیه.