آیه خیرالبریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آیه خیرالبریه
Copied by Yahya Fahreddin - Qur’an - Google Art Project.jpg
سوره بینه در ورقی از قرآنی قدیمی مربوط به قرن هجدهم میلادی و به خط یحیی فخرالدین که ابتدای آیه خیرالبریه در آن مشهود است.
مشخصات قرآنی
نام آیهآیه خیرالبریه
نام سورهبینه
شماره آیه۷
محل نزولمدینه
شأن نزولدارد
شماره جزء۳۰
شماره حزب۶۰
اختلاف درشأن نزول
اطلاعات دیگر
شماره کلمه۹
شماره حرف۵۰
حروف مقطعهندارد

آیه خیرالبریّه هفتمین آیه از سورهٔ بینه است که طبق تفسیرهای المیزان[۱] و مجمع البیان[۲] پیرامون جایگاه معنوی علی بن ابی‌طالب و شیعیان او صحبت می‌کند. معنی لفظی خیرالبریه، بهترین مخلوقان است.[۳]

متن و ترجمه

عربی: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ

همانا کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، بهترین مخلوقاتند.

انگلیسی: Indeed, they who have believed and done righteous deeds - those are the best of creatures[۴]

شان نزول

تفاسیر سنی

حسکانی

حاکم حسکانی[۵] که از عالمان سنی است، در کتاب شواهد التنزیل لقواعد التفضیل این گونه نقل می‌کند:

از ابی برزه[۶][۷][۸]: رسول خدا آیهٔ ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾ را خواند و بعد گفت: یا علی، خیر البریه تو و شیعیان تو هستند.[۹]

از محمد باقر: رسول خدا آیهٔ خیر البریه را خواند و بعد از آن به علی گفت: خیر البریه تو و شیعیان تو هستند.[۱۰]

از جابر بن عبدالله انصاری[۱۱][۱۲][۱۳]: ما نزد رسول خدا کنار کعبه نشسته بودیم، چون امام علی وارد شد رسول خدا گفت: برادرم آمد و در ادامه گفت: قسم به خانهٔ خدا که این مرد قبل از همه شما به خدا ایمان آورده و بیشتر از همهٔ شما اطاعت خدا را کرده و به پیمان الهی بیشتر از همهٔ شما وفادارتر و بیش از همه شما قضاوت به حکم خدا کرده و در تقسیم بیت‌المال عادل‌تر بوده و در رفتار با ضعفا از شما بهتر و مقامش بالاتر است، در این هنگام بود که آیه خیر البریة نازل شد.[۱۴]

تفاسیر شیعی

طبرسی

ابی علی الفضل بن الحسن الطبرسی از علمای شیعه، در مجمع البیان ذیل آیه به نقل از ابوالقاسم علی بن الحسن معروف به ابن عساکر دمشقی از جابر بن عبدالله انصاری نقل می‌کند:

ما نزد رسول‌الله بودیم که علی بن ابی طالب وارد شد، در این هنگام پیامبر فرمودند: قسم به کسی که جان من در قبضهٔ قدرت اوست این مرد (اشاره به علی) و شیعهٔ او روز قیامت رستگارانند، آنگاه بود که آیه خیرالبریه نازل شد.[۲]

علامه طباطبایی

محمد حسین طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل این آیه این گونه نقل می‌کند:

در عبارت یزید بن شراحیل[۱۵] چنین آمده: من از علی شنیدم، گفت: رسول خدا از دنیا می‌رفت در حالی که سر آن جناب را به سینه‌ام تکیه داده بودم، در آن حال فرمود: یا علی مگر نشنیدی کلام خدای عز و جل را که می‌فرماید: ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾ این خیر البریه، تو و شیعیان تواند.[۱]

مکارم

ناصر مکارم شیرازی در تفسیر نمونه در بحث علی و شیعیان او، این گونه نقل می‌کند:

در روایات فراوانی که از طرق اهل سنت و منابع معروف آن‌ها، و همچنین در منابع معروف شیعه نقل شده، آیه خیر البریه علی و پیروان او هستند.[۱۶]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ طباطبایی, سید محمدحسین. تفسیر المیزان. ۲۰. p. ۵۷۹. قرن ۱۴ هجری
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ طَبرِسی, امین الاسلام ابوعلی فضل بن حسن. تفسیر مجمع‌البیان. ۱۰. p. ۴۱۵.
  3. علامه حلی, حسن بن بوسف. نهج الحق و کشف الصدق. بیروت: دار الکتاب اللبنانی. p. ۱۸۹. ۱۴۰۲ق
  4. "Surah Al-Bayyinah - 7 Quran.com". Retrieved 15 November 2021.
  5. "حاکم حسکانی - دانشنامه‌ی اسلامی". Retrieved 15 November 2021.
  6. "ابوبرزه اسلمی - ویکی شیعه". Retrieved 15 November 2021.
  7. حاکم الحسکانی, عبیدالله بن عبدالله. شواهد التنزیل لقواعد التفصیل فی الآیات النازله فی اهل البیت (به عربی). ۲. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات. p. ۳۵۹. ۱۳۹۳ق
  8. طبرسی, فضل بن حسن. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ۱۰. تهران: ناصر خسرو. p. ۷۹۵. ۱۳۷۲ش
  9. الحسكاني, الحاكم. شواهد التنزيل لقواعد التفضيل. ۲. p. ۴۶۳.
  10. الحسكاني, الحاكم. شواهد التنزيل لقواعد التفضيل. ۲. p. ۴۶۵.
  11. حاکم الحسکانی, عبیدالله بن عبدالله. شواهد التنزیل لقواعد التفصیل فی الآیات النازله فی اهل البیت (به عربی). ۲. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات. p. ۳۶۲. ۱۳۹۳ق
  12. سیوطی, عبدالرحمن ابن ابی بکر. الدر المنثور فی تفسیر المأثور. ۶. قم: کتابخانه مرعشی نجفی. p. ۳۷۹. ۱۴۰۴ق
  13. طباطبایی, سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. ۲۰. قم: انتشارات اسلامی (جامعه مدرسین). p. ۳۴۱. ۱۴۱۷ق
  14. الحسكاني, الحاكم. شواهد التنزيل لقواعد التفضيل. ۲. p. ۴۶۷-۴۶۸.
  15. "استدلال به آیه «خیر البریة» - پایگاه تخصصی غدیر". Retrieved 15 November 2021.
  16. مکارم شیرازی, ناصر. تفسیر نمونه. ۲۷. p. ۲۱۰. قرن ۱۴ هجری

منابع

منابع سنی

  • ابی علی الفضل بن الحسن الطبرسی، مجمع البیان
  • حاکم ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله الحسکانی، شواهد التنزیل فی قواعد التفصیل

منابع شیعی

  • محمد حسین طباطبایی، المیزان
  • ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه

برای مطالعهٔ بیشتر

  • ابوالمؤید موفق بن احمد خوارزمی، مناقب
  • محمد بن یوسف گنجی شافعی، کفایت الطالب
  • سبط ابن جوزی، تذکرة خواص الامة فی معرفة الائمة