عبدالمحمد آیتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
عبدالمحمد آیتی
زادهٔاردیبهشت ۱۳۰۵
بروجرد، ایران
درگذشت۲۰ شهریور ۱۳۹۲
تهران، ایران
ملیتایرانی
سال‌های فعالیت۱۳۴۰–۱۳۹۲
آثارترجمه‌ها
  • قرآن مجید
  • تاریخ دولت اسلامی در اندلس
  • تاریخ ادبیات زبان عربی
  • تاریخ فلسفه در جهان اسلام
جایزه(ها)

عبدالمحمد آیتی (زاده اردیبهشت ۱۳۰۵ درگذشته ۲۰ شهریور۱۳۹۲) پژوهشگر، نویسنده و مترجم معاصر در حوزه فلسفه، تاریخ و ادب فارسی و عربی بود. او برای ترجمه کتاب تاریخ ادبیات زبان عربی برگزیدهٔ دومین دورهٔ کتاب سال ایران شد.[۱]

تولد[ویرایش]

عبدالمحمد آیتی در اردیبهشت ۱۳۰۵ خورشیدی در بروجرد لرستان به دنیا آمد.

تحصیلات[ویرایش]

در شهر بروجرد، نخست به مکتبخانه سنتی آغاباجی رفت ولی والدینش او را به دبستان اعتضاد که قدیمی‌ترین مدرسه مدرن در بروجرد بود فرستادند. وی در سال ۱۳۲۰ وارد دبیرستان شد و در سال‌های آخر، به تحصیل علوم حوزوی علاقه‌مند شد. وی به مدرسه علمیه نوربخش رفت و چند سالی در آنجا علوم اسلامی را فرا گرفت.[۲][۳]

آیتی در سال ۱۳۲۵ وارد دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران شد و پس از به پایان بردن دوره لیسانس، به خدمت وزارت آموزش و پرورش درآمد. پس از آن برای تدریس به بابل رفت و بیش از سی سال در شهرستان‌ها و تهران به عنوان دبیر به تدریس پرداخت. در کنار تدریس، سردبیری ماهنامه آموزش و پرورش را نیز بر عهده داشته و در دانشگاه فارابی و دانشگاه دماوند ادبیات فارسی و عربی تدریس کرده‌است. در مهرماه ۱۳۳۰ از خرم‌آباد به تهران منتقل شد و از آنجا به ساوه و چندی در گرمسار اقامت گزید.

ترجمه‌ها و تالیفات[ویرایش]

عبدالمحمد آیتی در مراسم تجلیل از او (۹ مرداد ۱۳۹۰)

اولین بار به سال ۱۳۴۰ در «کتاب هفته» مطلبی با نام «باتلاق» نوشت و به‌دنبال آن، رمان «کشتی شکسته» تاگور را ترجمه و به بازار فرستاد. وی از مترجمان بنام عربی به فارسی است و ترجمه‌های فارسی «قرآن مجید»، «نهج‌البلاغه» و «صحیفه سجادیه» را منتشر کرده‌است.[۴] آیتی تا زمان مرگش عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و در این فرهنگستان، ریاست شورای علمی دانشنامه تحقیقات ادبی را بر عهده داشت.

در مهرماه ۱۳۴۸ به پیشنهاد مرکز انتشارات آموزشی به تهران آمد و در آن مرکز به کار مشغول شد. ده سال سردبیر ماهنامه آموزش و پرورش بود تا در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد. پیش از بازنشستگی کتاب‌های باتلاق، کشتی شکسته، کالسکه زرین، تحریر تاریخ وصاف و ترجمه تقویم البلدان را منتشر کرده بود. در دوره بازنشستگی تاریخ ابن خلدون (العبر) را در شش جلد ترجمه کرد و کتاب‌هایی نظیر تاریخ دولت اسلامی در اندلس در ۵ جلد و تاریخ ادبیات زبان عربی و تاریخ فلسفه در جهان اسلام و… را ترجمه کرد. از وی ترجمه‌های گوناگون دیگری بر جای مانده‌است.

درگذشت[ویرایش]

عبدالمحمد آیتی در ۲۰ شهریور ۱۳۹۲ در سن ۸۷ سالگی درگذشت.

کتابشناسی[ویرایش]

  • کشتی شکسته (ترجمه)، ۱۳۴
  • تحریر تاریخ وصّاف، ۱۳۴۴.
  • آمرزش ابوالعلا معری (ترجمه)، ۱۳۴۷.
  • دربارهٔ فلسفهٔ اسلامی: روش و تطبیق آن، نوشتهٔ ابراهیم بیومی مدکور، ۱۳۶۰، انتشارات امیرکبیر، بازنشر در ۱۳۸۷ توسط انتشارات نگاه.
  • گزیده و شرح خمسه نظامی، ۱۳۵۵–۱۳۷۳.
  • تاریخ ابن‌خلدون (العبر)، ۱۳۶۳–۱۳۷۱.
  • شکوه قصیده، ۱۳۶۴.
  • تاریخ دولت اسلامی در اندلس، محمّد عبداللّه عنان (ترجمه)، ۱۳۶۶–۱۳۷۱.
  • قرآن مجید (ترجمه فارسی)، ۱۳۶۷.
  • شکوه سعدی در غزل، ۱۳۶۹
  • شرح و ترجمه معلّقات سبع، ۱۳۷۱.
  • الغارات در حوادث سال‌های معدود خلافت علی (ع)، ۱۳۷۱.
  • گنجور پنج گنج، ۱۳۷۴.
  • شرح منظومه مانلی و پانزده قطعه دیگر، ۱۳۷۵.
  • بسی رنج بردم، بازنویسی‌شده از فردوسی، ۱۳۷۶.
  • شاهنامه بنداری، ۱۳۸۰.
  • قصه باربد و بیست قصه دیگر از شاهنامه، ۱۳۸۰.
  • معجم‌الأدبا، یاقوت حموی (ترجمه)، ۱۳۸۱.
  • داوری حیوانات نزد پادشاه پریان (ترجمه)، ۱۳۸۳.
  • گزیده شرح مقامات حمیدی، ۱۳۸۳.
  • ترجمهٔ معلقات سبع
  • در تمام طول شب، شرح چهار شعر بلند نیما، ۱۳۸۳.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. «کتاب سال».
  2. «عبدالمحمد آیتی» از وبگاه آفتاب بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶
  3. «عبدالمحمد آیتی» بایگانی‌شده در ۱۱ اکتبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine از بروجرد. اینفو بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶
  4. عبدالمحمد آیتی و ترجمهٔ چند نمایش‌نامهٔ مصری بایگانی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine از کتاب نیوز بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶
  5. وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بایگانی‌شده در ۱۴ آوریل ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine بازدید ۱۰/۲/۱۳۸۶