برتراند راسل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«راسل» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، راسل (ابهام‌زدایی) را ببینید.
برتراند راسل
Russell in 1916.jpg
شناسنامه
نام کامل برتراند آرتور ویلیام راسل
لقب سومین ارل راسل
حیطه فلسفه علمی
دوره قرن بیستم
مکتب فلسفه تحلیلی
علایق اصلی
تابعیت بریتانیا بریتانیایی
زادروز ۱۸ مه ۱۸۷۲
زادگاه ترلک در نزدیکی مونماوث‌شیر،  ولز
تاریخ مرگ ۲ فوریه ۱۹۷۰ میلادی (۹۷ سال)
محل مرگ پنریندیدرایث،  ولز
مدفن بنا به وصیتش سوزانده شد
فرزند(ها) جان، کاترین، کانرد
دین خداناباور (موضع عام)
ندانم گرا (موضع خاص فلسفی)
کتاب‌های چاپ شده مسائل فلسفه، مبادی ریاضیات
چرا مسیحی نیستم؟، قدرت
امضا
Bertrand Russell signature.svg

برتراند آرتور ویلیام راسل، سومین ارل راسل (به انگلیسی: Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell)، (زادهٔ ۱۸ مه ۱۸۷۲ — درگذشتهٔ ۲ فوریه ۱۹۷۰فیلسوف، منطق‌دان، ریاضی‌دان، مورخ، جامعه‌شناس و فعّال صلح‌طلب بریتانیایی بود که در قرن بیستم می‌زیست.[۱][۲]

راسل یکی از پیشتازان فلاسفه در قرن بیستم محسوب می‌شود و «جنبش مخالفت با آرمان‌گرایی» را در اوایل قرن بیستم رهبری می‌کرد. از وی به همراه گوتلوب فرگه و لودویگ ویتگنشتاین، به عنوان بنیان‌گذاران فلسفهٔ تحلیلی یاد می‌گردد.[۳]

برتراند راسل یک فعال ضدجنگ و مخالف امپریالیسم بود[۴][۵] که به دلیل عقاید صلح‌طلبانه‌اش در طول جنگ جهانی اول، از دانشگاه اخراج شد و به زندان افتاد.[۶] او مخالف آدولف هیتلر، منتقد تمامیت‌خواهی استالین، معترض درگیری آمریکا در جنگ ویتنام و همچنین از حامیان خلع سلاح هسته‌ای بود.[۷] وی در سال ۱۹۵۰، به پاس «آثار متعدد در حمایت از نوع‌دوستی و آزادی اندیشه»، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات گردید.[۸]

زندگی[ویرایش]

خانواده پدری، دوران کودکی و نوجوانی[ویرایش]

جان راسل لرد آمبرلی، پدر راسل

اگرچه راسل بیش‌تر عمرش را در انگلستان گذراند، اما اصلیتی ولزی داشت.[۹] خانوادهٔ برتراند راسل از شهروندان قدیمی و بانفوذ بودند. پدربزرگش، جان راسل، نخستین ارل راسل؛ پسر سوم جان راسل، ششمین دوک بدفورد بود و دو بار در عصر ویکتوریا به سمت نخست‌وزیری بریتانیا رسیده بود. پدرش، جان راسل، لرد آمبرلی که مردی بی‌دین بود[۱۰] نیز از اشراف‌زادگان محسوب می‌شد.[۱۱]

در ۱۸۷۴ مادرش را که از مبارزان آزادی زنان بود[۱۰] بر اثر دیفتری از دست داد. مدت کوتاهی پس از آن خواهرش راشل که از خودش چهار سال بزرگتر بود، درگذشت. تنها دو سال بعد در ۱۸۷۶ پدر راسل بر اثر برونشیت از دنیا رفت.

پس از آن به همراه برادرش فرانک (که هفت سال از خودش بزرگتر بود) تحت کفالت پدربزرگ‌اش جان راسل، نخستین ارل راسل قرار گرفت. راسل از او به عنوان پیرمردی مهربان و ویلچرنشین یاد می‌کند. در ۱۸۷۸ پدربزرگ‌اش درگذشت و برتراند و فرانک تا زمان بلوغ با قیومیت بیوهٔ جان راسل، پرورش یافتند.

او در زندگی‌نامهٔ خود بیان داشته است که در نوجوانی، عمدهٔ علایق او را سکس، فلسفه دین و ریاضیات تشکیل می‌داده‌اند؛ و تنها عاملی که از خودکشی‌اش بر اثر رنج از دست دادن عزیزان در خردسالی جلوگیری می‌کرد، شوق به فراگیری هر چه بیش‌تر ریاضیات در او بود.[۱۲]

راسل جوان، ورود به دانشگاه و اخراج از آن[ویرایش]

در آغاز جوانی به مطالعه آثاری از پرسی بیش شلی روی آورد؛ که این امر مسیر زندگی او را تغییر داد.[۱۳] سپس به کالج ترینیتی در کمبریج وارد شد و در ریاضیات و فلسفه تحصیل کرد. در ۱۹۰۱ موفق به کشف پارادوکس راسل شد و هفت سال بعد به عضویت انجمن سلطنتی علوم بریتانیا درآمد. در طول جنگ جهانی اول به دلیل مبارزات ضد جنگ از دانشگاه اخراج و زندانی شد.

زندگی شخصی[ویرایش]

راسل چهار بار ازدواج کرد و تعداد بسیار بیشتری معشوقه داشت.[۱۴] نخست در ۱۸۹۴ با آلیس پیرسال اسمیت ازدواج کرد اما بعد از چند سال دل به زن دیگری بست و آلیس را رها کرد. در ۱۹۲۱ از آلیس طلاق گرفت و با دورا راسل (بلک) ازدواج کرد و آن دو صاحب دو بچه شدند. ۱۴ سال بعد و پس از اینکه دورا از یک فعال سیاسی چپ گرای آمریکایی به نام بری وارد باردار شد[۱۵] از دورا نیز جدا شد و این دو تا آخر عمر با هم دشمن بودند. این دشمنی وقتی دورا برای فرزندی که از کس دیگری باردار شده بود شناسنامه‌ای با نام خانوادگی راسل گرفت، شدیدتر هم شد. راسل به فاصلهٔ یک سال بعد از طلاق از دورا با پاتریشیا (پیتر) هلن اسپنس ازدواج کرد که در آن موقع تنها ۲۱ سال داشت. در ۱۹۵۲ از پاتریشیا هم جدا شد. همان سال با ادیث فینچ ازدواج کرد که تا پایان عمر با او بود. فرزند وی جان پس از اینکه متوجه شد راسل با همسرش ارتباط دارد دچار جنون شد.[۱۶] البته این موضوع در منابعی مثل کتاب فیلسوفان بدکردار آمده است: «به ادعای همسر جان، سوزان لینزی، فیلسوف ۸۰ ساله او را اغوا کرده بود. مدارک برای اثبات این موضوع مبهم است.»[۱۷]

مرگ[ویرایش]

مجسمهٔ راسل در میدان Red Lion لندن

سرانجام او در دوم فوریه ۱۹۷۰ بر اثر آنفلوآنزا در پنریندیدرایث در ولز درگذشت. بنا به وصیت برتراند، جسدش را سوزانند و خاکسترش را روی کوه‌های ولز ریختند.

سال شمار زندگی[ویرایش]

  • (۱۸۷۲) در ۱۸ می در راونزکراف (Ravenscroft) ویلز متولد شد.
  • (۱۸۷۴) مرگ مادر و خواهر
  • (۱۸۷۶) مرگ پدر
  • (۱۸۷۸) مرگ پدربزرگ - نخست‌وزیر سابق بریتانیا
  • (۱۸۹۰) به کالج ترینیتی در کمبریج وارد شد.
  • (۱۸۹۳) دریافت مدرک لیسانس ریاضی
  • (۱۸۹۴) امتحان پایانی‌ی علوم انسانی/فلسفه (The Moral Sciences Tripos)
  • (۱۸۹۴) با Alys Pearsall Smith ازدواج کرد.
  • (۱۹۰۰) جوزپه پینو را در کنگره بین‌المللی پاریس ملاقات کرد
  • (۱۹۰۱) پارادکس راسل را کشف کرد.
  • (۱۹۰۲) با گوتلوب فرگه نامه‌نگاری کرد.
  • (۱۹۰۸) به عضویت انجمن سلطنتی انتخاب شد.
  • (۱۹۱۶) به دلیل مبارزه ضدجنگ‌اش از کالج ترینیتی اخراج شده و ۱۱۰ پوند هم جریمه شد.
  • (۱۹۱۸) به دلیل مبارزه ضدجنگ‌اش پنج ماه زندانی شد.
  • (۱۹۲۱) از Alys طلاق گرفت و با دورا بلک (Dora Black) ازدواج کرد.
  • (۱۹۲۷)
  • (۱۹۳۱) با مرگ برادرش لقب سومین ارل راسل را کسب کرد.
  • (۱۹۳۵) از دورا طلاق گرفت.
  • (۱۹۳۶) با پاتریشیا (پیتر) هلن اسپنس (Patricia (Peter) Helen Spence) ازدواج کرد.
  • (۱۹۴۳) از بنیاد بارنز (Barnes Foundation) در پنسیلوانیا اخراج شد.
  • (۱۹۴۹) نشان لیاقت (the Order of Merit) را دریافت کرد.
  • (۱۹۵۰) جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد.
  • (۱۹۵۲) از پیتر طلاق گرفت و با ادیث فینچ (Edith Finch) ازدواج کرد.
  • (۱۹۵۵) بیانیه راسل-اینشتین را منتشر کردند.
  • (۱۹۵۷) اولین کنفرانس پاگواش (Pugwash Conference) را برگزار کرد.
  • (۱۹۵۸) رئیس مؤسسهٔ مبارزه برای خلع سلاح هسته‌ای
  • (۱۹۶۱) به دلیل مبارزه‌های ضدهسته‌ای به مدت یک هفته زندانی شد.
  • (۱۹۷۰) در دوم فوریه در Penrhyndeudraeth در ویلز درگذشت.

دیدگاه‌ها و تأثیرات[ویرایش]

فعالیت‌های ضد جنگ[ویرایش]

وی یک فعال ضد جنگ بود[۱۸][۱۹] و به خاطر فعالیت‌های ضد جنگ در خلال جنگ جهانی اول از دانشگاه ترینیتی اخراج و برای پنج‌ماه زندانی شد. از اقدامات صلح طلبانه بعدی راسل می‌توان به راه انداختن کمپینی ضد آدولف هیتلر، انتقاد از استبداد و خفقان در شوروی، اعتراض علیه مداخله ایالات متحده در جنگ ویتنام و تأسیس انستیتوی دفاع از صلح در سال ۱۹۶۳ اشاره نمود.[۱۹]

فعالیت‌های ادبی[ویرایش]

با نگارش آثاری شاخص در دفاع از انسان گرایی و آزادی بیان، جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۵۰ را از آن خود کرد.[۲۰]

ریاضیات[ویرایش]

در ریاضیات او پارادوکس راسل را کشف کرد که منجر به تعمیق و گسترش نظریه مجموعه‌ها گردید.

فلسفه، منطق و نظریات مذهبی و اجتماعی[ویرایش]

راسل در کهولت

علاوه بر ریاضیات، بخش مهمی از شهرت برتراند راسل به سبب نظریاتش در زمینه فلسفه تحلیلی است.[۲۱] راسل از پایه گذاران منطق جدید[۲۲] و بنیانگذاران اصلی فلسفه تحلیلی به شمار می‌رود.[۲۳]

برتراند راسل یکی از مشهورترین فیلسوفان خداناباور قرن بیستم؛ و از منتقدان برجسته اعتقاد و عمل مسیحی بوده‌است. پاره‌ای از نوشتجات وی در این زمینه در کتابی تحت عنوان چرا مسیحی نیستم؟ جمع‌آوری شده‌اند.

البته او همانگونه که در مناظره با فردریک کاپلستون می‌گوید، مدعی توانایی در اثبات عدم وجود خدا نیست؛ اما چند سال بعد به کارگیری تمثیل قوری سماوی سعی در تأکید بر دیدگاه بی خدایانه (به جای ندانم گرایی) نمود.

راسل در من یک خداناباورم یا یک ندانم گرا؟ در سال ۱۹۴۷ می‌گوید:

به عنوان یک فیلسوف، اگر بخواهم برای شنونده‌های فلسفی محض سخن بگویم باید بگویم که خود را یک ندانم گرا توصیف می‌کنم چرا که فکر نمی‌کنم برهانی قاطع وجود داشته باشد که کسی بتواند اثبات کند که خدایی وجود ندارد.

از سوی دیگر اگر بخواهم بر فردی معمولی در خیابان اثری صحیح بگذارم فکر می‌کنم که باید بگویم من یک خداناباور هستم چرا که وقتی می‌گویم نمی‌توانم اثبات کنم که خدایی وجود ندارد مجبورم که همچنین به همانسان بگویم که نمی‌توانم اثبات کنم که خدایان هومری وجود ندارند.

به تصریح او پرسش اساسی فلسفه دین این نیست که آیا هستی ای به نام خداوند دارای خاصیت وجود است یا نیست، بلکه این است که آیا تعریف خداوند مصداق و نمونه‌ای دارد یا خیر. این تحلیل مشهور راسل از «وجود دارد»، عبارت «خداوند وجود دارد» را بی معنا و در زمره غلط‌های گفتاری مصطلح برمی‌شمرد.

وی دین را ناشی از ترس می‌داند به طوری که در کتاب «اجتماع انسانی» خود می‌گوید:

انسان پدیده‌هایی را می‌دیده‌است که باعث ترس و اضطرابش می‌شده و برای اینکه این ترس و اضطراب را آرام کند، نمی‌توانسته ازعلم و شناخت واقعی پدیده‌ها که بعد منجر به پیدا کردن راه حلی مناسب و منطقی می‌شده استفاده کند در نتیجه به جای علاج واقعه یک مسکن برای خود پیدا می‌کرده و به تعبیری دل خود را خوش می‌کرده‌است. مثلاً بااعتقاد به قضا و قدر ناملایمات زندگی را برای خود تعریف می‌کرده. یا با اعتقاد به بهشت و اینکه اگر ما اینجا سختی می‌کشیم در عوض بهشتی وجود دارد که در آنجا راحتیم ناملایمات زندگی را برای خود تحمل پذیر و توجیه می‌کرده‌است.

در کتاب قدرت دربارهٔ سیاستمداران می‌گوید:

کسب قدرت هرچه بیشتر، هدف حاکمان سیاسی بشری است همچنانکه قانون جاذبه، در اجسام، حاکم است... فقط با کشف این رمز که قدرت طلبی، عامل تعیین کننده فعالیت‌های مهم سیاسی است می‌توان طومار تاریخ تحولات سیاسی بشری از باستان تا معاصر را توجیه و تفسیر نمود... به همان ترتیبی که در علم فیزیک، «انرژی» عامل اساسی پدیده‌ها است «قدرت طلبی» مانند انرژی، دارای صور گوناگون است، تموّل، ارتش، مهمات جنگی.

راسل در کتاب اخلاق و سیاست در جامعه می‌نویسد:

اگر انسان را معجونی از فرشته و حیوان بدانیم حقّاً دربارهٔ حیوان بی انصافی کرده‌ایم پس چه بهتر است که او را - ترکیبی از فرشته و شیطان بدانیم.

راسل در فصل آخر کتاب «آیا بشر آینده‌ای هم دارد»، یادآور می‌شود که پیشرفت علم با وجود این رهبران خودخواه، تا چه حد به مصائب بشر افزوده؛ به نظر او نزاع سال ۱۹۶۱ کندی و خروشچف تا نابود کردن همه ابناء بشر فاصله‌ای نداشته‌است».

او می‌نویسد:

اینک (ژوئیه ۱۹۶۱) مهمترین مسئله‌ای که در برابر جهان قرار دارد بدینقرار است:

آیا از راه جنگ می‌توان چیزی بدست آورد که مورد پسند کسی باشد؟ کندی و خروشچف می‌گویند آری؛ مردانی که از سلامت عقل، برخوردارند می‌گویند نه. اگر این دو را قادر به تخمین احتمالات عقلانی بدانیم، ناگزیر به این نتیجه می‌رسیم که هر دو نفر بر این امر که وقت خاتمه دادن به وجود بشر رسیده‌است اتفاق نظر دارند.

خلاصه‌ای از سیر تحولات فلسفی راسل، در کتاب تکامل فلسفی من به قلم خود او به تحریر درآمده‌است.

گزیده آثار[ویرایش]

برتراند راسل در طول حیاتش مقالات و کتاب‌های بسیاری به جای گذاشت. فهرست زیر شامل گزیده‌ای از مشهورترین آثار وی است.

1 تحلیل علمی ـ فلسفی از اصول مارکسیسم ماتریالیسم/ بقلم برتراند راسل، موریس مترلینگ، آندره ژید؛ ترجمه س. م.- کاروان، ‎۱۳۵۷. مارکسیسم
‎۲
آرمان‌های سیاسی/ برتراندراسل؛ ترجمه مهدی افشار.- تهران: زرین، ‎۱۳۵۷.
علوم سیاسی
‎۳
پیروزی سفید/ برترراند راسل؛ ترجمه پرویز مهاجر.- رازی، ‎۱۳۶۳.
ایالات متحده -- سیاست و حکومت
‎۴
در تربیت بخصوص در دوره اول کودکی/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه عباس شوقی.- ‎۱۳۳۹.
آموزش و پرورش کودکان
‎۵
زناشوئی و اخلاق/ برتراند راسل؛ ترجمه ابراهیم یونسی.- تهران: شرکت سهامی نشر اندیشه، ‎۱۳۴۱.
امور جنسی -- اخلاق
‎۶
حقیقت و افسانه/ نوشته برتراند راسل؛ منصور مشگین‌پوش.- [تهران]: رازی، ‎۱۳۶۱.
مقاله‌های انگلیسی
‎۷
جهان‌بینی علمی/ برتراند راسل؛ ترجمه حسن منصور.- تهران: آگاه، ‎۱۳۶۰.
علوم -- روش‌شناسی
‎۸
شاهراه خوشبختی/ برتراند راسل؛ ترجمه ع. وحید مازندرانی.- تهران: امیرکبیر، ‎۱۳۵۵.
موفقیت
‎۹
زمینه‌های فلسفه/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه محسن امیر.- تهران: کیهان، ‎۱۳۴۹ -.
فلسفه -- تاریخ
‎۱۰
علم ما به عالم خارج، به عنوان زمینه‌ای برای بکاربردن روش علمی در فلسفه/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه منوچهر بزرگمهر.- تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‎۱۳۴۸.
شناخت (فلسفه)
‎۱۱
علم و مذهب/ از برتراند راسل؛ ترجمه رضا مشایخی.- تهران: دهخدا، ‎۱۳۵۵.
علم و دین
‎۱۲
عمل و تئوری بلشویسم/ برتراند راسل؛ ترجمه احمد صبا.- کتاب تهران.
کمونیسم
‎۱۳
قدرت/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۶۱.
علوم سیاسی
‎۱۴
درک تاریخ/ اثر برتراند راسل؛ ترجمه یدالله طوسی.- تهران: کتابخانه ابن سینا، ‎۱۳۴۱.
تاریخ -- فلسفه
‎۱۵
در ستایش فراغت و چند مقاله دیگر/ برتراند راسل؛ ترجمه ابراهیم یونسی.- تهران: اندیشه، ‎۱۳۴۹.
مقاله‌های انگلیسی
‎۱۶
تاثیر علم بر اجتماع/ برتراند راسل؛ ترجمه محمود حیدریان.- تهران: دهخدا، ‎۱۳۴۳.
علوم -- جنبه‌های اجتماعی
‎۱۷
مسائل فلسفی/ اثر برتراند راسل؛ ترجمه احمد اردوبادی.- تهران: کانون معرفت.
فلسفه انگلیسی
‎۱۸
تاثیر علم بر اجتماع/ برتراند راسل؛ ترجمه مهدی افشار.- تهران: زرین، ‎۱۳۳۵.
علوم -- جنبه‌های اجتماعی
‎۱۹
چرا مسیحی نیستم، مقالاتی چند راجع به مذهب و موضوعات مربوط به آن/ برتراند راسل؛ ترجمه س. الف. س. طاهری.
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎ -- مقاله‌ها و خطابه‌ها
‎۲۰
انقلاب اکتبر ‎۱۹۱۷ و اسلام/ برتراند راسل؛ ترجمه مهدی قائنی.- قم: خانه کتاب، ‎۱۳۵۹.
روسیه شوروی-- اوضاع اجتماعی
‎۲۱
جنایات جنگ در ویتنام/ [نوشته] برتراند راسل؛ ترجمه ایرج مهدویان.- تهران: فرهنگ، ‎۱۳۴۷.
جنگ ویتنام، ۱۹۶۱ - ‎۱۹۷۵م
‎۲۲
مسائل فلسفه/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه منوچهر بزرگمهر.- [تهران]: خوارزمی، ‎۱۳۴۷.
فلسفه انگلیسی
‎۲۳
مرجع قدرت و فرد/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه منصور مشگین‌پوش.- تهران: رازی، ‎۱۳۶۲.
قدرت (علوم اجتماعی)
‎۲۴
قدرت، دولت و فرد/ اثر برتراند راسل؛ ترجمه علیرضا شاهین نوری.- تهران: دهخدا.
قدرت (علوم اجتماعی)
‎۲۵
آینده بشر/ برتراند راسل؛ ترجمه م. منصور.- نشر اندیشه، ‎۱۳۴۳.
انسان‌شناسی -- مقاله‌ها و خطابه‌ها
‎۲۶
اخلاق و سیاست در جامعه/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه محمود حیدریان.- ‎۱۳۴۹.
اخلاق اجتماعی
‎۲۷
آیا بشر آینده‌ای هم دارد؟/ برتراند راسل؛ ترجمه م. منصور.- تهران: مروارید، ‎۱۳۴۴.
حقوق بشر
‎۲۸
تحلیل ذهن/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه منوچهر بزرگمهر.- تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، ‎۱۳۴۸.
روانشناسی
‎۲۹
تسخیر خوشبختی/ برتراند راسل؛ ترجمه فریدون حاجتی.- تهران: گنجینه، ‎۱۳۶۹.
خوشبختی
‎۳۰
جستارهای فلسفی/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه میرشمس‌الدین ادیب سلطانی.- تهران: امیرکبیر، ‎۱۳۶۳.
فلسفه جدید
‎۳۱
چرا مسیحی نیستم/ برتراند راسل؛ [ترجمه] روح‌الله عباسی.- تهران: انتشارات روز، ‎۱۳۴۷.
آزاداندیشی
‎۳۲
تاریخ فلسفه غرب و روابط آن با اوضاع سیاسی و اجتماعی از قدیم تا امروز/ برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- ‎۱۳۴۷.
فلسفه-- تاریخ
‎۳۳
الفبای نسبیت/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه محمود خاتمی.- موسسه انتشارات مدبر، ‎۱۳۷۰.
نسبیت (فیزیک)
‎۳۴
مفهوم نسبیت انشتن و نتایج فلسفی آن/ نویسنده برتراند راسل؛ مترجم مرتضی طلوعی.- تهران: امیرکبیر، ‎۱۳۴۰.
نسبیت (فیزیک)
‎۳۵
ماده و یاد: رهیافتی به رابطه جسم و روح/ اثر هانری برگسن؛ با توضیحات و مقدمه‌ای در نقل آراء دانشمندان اخیر و پاسخ اعترضات برتراندراسل؛ مترجم علی قلی بیانی.- تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ‎۱۳۷۵.
جسم و جان
‎۳۶
جنگ هسته‌ای/ برتراند راسل؛ ترجمه فریدون حاجتی.- تهران: اکباتان، ‎۱۳۶۲.
جنگ هسته‌ای
‎۳۷
شرح حال برتراند راسل بقلم خودش/ برتراند راسل؛ ترجمه مسعود انصاری.- تهران: فروغی، ‎۱۳۵۰.
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎
‎۳۸
امیدهای نو/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمه شایگان.- [تهران]، [‎۱۳۳۶؟].
مسائل اجتماعی
‎۳۹
آرمانهای سیاسی/ برتراند راسل؛ ترجمه حسن سیدی منصور.- تبریز: ابن‌سینا، ‎۱۳۴۶.
علوم سیاسی
‎۴۰
زناشوئی و اخلاق/ برتراند راسل؛ ترجمه مهدی افشار.- تهران: کاویان، ‎۱۳۵۴.
امور جنسی -- اخلاق
‎۴۱
زندگینامه برتراند راسل به قلم خودش/ ترجمه احمد بیرشک.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۷۷.
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎-- سرگذشتنامه
‎۴۲
قدرت "تحلیل جدید جامعه"/ نویسنده آرتور ویلیام برتراند راسل؛ ترجمه‌ی هوشنگ منتصری.- تهران: موسسه مطبوعاتی عطائی.
علوم سیاسی
‎۴۳
غزو السعادة: کیف تصبح سعیدا فی الحیاة الزوجیة، العمل، المجتمع/ برتراند راسل؛ تعریب سمیر شیخانی.- بیروت: دارالامیر، ‎۱۴۱۵ق. = ‎۱۹۹۵م.
خوشبختی
‎۴۴
قدرت/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- [ویرایش ‎۲].- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۷۱.
علوم سیاسی
‎۴۵
جنگ ویتنام/ نوشته برتراندراسل؛ ترجمه صمد خیرخواه.- [تهران]: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، ‎۱۳۵۱.
جنگ ویتنام، ۱۹۶۱ - ‎۱۹۷۵م
‎۴۶
مشکلات جهانی افزایش جمعیت؛ مجموعه مقالات شامل: ‎۱ـ فشار جمعیت و جنگ.../ برتراند راسل...[ و دیگران]؛ ترجمه احمد کتابی.- [تهران]: چاپخانه خوشه، ‎۱۳۵۱.
جمعیت
‎۴۷
مقدمه‌ای بر فلسفه ریاضی/ برتراند راسل؛ ترجمه ابوالقاسم لاله.- [تهران]: یاسین، ‎۱۳۷۶.
ریاضیات -- فلسفه
‎۴۸
جهانی که من میشناسم/ برتراند راسل؛ ترجمه روح‌الله عباسی.- تهران: امیرکبیر، ‎۱۳۴۵.
تحولات اجتماعی
‎۴۹
تسخیر خوشبختی/ برتراند راسل ؛برگردان مهدی قراچه‌داغی.- تهران: نشر ذهن‌آویز، ‎۱۳۷۸.
خوشبختی
‎۵۰
آموزش و زندگی بهتر/ از برتراندراسل؛ ترجمه ناهید فخرائی.- تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‎۱۳۵۵.
آموزش و پرورش
‎۵۱
عرفان و منطق/ تالیف برتراندراسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- تهران: کتابهای جیبی، ‎۱۳۶۲.
فلسفه -- مقاله‌ها و خطابه‌ها
‎۵۲
شرح انتقادی فلسفه لایبنیتس به ضمیمه قطعات برجسته/ برتراند راسل؛ به همراه مقدمه جدید جان اسلاتر؛ ترجمه ایرج قانونی.- تهران: نشر نی، ‎۱۳۸۲.
لایبنیتس، گوتفرید ویلهلم فون، ۱۶۴۶ - ‎۱۷۱۶م. Leibniz, Gattfried Willhelm von‎ -- نقد و تفسیر
‎۵۳
زناشویی و اخلاق/ برتراند راسل ؛ترجمه ح. منتظم.- تهران: بنگاه نشر اندیشه، ‎۱۳۳۷.
امور جنسی -- اخلاق
‎۵۴
گزیده آثار راسل/ ترجمه مهدی افشار؛ ویرایش رابرت ای. اگنر.- [تهران]: زرین، [-‎۱۳۵].
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎
‎۵۵
الفبای شهروند خوب و تاریخ جهان در یک کلام/ برتراند راسل؛ ترجمه‌ی رضی هیرمندی؛ تصویرگر: فرانسیسکا تمرسون؛ زیر نظر شورای ادبی.- تهران: افق، ‎۱۳۸۶.
طنز انگلیسی
‎۵۶
تاریخ فلسفه غرب/ برتراند راسل، ترجمه نجف دریا بندری.- [ویرایش ‎۳؟].- تهران: کتاب پرواز، ‎۱۳۷۳.
فلسفه غرب
‎۵۷
فلسفه تحلیل منطقی (برگرفته از تاریخ فلسفه غرب)/ برتراند راسل؛ گزینش و ترجمه سعید توکلی پارسان.- تهران: کتاب روشن، ‎۱۳۸۷.
فلسفه غرب
‎۵۸
آزادی و سازمان: پیدایش و سیر تکوین سوسیالیسم، لیبرالیسم، رادیکالیسم، ناسیونالیسم/ برتراند راسل؛ ترجمه علی رامین.- تهران: فرزان، ‎۱۳۸۶.
آزادی
‎۵۹
احلام الاعلام و قصص اخری/ تالیف: برتراند راسل؛ ترجمة: شاکر ابراهیم؛ مراجعة عبدالحلیم البشلاوی.- بغداد: قاهره: دارالشؤون الثقافیه العامه: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
داستانهای کوتاه انگلیسی -- قرن ‎۲۰م
‎۶۰
تکامل فلسفی من/ برتراند راسل؛ ترجمه نواب مقربی.- تهران: صراط، ‎۱۳۸۷.
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎
‎۶۱
تحلیل ذهن/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه منوچهر بزرگمهر.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۸۷.
روانشناسی
‎۶۲
جهان‌بینی علمی/ برتراند راسل؛ ترجمه حسن منصور.- [ویرایش ‎۲؟].- تهران: آگاه، ‎۱۳۷۸.
علوم
‎۶۳
عرفان و منطق/ برتراند راسل؛ [ترجمه] نجف دریابندری.- تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی، [‎۱۳۴۹].
فلسفه-- مقاله‌ها و خطابه‌ها
‎۶۴
اتمیسم منطقی/ برتراند راسل؛ ترجمه جلال پی‌کانی.- تهران: علم، ‎۱۳۸۸.
ذره‌گرایی
‎۶۵
عبادة الانسان الحر/ تالیف: برتر اندر راسل؛ ترجمة: محمدقدری عمارة؛ مراجعة: الهامی جلال عمارة.- قاهره: المجلس الاعلی للثقافة، ‎۲۰۰۵م.
انسان‌شناسی فلسفی
‎۶۶
بحوث غیر مالوفة/ تالیف: برتر اندر سل؛ ترجمة: سمیر عبده.- دمشق: دارالتکوین، ‎۲۰۰۹م.
فلسفه -- تاریخ و نقد
‎۶۷
رساله‌ی منطقی ـ فلسفی/ نوشته‌ی لودویگ ویتگنشتاین؛ پارسی از: میرشمس‌الدین ادیب سلطانی؛ درآمد برتراند راسل.- [ویرایش؟].- تهران: امیرکبیر، ‎۱۳۸۸.
منطق ریاضی
‎۶۸
نحو عالم افضل/ تالیف: برتراند رسل؛ ترجمة و مراجعة: درینی خشبة، عبدالکریم احمد.- قاهره: المرکز القومی للترجمة، ‎۲۰۰۷م.
تحولات اجتماعی
‎۶۹
ماوراءالمعنی و الحقیقة/ تالیف: برتراند راسل؛ ترجمة: محمدقدری عمارة؛ مراجعة: الهامی جلال عمارة.- قاهره: مجلس الاعلی للثقافة، ‎۱۴۲۶ق. = ‎۲۰۰۵م.
معنی‌شناسی (فلسفه)
‎۷۰
الفوز بالسعادة/ تالیف برتراند راسل؛ ترجمة سمیر عبدة.- بیروت: دارمکتبة الحیاة، ‎۱۹۸۰م.
خوشبختی
‎۷۱
اصول نوسازی جامعه/ برتراند راسل؛ ترجمه: مهدی افشار.- تهران: زرین، ۲۵۳۷ = ‎۱۳۵۷.
جامعه‌شناسی
‎۷۲
اثر العلم فی المجتمع/ برتراند راسل؛ ترجمة: صباح صدیق الدملوجی؛ مراجعة: حیدر حاج اسماعیل.- بیروت: المنظمة العربیة للترجمة، ‎2008م.
علوم-- جنبه‌های اجتماعی
‎۷۳
تاریخ فلسفه غرب/ برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- [ویرایش ‎۲].- تهران: کتاب پرواز: کتاب آوند دانش، ‎۱۳۹۰.
فلسفه-- تاریخ
‎۷۴
تاریخ فلسفه غرب/ برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- تهران: پرواز، ‎۱۳۶۵.
فلسفه-- تاریخ
‎۷۵
السلطة و الفرد/ برتراند راسل؛ ترجمة و تقدیم: نوری جعفر.- کلن؛ بغداد: الجمل، ‎۲۰۰۵م.
فلسفه انگلیسی -- قرن ‎۲۰م
‎۷۶
برگزیده‌ی نوشته‌های اساسی برتراند راسل/ رابرت اگنر، لستر دنان؛ ترجمه‌ی کاظم فیروزمند.- تهران: مهر ویستا، ‎۱۳۹۱.
راسل، برتراند راسل، ۱۸۷۲ - ‎۱۹۷۰م. Russell, Bertrand Russell‎
‎۷۷
قدرت و فرد/ برتراند راسل؛ ترجمه: مهدی افشار.- زرین.
قدرت (علوم اجتماعی)
‎۷۸
سه رساله در باب معنی/ گوتلب فرگه، برتراند راسل؛ پیتر استراوسن؛ مترجم راحله گندمکار.- تهران: نشر قطره، ‎۱۳۹۱.
معنی‌شناسی (فلسفه)
‎۷۹
مختارات من افضل ما کتب/ برتراند راسل؛ ترجمة محمد قدری عمارة؛ مراجعة الهامی جلال عمارة.- قاهره: المجلس الاعلی للثقافة، ‎۲۰۰۴م.
فلسفه غرب
‎۸۰
مسائل فلسفه/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه منوچهر بزرگمهر.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۹۰.
فلسفه انگلیسی
‎۸۱
قدرت/ نوشته برتراند راسل؛ ترجمه نجف دریابندری.- تهران: خوارزمی، ‎۱۳۹۰.
قدرت (علوم اجتماعی)
‎۸۲
در ستایش بطالت/ برتراند راسل؛ مترجم محمدرضا خانی.- تهران: نیلوفر، ‎۱۳۹۳.
مسائل اجتماعی
‎۸۳
پژوهشی در معناداری و صدق/ برتراند راسل؛ ترجمه همایون کاکاسلطانی.- تهران: جامی، ‎۱۳۹۴.
معنی‌شناسی (فلسفه)
‎۸۴
مسئله چین/ نوشته برتراند راسل؛ مترجم امیر سلطان‌زاده.- تهران: علم، ‎۱۳۹۴.
چین
‎۸۵
چرامن مسیحی نیستم و مقالاتی دیگر درباره دین و موضوعات مربوط به آن/ نویسنده: برتراند راسل؛ گردآوری: پل ادواردز؛ مترجم امیر سلطان‌زاده.- تهران: علم، ‎۱۳۹۵.
آزاداندیشی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Sidney Hook, "Lord Russell and the War Crimes Trial", Bertrand Russell: critical assessments, Volume 1, edited by A. D. Irvine, (New York 1999) page 178
  2. Stanford Encyclopedia of Philosophy, "Bertrand Russell", 1 May 2003
  3. Bertrand Russell (Stanford Encyclopedia of Philosophy)
  4. Richard Rempel (1979). "From Imperialism to Free Trade: Couturat, Halevy and Russell's First Crusade". Journal of the History of Ideas (University of Pennsylvania Press) 40 (3): 423–443. doi:10.2307/2709246 Check |doi= value (help). JSTOR 2709246. 
  5. Bertrand Russell (1988) [1917]. Political Ideals. Routledge. ISBN 0-415-10907-8 (help). 
  6. Samoiloff, Louise Cripps. C.L.R. James: Memories and Commentaries, p. 19. Associated University Presses, 1997. ISBN 0-8453-4865-5
  7. The Nobel Prize in Literature 1950
  8. Hestler, Anna (2001). Wales. Marshall Cavendish. p. 53. ISBN 0-7614-1195-X.
  9. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ برتراند راسل. جهانی که من می‌شناسم. انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۵. ۳. 
  10. Bloy, Marjie, Doctor of Philosophy. "Lord John Russell (1792-1878)". Retrieved 28 October 2007. 
  11. The Autobiography of Bertrand Russell, p.38
  12. The Autobiography of Bertrand Russell, p.35
  13. راجرز، ن. ، تامپسون، م. (1393). فیلسوفان بدکردار. ترجمه احسان شاه قاسمی. تهران: انتشارات امیرکبیر
  14. Ward, H. (2003). A man of small importance: My father Griffin Barry. Debenham: Dormouse Books.
  15. راجرز، ن. تامپسون، م. (1393). فیلسوفان بدکردار. ترجمه احسان شاه قاسمی. تهران: انتشارات امیرکبیر
  16. کتاب: فیلسوفان بدکردار، نوشته: Rodgers and Thompson, صفحه 119, متن اصلی: According to Susan, who hero-worshipped ‘Diddy’ as she called Russell, yet who in some ways understood him oddly well, the octogenarian philosopher now seduced his daughter-in-law. Evidence for this is ambiguous, but their closeness cannot have helped John, whom Susan anyway abandoned for the writer Christopher Wordsworth
  17. Richard Rempel (1979). "From Imperialism to Free Trade: Couturat, Halevy and Russell's First Crusade". Journal of the History of Ideas 40 (3): 423–443. doi:10.2307/2709246.
  18. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ Bertrand Russell (1988) [1917]. Political Ideals. Routledge. ISBN 0-415-10907-8.
  19. The Nobel Foundation (1950). Bertrand Russell: The Nobel Prize in Literature 1950. Retrieved on 11 June 2007.
  20. دائرةالمعارف فلاسفه استانفورد
  21. گراهام پریست. «وصف‌ها و وجود: آیا یونانیان زئوس را می‌پرستیدند؟». در منطق. ترجمهٔ بهرام اسدیان. چاپ اول. تهران: نشر ماهی، ۱۳۸۷. صفحهٔ ۴۸. 
  22. Ludlow, Peter, "Descriptions", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2008 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = [۱].

پیوند به بیرون[ویرایش]

Writings available online

Audio

Other