ابن تیمیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن تیمیه
احمد بن عبد الحلیم بن تیمیه حرانی
زادروز ۲۲ ژانویه ۱۲۶۳
۲ بهمن ۶۴۱
حران، سلجوقیان روم
درگذشت ۲۸ سپتامبر ۱۳۲۸
۵ مهر ۷۰۷
دمشق، شام
از دانشگاه دارالحدیث السکریة
پیشه عالم الاهیات، حدیث و فقه، منطق دان و اخترشناس
شناخته‌شده برای مبتکر و بنیان‌گذار نظری سلفی‌گری
تأثیرگذاران احمد بن حنبل، ابن قدامة
تأثیرپذیرفتگان ابن قیم الجوزیه، ذهبی، حافظ مزی، ابن کثیر، محمد بن عبدالوهاب
لقب شیخ الاسلام
دین اسلام سنی
مذهب حنبلی
مکتب سلفی‌گری
حران زادگاه احمد بن عبدالحلیم بن تیمیه

احمد بن عبدالحلیم بن تیمیه حرانی معروف به ابن تیمیه (۱۰ ربیع‌الاول ۶۶۱ قمری / ۲۲ ژانویه ۱۲۶۳ میلادی / ۲ بهمن ۶۴۱ خورشیدی در حران - ۵ مهر ۷۰۷ خورشیدی / ۲۸ سپتامبر ۱۳۲۸ میلادی در دمشق) عالم الهیات، حدیث و فقه، منطق‌دان و اخترشناس بود. او باور به این داشت که علوم طبیعی برتر از علوم ریاضی هستند و این را ردی بر فلسفه مشاء می‌دانست و همچنین کسانی که به پیروی از ارسطو قائل به آن هستند که بهترین فلسفه‌ها نخست فلسفه الهی و سپس فلسفه ریاضی و سپس فلسفه طبیعی است. چنان‌که در کتاب‌های متعددی از او شامل: ردی بر منطقیین، تعارض خرد و گفتار، رساله عرشی او نقض فلسفه الهی و بیان نیکی‌های فلسفه طبیعی (مانند فیزیک) و فلسفه ریاضی به خوبی مشخص است.[۱][۲]

وی فقیه حنبلی و سلفی و مبتکر و بنیان‌گذار نظری وهابیت است. دربارهٔ القاب و عنوان درست او اختلاف بسیار است. چه او را با القابی چون مفسّر، رجالی، مفتی و ادیب یاد کرده‌اند.[۳] محمد بن خضر (م. ۶۲۲ق) پدر او روحانی حنبلی مذهب بود که در عقاید و فقه از مذهب «احمد بن حنبل» (م/۲۴۱) پیروی می‌کرد، از این جهت فرزند خود را به مدارس حنابله فرستاد تا فقه حنبلی را فرا گیرد. جدّ اعلای وی از دانشمندان حنبلی مذهب و نخستین فرد ملقب به ابن تیمیه بوده است.

آیین وهابیت در قرن ۱۲ هجری بر اساس افکار و آراء او پی ریزی گردید. به گونه‌ای که شناخت عقاید وهابیان در گرو شناخت ابن تیمیه و آراء و عقاید او است. البته محمد بن عبدالوهاب مؤسس وهابیت بخشی از عقائد او را گرفت، و قسمت‌های دیگر آنرا رها کرد و به آن اهمیت نداد.[۳] وی همچنین اصرار می‌ورزد که آنچه در قرآن و احادیث وارد شده، بر همان معانی لغوی و متداول عرفی باید حمل شود و از کسانی که این نوع از صفات را به کمک قرائن موجود در آیات و روایات بر معانی مجازی و کنائی و معقول حمل می‌کنند، مؤوله (تاویل گرا) نامیده انتقاد می‌کند و می‌گوید: «همه صحابه و تابعان نیز بر این عقیده بوده‌اند»[۳]

نسب[ویرایش]

تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن شهاب‌الدین عبدالحلیم بن مجدالدین عبدالسلام بن عبدالله بن ابی‌القاسم محمد بن الخضر بن محمد بن الخضر الحرّانی الدمشقی الحنبلی.[۴]

مقدمه[ویرایش]

سال‌های نخستین[ویرایش]

مهاجرت به دمشق[ویرایش]

زندگی در مصر[ویرایش]

درگذشت[ویرایش]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

ابن تیمیه در کتاب بیان التلبیس الجهمیه می‌آورد: «ابن‌عباس از رسول‌الله نقل می‌کند که:رأیت ربّی عزّ وجلّ، شابّ أمرد وفرده جعد قطط، فی روضه خضرا... خداوند را به صورت نوجوانی دیدم که هنوز موی صورتش در نیامده، سرش پرمو و مجعد است».[۵]

فارسی ستیزی[ویرایش]

وی حدیثی را از پیامبر اسلام نقل می‌کند (در کتاب "اقتضا صراط المستقیم لمخالفه اصحال الجحیم")به این مضمون که اگر کسی بتواند به زبان عربی سخن بگوید و به زبان فارسی سخن بگوید منافق است. بازهم با نقل قولی از عمربن خطاب، خلیفه دوم مسلمانان، مدعی می‌شود که سخن گفتن به زبان فارسی، آدم را بی مروت و نامرد و پست و فرومایه می‌سازد. می‌گوید، باری سعدبن ابی وقاص شنید که مردمی به زبان فارسی سخن می‌گویند، خطاب به آن‌ها گفت:" پس از آمدن اسلام بازهم دلبسته مجوسیت و آتش پرستی هستید؟» نیز از زبان مالک بن انس، یکی از پیشوایان فقهی اهل سنت و جماعت می‌نویسد که مالک بن انس روزی خطاب به حاضران در مسجد نبوی در مدینه با لحن خشن و عبوس و تهدیدآمیزی گفت:" هرگاه ببینم کسی به زبان فارسی حرف می‌زند، از مسجد بیرونش خواهم انداخت. ابن تیمیه در کتاب یادشده از ابن جنی، از علمای نامور نحو عربی، نقل می‌کند که باری گفت:"دلیل این‌که یک عده از آدم‌ها در جامعه اسلامی دچار انحراف شده‌اند و با شریعت اسلام از در مخالفت درآمده‌اند و در دام زندقه و الحاد افتاده‌اند، آشنایی درست نداشتن آن‌ها از زبان عربی بوده است".[۶]

اساتید[ویرایش]

  • شیخ المجد ابن تیمیة (پدر)
  • شیخ زین‌الدین ابن المنجا
  • مجدالدین ابن عساکر

شاگردان[ویرایش]

  • شمس‌الدین ابن قیم الجوزیه
  • ابو عبدالله محمد الذهبی صاحب میزان الاعتدال
  • اسماعیل بن عمر بن کثیر
  • محمد بن عبدالهادی المقدسی
  • ابوالعباس احمد بن الحسن الفارسی مشهور به قاضی الجبل

آثار[ویرایش]

مقاله[ویرایش]

  • در تفسیر
    • رسالة در تفسیر وکیف یکون
    • تفسیر سورة الاخلاص
    • جواب أهل العلم والایمان
    • تفسیر المعوذتین
  • در عقاید
    • الایمان
    • الاستقامة
    • اقتضاء الصراط المستقیم
    • الفرقان بین أولیاء الرحمن وأولیاء الشیطان
    • التوسل والوسیلة
    • الرسالة الحمویة
    • الرسالة التدمریة
    • العقیدة الواسطیة
    • رسالة مراتب الادارة
    • الاحتجاج بالقدر
    • بیان الهدی من الضلال
    • الجواب الصحیح
    • معتقدات اهل الضلال
    • معارج الوصول
    • السؤال عن العرش
    • بیان الفرقة الناجیة
    • درء تعارض العقل والنقل
    • منهاج السنة النبویة
    • ابطال قول الفلاسفة باثبات الجواهر العقلیة
    • شرح حدیث النزول
    • نقض المنطق
    • الرد علی المنطقیین
    • رفع الملام عن الأئمة الأعلام
    • الواسطة بین الحق والخلق
  • در فقه
    • رسالة القیاس
    • القواعد
    • رسالة الحسبة
    • الأمر بالمعروف
    • العقود
    • المظالم المشترکة
    • حقیقة الصیام
  • قصائد
    • القصیدة التائیة

کتاب[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • الفتاوی الحدیثه، ص ۸۶
  • دفع الشبه عن الرسول، تحقیق جماعة من العلماء، ص. ۱۲۵ و ص. ۱۳۱.
  • طبقات الشافعیة، ج ۹، ص ۲۵۳؛ السیف الصقیل، ص ۱۷۷ و الدرّة المضیئة فی الردّ علی ابن تیمیّه، ص ۵
  • الدرر الکامنة فی أعیان المائة الثامنة، ج ۱، ص ۱۵۵
  • الإعلان بالتوبیخ، ص ۷۷ و تکملة السیف الصقیل، ص ۲۱۸

پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد ابن تیمیه اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wikibooks در میان کتاب‌ها از ویکی‌کتاب
Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Wikisource در میان متون از ویکی‌نبشته
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار