خرد جاویدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

خِرَدِ جاویدان یا حِکمَتِ خالِده اصطلاحی در عرفان و فلسفه است که نخستین بار در غرب، آن را اگوستینوس استویکوس در سال ۱۵۴۰ به کار برد و آن را لایب‌نیتس در نامه‌ای که در سال ۱۷۱۵ نوشت بر سر زبان‌ها انداخت.

در آن نامه، لایب‌نیتس نوشت که وقتی سخن از دریابی حقیقت در نوشته‌های فیلسوفان یونان باستان و تفکیک نور از ظلمت می‌آورده، به خرد جاویدان علاقه‌مند بوده‌است. اما مدت‌ها واقعیت خرد جاویدان تحت‌الشعاع جریان رایج‌تر فلسفه غیردینی غرب که مبتنی بر نظریه تکامل تدریجی تفکر بشری و نزدیکی به حقیقت است، قرارگرفت. فقط در طی این قرن است که به برکت کشف مجدد سنت در غرب و شواهد حضور یک حقیقت فراطبیعی جاویدان و جهانی در بطن سنت‌های معتبر دینی، مفهوم کلیدی خرد جاویدان بار دیگر مطرح شد.خرد جاویدان، همان سنت مقدس در دین هندو و حکمت لدنیه در اسلام است. در واقع خرد جاویدان، غیر از معنایی که فیلسوفان اروپایی پس از قرون وسطا از آن می‌فهمیده‌اند، در نوشته‌های رنه گنون، آننده کوماراسوامی، فریتیوف شوئون، تیتوس بورکهارت، مارتین لینگز، ویلیام استودارت و سید حسین نصر معنای اصیل خود را یافته‌است.


شووان بیان می کند که حکمت خالده فلسفه به معنای متعارف آن نیست بلکه علمی است که دارای ویژگی هایی نظیر خطاناپذیری،تغییرناپذیری و فطری بودن است.روش این حکمت بر اساس عقل شهودی است که عام تر و جامع تر از عقل استدلالی است و آن را در بر می گیرد. از نگاه حکمت خالده معرفت تفسیری خاص دارد. معرفت در این نگاه صرفا متعلق به موجودی عالی و برتر است و تنها موجودی که در مرتبه عالی تر قرار دارد می تواند موجودات مرتبه فروتر را بشناسد.تنها ابزار شناسایی در این نوع حکمت عقل شهودی شناخته می شود که بالاترین ابزار است.با کمک گرفتن از عقل شهودی حکیم در حکمت خالده می تواند هستی را آن چنان که هست بشناسد.می توان گفت که از این حیث که عقل استدلالی نمی تواند اشیا و ماهیت آن ها را آن گونه که هست بشناسند حکمت خالده با معرفت شناسی کانت قرابت پیدا می کند و این این حیث افتراق دارند که کانت منکر هر گونه عقل نظری غیر استدلالی است در حالیکه حکمت خالده معرفت شناسی را مبتنی بر عقل شهودی می داند که غیر از عقل نظری است.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. معرفت جاودان، زندگی نامه و فهرست آثار دکتر سید حسین نصر،ترجمه سید رضا ملیح،اهتمام سید حسن حسینی،ج اول،مقاله فلسفه اسلامی و مباحث فلسفی،ص20،ج سوم 1386ش

اسلام و حکمت خالده، فریتیوف شوئون، ترجمه فروزان راسخی، نشر هرمس