ایمره کرتس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایمره کرتس
Kertész Imre cropped.jpg
ایمره کرتس در سگد (۲۰۰۷)
زادروز ۹ نوامبر ۱۹۲۹(۱۹۲۹-11-0۹)
بوداپست، پادشاهی مجارستان
مرگ ۳۱ مارس ۲۰۱۶ میلادی (۸۶ سال)
بوداپست، مجارستان
ملیت مجارستان مجاری
پیشه نویسنده، رمان‌نویس
کتاب‌ها بی‌سرنوشت
همسر(ها) ماگدا[۱]
صفحه در دادگان فیلم‌ها

ایمره کرتس (به مجاری: Imre Kertész؛ زادهٔ ۹ نوامبر ۱۹۲۹ – ۳۱ مارس ۲۰۱۶)[۱][۲] نویسنده اهل مجارستان برندهٔ جایزه نوبل ادبیات ۲۰۰۲. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به رمان «بی‌سرنوشت» اشاره کرد. رد پای تجربیات و مشاهدات کرتس در اردوگاه بوخن‌والد را می‌توان به خوبی در این رمان دید که معروف‌ترین اثر او نیز محسوب می‌شود. او مجموعاً ۱۳ سال از عمر خود را صرف نوشتن این رمان کرد. «بی‌سرنوشت» یکی از تأثیرگذارترین و دردناک‌ترین آثار ادبی در بارهٔ فاجعه هولوکاست است.

ایمره کرتس در۱۹۹۰با رمان «دعای کَدیش برای کودکی که متولد نشد» به شهرت رسید؛ کدیش، دعایی است که یهودیان برای مرده می‌خوانند، و در رمان، دعایی است که او برای فرزندی قرائت می‌کند که حاضر نیست به دنیایی بیاورد که اجازه برپایی اردوگاه‌های مرگ را داده‌است.[۳]

زندگی[ویرایش]

ایمره کرتس در ۹ نوامبر ۱۹۲۹، در بوداپست در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. نوجوان بود که جنگ جهانی دوم در گرفت و بعد از جنگ مجارستان جزو بلوک شرق شد. ایمره توانست علی‌رغم محدودیت‌های موجود در زمینه نویسندگی رشد کند. وقتی که نوجوان بود در سال ۱۹۴۴ به اردوگاه مرگ آشویتس، در لهستان که در اشغال آلمان بود فرستاده شد. او از آنجا به اردوگاه کار اجباری بوخن‌والد فرستاده شد که یک سال بعد بدست متفقین آزاد شد. اما وقتی آقای کرتس به مجارستان بازگشت، فقط برای دوره کوتاهی آزادی داشت که به کار روزنامه‌نگاری و نویسندگی بپردازد. در ۱۹۵۱ که روزنامه او تبدیل به یکی از روزنامه‌های حزب کمونیست شد، از آنجا اخراج شد. اما به هر حال، توانست کتاب‌هایی منتشر کند که به زبان آلمانی ترجمه شد. اولین رمان او «بی‌سرنوشت» بود که در ۱۹۷۵ چاپ شد و براساس تجارب خودش در آشویتس، دربارهٔ مردی بود که به اردوی کار اجباری فرستاده می‌شود و در آنجا با سازش، زنده می‌ماند. اخیراً براساس این داستان، فیلمنامه‌ای منتشر شده‌است.[۳]

او درباره تجربه‌اش از زندگی در نظام استالینیستی مجارستان و نظام نازی‌ها گفته است:[۴]

من در دنيايي معلق زندگي مي‌كردم كه در آن هر روز بدون اميد به بهبود اوضاع، از خواب بيدار مي‌شدم.... در نظام استالينيستي مي‌توانستي زندگي كني به شرط آنكه جنم داشته باشي. اما در رژيم نازيستي- كه نظامي بر پايه كار ماشيني بود- مفهوم بقا بي‌معنا بود. سيستم نازي همه‌چيز را بلعيده بود. نازيسم يك نظام كار ماشيني سختگيرانه بود.

کرتس همانند بسیاری از مردمان هم‌دوره‌اش در اروپای شرقی، سه دوره را از سر گذرانده است: دوره نخست پیش از هولوکاست، دوره آتش‌افروزی هیتلر و پا گرفتن اردوگاه‌های مرگ، و بعد هجوم روس‌ها استقرار نظام سوسیالیستی.[۴]

او زبان آلمانی را به‌خوبی می‌دانست و آثاری از نیچه، فروید و... را به مجاری ترجمه کرده است. اما مهم‌ترین اثرش بی‌سرنوشت از سال ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۵ در انتظار چاپ باقی‌ماند.[۵] با فروپاشی بلوک شرق و ترجمهٔ آثار کرتس به انگلیسی و آلمانی و سایر زبان‌های مطرح دنیا، به سرعت سرشناس شد و سرانجام در ۲۰۰۲ میلادی برای مجموعه کارهایش جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد. اهدا کنندگان جایزه نوبل او را «به عنوان نویسنده‌ای که نوشته‌هایش «بر تجربهٔ شکنندهٔ فرد در برابر خودکامگی وحشیانهٔ تاریخ صحه می‌گذارد[۶] برگزیدند. او در بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۲ میلادی در برلین زندگی می‌کرد تا اینکه به علت بیماری بار دیگر به وطنش بازگشت.

آثار[ویرایش]

  • ۱۹۷۵ - بی‌سرنوشت ترجمه الهام کریمی بلان سال ۱۳۸۸ انتشارات شهر خورشید. این رمان در لیست ۱۰۰۱ کتاب که باید قبل از مرگ بخوانید قرار دارد.
  • ۱۹۷۶ - ردیاب.
  • ۱۹۷۷ - رمان پلیسی.
  • - پرچم انگلیسی.

مرگ[ویرایش]

این نویسنده معروف بامداد پنجشنبه (۳۱ مارس ۲۰۱۶ / ۱۲ فروردین ۱۳۹۵) پس از بیماری طولانی در سن ۸۶ سالگی در خانهٔ خود در بوداپست درگذشت.[۷]

در زبان فارسی[ویرایش]

ایمره کرتس پیش از آن که جایزه نوبل به او اهدا شود در ایران کاملاً ناشناس بود و هیچ‌یک از رمان‌های او ترجمه و منتشر نشده بود و تازه سه سال بعد از اهدای جایزه نوبل به او رمان کم حجمی (که بیشتر داستان بلند است تا رمان) از او به نام رمان پلیسی توسط گلبرگ برزین به فارسی ترجمه شد. در بخشی از این رمان می‌خوانیم: «چهل‌وهشت سال داشت و هنوز می‌شد عاشق او شد، به همین سادگی که اسم من مارتنس است. چه چشمانی! نمی‌توانستم چشم از او بردارم، مثل مگس در تله، آن‌قدر که فکر می‌کردم اوست که از من سؤال و جواب می‌کند و نه برعکس.»[۸]

  • ۱۳۸۵ - رمان پلیسی. گلبرگ برزین. انتشارات بازتاب‌نگار.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Pablo Gorondi. "Nobel literature laureate Imre Kertesz dies at 86". Associated Press. Retrieved 31 Mar 2016 – via The Seattle Times. 
  2. «ایمره کرتس، نویسنده سرشناس مجاری و برنده نوبل ادبی درگذشت - فرهنگ و هنر - 31.03.2016». DW.COM. ۲۰۱۶-۰۳-۳۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۳-۳۱. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ صدای آمریکا. فارسی. بازدید: مه ۲۰۱۴.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ نشريه شهر كتاب، ماهنامه ادبيات، هنرها، علم و فرهنگ، سال اول، ارديبهشت 1395
  5. بی‌نیاز
  6. برزین ۵
  7. «نویسنده برنده نوبل ادبیات درگذشت». خبرآنلاین. 
  8. کرتس ۲۸

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]