درگاه:فلسفه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه فلسفه


اندیشه‌گر تندیسی اثر مجسمه‌ساز فرانسوی آگوست رودن است، که مردی را در تعمقی موقّر با کشمکش‌های درونی قوی نشان می‌دهد؛ و معمولاً برای اشاره به فلسفه به کار می‌رود.

واژه فلسفه ریشه در کلمه یونانی آرخه به معنی بذر دارد. در واقع فلسفه به دنبال کشف ماده المواد عالم است که جهان هستی از چه چیز به وجود آمده است. همچنین واژهٔ فلسفه به معنای دوستداری خِرَد نیز هست و ریشهٔ یونانی (به یونانی: φιλοσοφία) دارد که سپس به عربی و فارسی راه یافته است.

فلسفه در تلقی سنتی، مطالعهٔ مسائل کلی و اساسی پیرامون موضوعاتی چون وجود، آگاهی، ارزش‌ها، خرد، ذهن و زبان است؛ که وجه افتراق آن با راه‌های دیگر پرداختن به پرسش‌های اساسی این چنینی (راه‌هایی نظیر عرفان و اسطوره)، رویکرد نقّادانه و معمولاً سازمان‌یافتهٔ فلسفه، و تکیه‌اش بر استدلال‌های عقلانی است.

در این تعبیر، فلسفه همانا مطالعهٔ واقعیت است، اما نه جنبه‌ای از واقعیت که پیش‌تر علوم گوناگون بدان پرداخته‌اند. پرسش‌هایی که نه تجربی‌اند و نه ریاضی به فلسفه واگذار می‌شوند.

همه نمی‌پذیرند که چنین پرسش‌های وانهاده‌ای وجود دارند. در تعبیری دیگر، فلسفه همانا بررسی عمل توجیه است، و به نقّادی توجیهی که ما از دعاوی خود به دست می‌دهیم، می‌پردازد.

به باور گروهی دیگر از فیلسوفان نیز، فلسفه تحلیل مفاهیمی‌ است که در ذهنیّات و تفکرات ما نقش اساسی دارند.


بیشتر...

نوشتار پیشنهادی

فیثاغوریان برآمدن آفتاب را جشن می‌گیرند.

مکتب فیثاغوری یکی از مکاتب فلسفی پیشاسقراطی بود که توسط فیثاغورس بنیان نهاده شد.

فیثاغورس از شاگردانش انجمنی در شهر کُرُتُن در جنوب ایتالیا تشکیل داد. او در آنجا نه تنها به آموزش ریاضیات می‌پرداخت، بلکه از ریاضیات نتایج فلسفی و عرفانی می‌گرفت.

باید دانست که پیروان فیثاغورس تمام نظریاتشان را به «استاد» نسبت می‌دادند؛ و بنابراین مشخص نیست که چه اندازه از آیین فیثاغوری از خود فیثاغورس، و چه اندازهٔ آن از شاگردانش است.

امروزه حتی تصور این موضوع که ریاضیات بدون استدلال چه وضع و حالی داشته‌است، دشوار است؛ اما باید دانست که قبل از فیثاغورس هیچ کس نظر روشنی دربارهٔ این موضوع نداشت که استدلال باید مبنی بر مفروضات باشد. به عبارتی استدلال، مسئلهٔ تعریف شده‌ای نبود.

بیشتر...

گفتاورد

«هیچ پدیدهٔ اخلاقی‌ای وجود ندارد، بلکه تعبیرهای اخلاقی از پدیده‌ها وجود دارد.»

نیچه

فیلسوفان سرشناس

Köpfe-1.jpg افلاطون ارسطو توماس اکویناس رنه دکارت جان لاک



Köpfe-2.jpg دیوید هیوم ایمانویل کانت هگل شوپنهاور کی‌یرکگور نیچه

نوشتارهای برگزیده

زندگی‌نامهٔ پیشنهادی

David Hume.jpg

دیوید هیوم (به انگلیسی: David Hume) ‏ (۷ مه ۱۷۱۱–۲۵ اوت ۱۷۷۶) از فیلسوفان اسکاتلندی و از پیشروان مکتب تجربه‌گرایی بود. تقریباً همه فیلسوفان بر این اتفاق نظر دارند که او بزرگ‌ترین فیلسوفان تاریخ بریتانیا و مکتب تجربه‌گرایی بوده است. او نخستین کسی بود که تهمت الحاد را پذیرفت. پیش از او فیلسوفان بسیاری از ادیان مختلف (مثلاً:از یونان باستان سقراط، از یهودیت اسپینوزا، از مسیحیت جوردانو برونو به الحاد متهم شده‌اند که البته همه آن‌ها الحاد را رد کردند و این تهمت‌ها همه یا ناشی از اختلاف سیاسی بوده یا خود واقعاً کافر بودند ولی خودشان پنهان کردند یا نخواستند باور کنند که کافر هستند (مثل اسپینوزا). هیوم نخستین فیلسوف در تاریخ بشر بود که زمانی به الحاد متهم شد گفت: باید بگویم که کفر خود را می‌پذیرم. ادامه...

نگارهٔ برگزیده

آیا می‌دانید

Heidegger 1 (1960).jpg

آیا می‌دانید...

  • ... افلاطون، لقبی بوده که به دلیلِ داشتنِ شانه‌های پهن، در جوانی به این فیلسوف داده‌ شده؛ و نام حقیقیِ او آریستوکلس بوده؟
  • ... طبقِ گفتهٔ خودِ دکارت، وی از سرما، تمامی یک روز را در بخاریِ خانه‌اش سپری کرده، و وقتی از بخاری خارج شد، نیمی از فلسفه‌اش را ساخته بود؟
  • ... هایدگر (در نگاره) معتقد است بنیادی‌ترین پرسش متافیزیک از این قرار است: اصلاً موجودات چرا به‌جای آن‌که نباشند، هستند؟
  • ... چنین گفت زرتشت نامِ یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نیچه است، که در آن زرتشت، فلسفه‌ٔ نیچه را شرح و توضیح می‌دهد؟
  • ... فیثاغورس نخستین کسی بود که خود را فیلسوف، به‌ معنایِ دوست‌دارِ خرد، نامید؟
  • ... کانت، زمان و مکان را قالب‌های ذهنی می‌دانست، و وجودی خارجی برای آنان قایل نبود؟
  • ... امپدوکلس، برای این‌که ثابت کند از خدایان است و فانی نیست، خود را در آتش‌فشان آتنا انداخته است؟
  • ... دیوید هیوم نخستین فیلسوفی بود که به کافر بودنِ خود اذعان کرد؟
  • ... روسو از زنی به نام ترز لو واسور، صاحب پنج فرزند شد، که همهٔ آن‌ها را به پرورش‌گاه کودکان سرِ راهی تحویل داد؟


درگاه‌های وابسته

درگاه‌های وابسته
Sciences exactes.svg Psi2.svg Klepsydra-pt.svg
دانش روان‌شناسی تاریخ

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

حافظهٔ نهان سرور را پاکسازی کنید