متافیزیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مابعدالطبیعه)
پرش به: ناوبری، جستجو
خدا

مفاهیم عمومی
ندانم‌گرایی • بی‌خدایی • تراخداباوری • خدانامهم‌دانی • ناخداباوری
دادارباوری • یکتاپرستی • یک‌ازچندپرستی • خداناشناس‌دانی
یکتاپرستی گزینشی • دوگانه‌پرستی • سه‌گانه‌پرستی • چندخدایی
خدافراگیردانی • خداباوری • همه‌خدایی • ضدخدایی


مفاهیم اختصاصی
واجب‌الوجود • خالق • معمار • عقل فعال • شیطان
حامی و رزّاق • لرد • پدر • موناد
یگانگی • وجود برتر •
شخصی • وحدت وجود • ثنویت
سه‌گانگی (تثلیث)
در ادیان ابراهیمی
(در بهاییت، در مسیحیت، در اسلام، در یهودیت)
در یافالی • در بوداییسم • در هندوییسم
در جینیسم • در آیین سیک • در آیین زرتشتی


ویژگی‌ها
عالم مطلق • قادر مطلق
حضور در همه جا در آن واحد • خیر اعلی • بسیط
مجرد • شخص‌وار • بزرگترین موجود قابل تصور


خدا و انسان
ایمان • نماز • عقیده • وحی
عرفان • توکل • متافیزیک
تصوف • جادو • علوم خفیه


مابعدالطبیعه یا متافیزیک و یا متاگیتیک شاخه‌ای از فلسفه است که به پژوهش دربارهٔ چیستی و کُنه وجود، زندگی و جهان به عنوان یک کل، می‌پردازد.[۱] متافیزیک را ریشهٔ فلسفه می‌دانند؛ بدین معنا که فیلسوفان نخستین عمدتاً به این حوزه از فلسفه می‌پرداخته‌اند. در فلسفهٔ معاصر، به مباحث مابعدالطبیعی با شکٌاکیت بسیار نگریسته‌اند.[۲] تلفظ صحیح مابعدالطبیعه، مابَعدالطبیعه می باشد و تلفظ مابُعدالطبیعه اشتباه است.

متافیزیک در تعریف دانشکده ی متافیزیک کی آرا به معنی "رفتن به ماورای فیزیک" آمده است ؛ فیزیک نیز عبارت است از پدیده هایی که با حواس پنجگانه در حالت عادی احساس می شود ، پس برای درک متافیزیک باید از حواس برتر بهره گرفت.

امروزه در سراسر دنیا متافیزیک به عنوان یک رشته ی علمی دانشگاهی مورد توجه قرار گرفته است.متافیزیک در بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیا جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است ، تا جایی که دانشگاه ها و دانشکده های اختصاصی برای ارائه آموزش های کلاسیک و رسمی متافیزیک در مقاطع تحصیلی مختلف شکل گرفته است. برخی از این مراکز تا مقطع تحصیلی دکترای تخصصی ( Ph.D ) دانشجو می پذیرند. در همین راستا می توان موارد زیر را به عنوان نمونه ذکر کرد:

  • دانشگاه بین المللی متافیزیک
  • دانشکده ی متافیزیک کی آرا
  • دانشکده ی مطالعات متافیزیک
  • دانشکده ی متافیزیک کامپوس
  • دانشکده ی خداشناسی متافیزیک[۳]

مسائل کهن مابعدالطبیعه[ویرایش]

مسائلی را که در این شاخهٔ فلسفه مطرح اند، می‌توان به سه دستهٔ اصلی تقسیم کرد:

  • مسائلی که در باب چیستی خدا و هستی هستند؛ همچون وجود و عدم، و وجود خدا.
  • مسائلی که در باب چیستی انسان هستند؛ همچون جبر و اختیار.
  • مسائلی که در باب چیستی جهان هستند؛ همچون ثبات و تغیٌر، و ذهن و مادٌه.[۴]

اعتبار مابعدالطبیعه[ویرایش]

یکی از نکات مهمُی که بعضاً مورد غفلت قرار می‌گیرد، مسئلهٔ اعتبار مابعدالطبیعه است؛ یعنی بود و نبودش محل بحث و گفتگوی فیلسوفان است.[۵] بر این اساس می‌توان فیلسوفان را به دو دسته مابعدالطبیعی مثبت و مابعدالطبیعی انتقادی تقسیم کرد.[۶]

مابعدالطبیعهٔ مثبت، نظام‌های مابعدالطبیعی[ویرایش]

از دیرباز، فیلسوفان مابعدالطبیعی مثبت کوشیده‌اند با طرح نظام‌هایی مابعدالطبیعی، به ترسیم تصویری کلی از جهان بپردازند.[۷]

مابعدالطبیعهٔ انتقادی[ویرایش]

باید گفت متافیزیک یا مابعدالطبیعهٔ برای استناد برای دو چیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. در معنای نخست، متافیزیک به طبیعت بنیادین واقعیت و متعاقبا اصول بنیادینی که می‌توانند پایه ای برای طبیعت آن واقعیت به شمار آیند، می‌پردازد. دومین مفهوم متافیزیک، معنایی است که کانت برای آن قائل است که عبارت است از اکتشاف آن چیزی که شرایط ضروری برای برخورداری ما از هر گونه تجربه در حالت کلی را فراهم می‌آورد.[۸] در فلسفهٔ معاصر، خصوصاً پس از فلسفهٔ انتقادی ایمانوئل کانت، به مباحث مابعدالطبیعی با شکٌاکیت بسیار نگریسته‌اند.[۶] فیلسوفان مابعدالطبیعه انتقادی، به مرز محدودیت‌های تفکٌر مابعدالطبیعی توجه می‌کنند.[۹] می‌توان یکی از مشهورترین استدلال‌هایی را که گزاره‌های مابعدالطبیعی را بی معنا می‌داند، این گونه خلاصه کرد که تنها گزاره‌های تجربی و گزاره‌های تحلیلی معنا دارند؛ اما گزاره‌های مابعدالطبیعی نه تجربی هستند، نه تحلیلی، پس بی معنایند. گزاره‌های تجربی، گزاره‌هایی هستند که با مشاهده و آزمایش قابل ابطال باشند؛ و گزاره‌های تحلیلی، گزاره‌هایی هستند که نقیضشان با خودشان متناقض باشد.[۵]

فیلسوفان و دانشمندان مشهور منتقد متافیزیک[ویرایش]

از فیلسوفان انگلیسی : دیوید هیوم ، برتراند راسل ، جان استوارت میل ، جرج اسمیت ، جرج ادوارد مور ، پل دیراک ، استیون هاوکینگ ، فرانسیس کریک ، جولیان هاکسلی

از فیلسوفان آلمان : کارل مارکس ، فردریش انگلس ، لودویگ فویرباخ ،ایمانوئل کانت ،آلبرت اینشتین ،آرتور شوپنهاوئر، مارتین هایدگر، زیگموند فروید ، فریدریش نیچه ، ارنست مایر

از فیلسوفان فرانسوی:ژان ژاک روسو ، ژان پل سارتر ، امیل دورکیم ، آگوست کنت ، میشل فوکو ، پی‌یر سیمون لاپلاس

از فیلسوفان سایر ملل:نوآم چامسکی ، ادموند هوسرل ، لودویگ ویتگنشتاین ، ویلیام جیمز ، توماس کوهن ، ماری کوری ،انریکو فرمی ، میخائیل باکونین ، جان سرل ،ولادیمیر لنین ، ایوان پاولف، ریچارد فاینمن ، جیمز واتسون

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۱. 
  2. رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۴. 
  3. برازنده، مطلب. دانشکده ی متافیزیک کی آرا. انتشارات کوشامهر شیراز، 1381. 4. شابک ‎۹۶۴-۵۹۵۱-۹۵. 
  4. رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۱ و ۶۲. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۲. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۴. 
  7. رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۱ و ۷۲. 
  8. پیتر سجویک. «دوم». در دکارت تا دریدا. ترجمهٔ محمدرضا آخوندزاده. تهران: نشر نی، ۱۳۹۰. ۹۱. 
  9. رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۷۲. 

منابع[ویرایش]

  • رجینالد هالینگ دیل. «۴». در تاریخ فلسفه غرب. ترجمهٔ عبدالحسین آذرنگ. تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۸۷. صفحه ۶۱ تا ۷۲. 

مطالعهٔ بیش‌تر[ویرایش]

  • پل فولیکه. فلسفهٔ عمومی:مابعدالطبیعه. ترجمهٔ یحیی مهدوی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۶.