قوری راسل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


قوری راسل، که آنرا «قوری چای آسمانی» نیز خوانده‌اند، تمثیلی است که ابتدا فیلسوف معاصر برتراند راسل بیان کرد. منظور از آن ردّ نظری بود که ارائهٔ دلیل بر نبود خدا یا بار اثبات فلسفی را بر عهدهٔ شکاکان می‌داند. راسل توضیح می‌دهد که بار اثبات ادعایی غیرقابل ابطال بر عهده مدعی است و نه دیگران.

استدلال[ویرایش]

راسل در مقاله‌ای تحت عنوان آیا خدایی هست؟، که به سفارش مجله ایلوستریتد در سال ۱۹۵۲ نوشت و هرگز منتشر نشد، چنین نوشت:

بسی از مردمانِ درست‌کیش (orthodox) چنان سخن می‌گویند که گویی وظیفۀ شک‌اندیشان است که عقایدِ جزمیِ عمومی را ابطال کنند و نه وظیفۀ جزم‌اندیشان که آنها را اثبات کنند. البته این امر خطاست. اگر می‌گفتم که یک قوریِ چینی میانِ زمین و مریخ وجود دارد که در مداری بیضی‌شکل به‌گِرد خورشید می‌گردد، هیچ‌کس نمی‌توانست ادعای مرا ابطال کند اگر محتاطانه اضافه می‌کردم که آن قوری چندان کوچک است که حتی قوی‌ترین تلسکوپ‌ها هم آشکارش نمی‌کند. اما اگر سپس می‌گفتم که، چون‌که ادعای مرا نمی‌توان ابطال کرد، شک کردن در این امر از جانبِ عقلِ انسان گستاخیِ تحمل‌ناپذیری است، به‌راستی گمان می‌کردند که یاوه می‌گویم. اما اگر وجودِ این قوری را در کتاب‌های کهن تأیید می‌کردند، به‌مثابهِ حقیقتِ مقدس هر یکشنبه تبلیغ می‌کردند، و در مدرسه به‌ذهنِ کودکان فرو می‌کردند، تردید در اعتقاد داشتن به‌وجودِ آن به‌نشانه‌ای از نابهنجاری مبدل می‌شد و شکاک را مشمولِ توجهاتِ روان‌پزشک در عصرِ آگاهی یا مأمورِ تفتیشِ عقاید در روزگارِ پیشین می‌کرد..[۱]

تمثیل «قوری چای‌باوری» راسل در مقابله با مذهب کماکان مبنای بسیاری از مناظرات بین مؤمنان و دگراندیشان است. ریچارد داوکینز از این قیاس در کتاب معروف خود کشیش شیطان استفاده کرده‌است.

داوکینز به خاطر استفاده از قیاس قوری چای‌باوری مورد انتقاد برخی از مذهبیون-از جمله آلیستر مک گرات در کتاب " توهم داوکینز"-قرار گرفت.

با استقبال از مفهوم «قوری چای‌باوری»، تقلیدهای دیگری انجام گرفته که از جمله می‌توان به اسب تک‌شاخ صورتی نامرئی،[۲] هیولای اسپاگتی پرنده[۳] و اژدها در گاراژ من[۴] اشاره کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. برتراند راسل، آیا خدایی وجود دارد؟ برگردان امیر کشفی
  2. Richard Dawkins (2006). The God Delusion. Houghton-Mifflin. ISBN 978-0-618-68000-9. 
  3. Wolf, Gary (November 14, 2006). "The Church of the Non-Believers". Wired News. 
  4. Sagan, Carl (June 21, 2007). "The Dragon in My Garage". http://www.RichardDawkins.Net. 

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Russell's teapot»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۹ آوریل ۲۰۰۷).