تلمود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مجلد کامل تلمود بابلی.

تلمود (به عبری: תלמוד) به معنی آموختن، «تلمّذ»، که از آن به عنوان تورات شفاهی نیز یاد می‌شود، یکی از کتاب‌های اصلی یهودیت ربانی میباشد. نام دیگر برای آن به صورت سنتی شاس (ש״ס) است که مخفف شیشا سداریم به معنی "شش دفتر" است. نام تلمود معمولا اشاره گر به تلمود بابلی است با اینکه تلمود دیگری که نام تلمود اورشلیمی وجود دارد که دارای رواج کمتری است. تلمود دارای دو بخش اصلی است :اولین قسمت میشنا (משנה) نام دارد که در حدود سال ۲۰۰ میلادی تکمیل شده است و تفسیر حاخامهای یهودی بر تورات است که تورات شفاهی نامیده میشود. قسمت دوم گمارا نام دارد که در سال ۵۰۰ میلادی تکمیل شده است که شامل نوشتارهای حاخامها است و در بسیاری موارد به مسائلی فراتر از آنچه در تورات اشاره شده است میپردازد. تلمود ممکن است به میشنا، گمارا و یک هر دو در یک کتاب اطلاق شود. تمامی تلمود از ۶۳ دفتر تشکیل شده است و بیش از ۶۲۰۰ صفحه است. زبان مورد استفاده در آن عبری قدیم و آرامی است. تلمود دارای نظر هزاران حاخام در مورد بسیاری مسائل مختلف است. این مسائل شامل هلاخا، اخلاق یهودی، فلسفه، سنتها، تاریخ و بسیاری مسائل دیگر هستند. تلمود منبع اصلی قوانین یهودی در یهودیت ربانی است.

تاریخچه[ویرایش]

در ابتدا فقه یهود به صورت شفاهی بود. خاخامها در مورد تفسیر آیات در عهد عتیق با هم مباحثه می‌کردند. بعد از دومین نابودی معبد اورشلیم در سال ۷۰ بعد از میلاد مسیح به دست تیتوس امپراطور روم وضعیت متفاوت گردید. در این زمان خاخامها باید با واقعیت جدیدی که یهودیت بدون معبد سلیمان بود روبرو می‌شدند. در این زمان فقهای یهود به نوشتن روی آوردند. اولین تفسیر جامع عهد عتیق که بر اساس موضوع، به جای ترتیب آیات، گردآوری شده بود در حدود سال ۲۰۰ بعد از میلاد، به دست خاخام جوداه هاناسی به صورت میشنا گردآوری شد.

این تفسیر شفاهی یکدست نبود و دارای مکاتب مختلفی بود. دو مکتب اصلی آن، مکتب شماعی و مکتب هیلل می‌باشند. به صورت کلی تمام نظرات فقهای مختلف، حتی آنهایی که از اهمیت زیادی برخوردار نیستند در تلمود گردآوری شده‌است.

ساختار[ویرایش]

۶ بخش اصلی تلمود (سدر) به ۶۰ یا ۶۳ بخش تقسیم شده‌است. هر یک از این بخشها نیز به بخشهای کوچکتری تقسیم شده که نهایتاً ۵۱۷ بخش می‌گردد. نامگذاری این بخشها معمولاً به صورت ترکیبی از حروف عبری و اعداد است.

میشنا[ویرایش]

میشنا یک مجموعه از بحثها و نظرات گوناگون است. جملات میشنا معمولاً نظرات خاخامهای مختلف در مورد مباحث مختلف است. خاخامهایی که میشنا را گردآوری کردند به نام تاناییم شناخته می‌شوند. میشنا بر اساس موضوع و نه ترتیب آیات گردآوری شده‌است. ساختار میشنا به صورت زیربنای ساختار تلمود قرار گرفت. ولیکن ترتیب میشنا و تلمود لزوماً یکسان نبوده و بعضی فصلها دارای معادل در تلمود نیستند. شش بخش میشنا عبارتند از: زرائیم (זרעים) (دانه‌ها)، موعد(מועד) (جشنها)، نشیم(נשים) (زنان)، نزاکین(נזיקין) (ضررها)، کداشیم(קדשים) (مقدسات) و طهورت (טהרות) (پاکیزگیها).

بخشهای میشنا[ویرایش]

۱ زرائیم
  • برخوت
  • پیاه
  • دمای
  • کیلائیم
  • شویت
  • تروموت
  • معاسروت
  • معاسر شانی
  • چلاه
  • اورلاه
  • بیکوریم
۲ موعدیم
  • شبات
  • اروین
  • پساخیم
  • شکالیم
  • یوما
  • سوکوت
  • بتزا
  • روش هشانا
  • تعانیت
  • مگیلا
  • موعد کتان
  • چگیگا
۳ نشیم
  • یباموت
  • کتوبوت
  • نداریم
  • نذیر
  • سوتا
  • گیتین
  • کیدوشین

۴ نزاکین
  • باوا کارما
  • باوا متزیا
  • باوا ماترا
  • سنهدرین
  • مکوت
  • شبوت
  • ادویوت
  • آوودا زارا
  • پیرکه آووت
  • حرایوت
۵ کداشیم
  • زواخیم
  • مناخوت
  • چولین
  • بشوروت
  • آراخین
  • تمورا
  • کریتوت
  • معیلا
  • تمید
  • میدوت
  • کینیم
۶ طهورت
  • کلیم
  • اوهالوت
  • نگائیم
  • پراه
  • طهورت
  • میکوائوت
  • نیدا
  • مشیریم
  • زبائیم
  • تبول یوم
  • یدائیم
  • اوکتزیم

گمارا[ویرایش]

در طول سه قرن بعد از تالیف میشنا، خاخامهای فلسطین و بابل در مورد آن به بحث و گفتگو پرداختند. نتیجه این بحثها در گمارا ثبت شده‌است. گمارا در عبری به معنی تکمیل شدن و یا یادگیری است. گمارا به طور کلی به تفسیر بهتر نظرات تاناییم می‌پردازد. خاخامهای گمارا، آمورائیم نام دارند.

ربی اسحاق الفاسی که یکی از مهمترین تفسیرها بر تلمود را نوشت.

نسخه‌های مختلف[ویرایش]

در جریان تالیف گمارا، دو مرکز اصلی برای فقه یهود وجود داشت: سرزمین اسرائیل و بابل. بر اساس این دو مرکز، دو تلمود مختلف شکل گرفت. نسخه قدیمیتر تلمود اورشلیمی نام دارد که در قرن چهارم تالیف شده‌است. نسخه دیگر، تلمود بابلی نام دارد که در حدود سال ۵۰۰ بعد از میلاد تالیف شده‌است، با اینکه بعد از آن نیز تحت ویرایش قرار گرفته‌است. معمولاً در زمان حاضر، وقتی لغت تلمود مورد استفاده قرار می‌گیرد منظور تلمود بابلی است.

قدیمیترین نسخه تلمود بابلی چاپ شده در سال ۱۳۴۲ میلادی.

تلمود اورشلیمی[ویرایش]

تلمود اورشلیمی که به تلمود فلسطینی نیز معروف است، فقه یهودی است که قبل از تالیف این کتاب قرنها در سرزمین اسرائیل به صورت شفاهی منتقل میگردیده‌است. این تلمود بیشتر به زبان آرامی غربی نوشته شده‌است که متقاوت از تلمود بابلی است.

تلمود بابلی[ویرایش]

تلمود بابلی مجموعه گردآوری شده بین قرن ۳ تا ۵ است. مراکز مهم فقه یهودی در این زمان در عراق کنونی قرار داشتند.

تلمود بابلی به صورت مجموعه‌ای از میشنا به زبان عبری قدیم و گمارا که به زبان آرامی نوشته شده‌است می‌باشد. دلیل این تفاوت زبانی، فاصله زمانی بزرگ بین تالیف این دو قسمت است. در زمان تاناییم، زبان مورد استفاده یهودیان عبری بود، در حالی که در زمان آموریم، زبان مورد استفاده آرامی بود. عبری برای کتابهای مذهبی به صورت کمی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

شاگردان در حال مطالعه تلمود، نقاشی توسط افرایم موزس لیلین.

تفاوتهای تلمود بابلی و اورشلیمی[ویرایش]

تفاوتهای زیادی بین دو نسخه تلمود وجود دارد. زبان مورد استفاده در تلمود اورشلیمی آرامی غربی است که متفاوت از آرامی استفاده شده در تلمود بابلی است. تلمود اورشلیمی معمولا تکه تکه بوده و برای مطالعه بسیار مشکل است حتی برای کسانی که در تلمود بابلی تبحر دارند. قوانین ذکر شده در دو نسخه تلمود تقریبا یکسان است با کمی تفاوت در مسائل جزئی. تلمود اورشلیمی مورد توجه تفسیرگران قرار نگرفت و از این رو بیشتر تفاسیر در مورد آن مرتبط با مقایسه آن با تلمود بابلی است. تلمود بابلی نظر حاخامهای منطقه اسرائیل و حاخامهای بابل را ذکر میکند ولیکن تلمود اورشلیمی به نظر حاخامهای بابلی بیتوجه است. ولیکن به دلیل اینکه تلمود اورشلیمی زودتر از تلمود بابلی تکمیل و تهیه شده است احتمالا نظر آن شبیهتر به نظر واقعی حاخامهای آمورائیم میباشد.

تلمود بابلی بسیار پراهمیتتر از تلمود اورشلیمی در تاریخ یهود بوده است. دلیل این امر آن است که قدرت حاخامهای اسرائیل در گذر زمان کم شد و قدرت حاخامهای بابلی زیاد گردید.

چاپ[ویرایش]

نسخه ۱۵۲۳[ویرایش]

اولین نسخه تلمود در سال ۱۵۲۳ در ونیز توسط دانیل بومبرگ چاپ شد. این نسخه علاوه بر میشنا و گمارا، دارای تفسیرهای راشی و تسوفت نیز بود. نسخه بومبرگ، نسخه کامل بدون سانسور است.

نسخه ۱۶۴۵[ویرایش]

امانوئل بنونیسته در سال ۱۶۴۵ تلمود را در آمستردام چاپ کرد. ولیکن این نسخه دارای غلطهای زیادی به خاطر سانسور می‌باشد.

یک فرد یهودی در حال مطالعه تلمود.

نسخه ویلنا، ۱۸۳۵[ویرایش]

نسخه‌ای از تلمود که توسط برادران زاپیرا در سال ۱۷۹۵ چاپ شد توسط بسیاری از فقهای حسیدی مورد تشویق قرار گرفت. در سال ۱۸۳۵، نسخه دیگری توسط مناخیم روم در ویلنا مورد چاپ قرار گرفت. این نسخه، معمولاً در چاپهای جدیدتر به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گلدشمیت و نسخه آلمانی[ویرایش]

لازاروس گلدشمیت در سال ۱۸۹۷ نسخه بدون سانسوری از تلمود بابلی را به زبان آلمانی چاپ کرد. نسخه‌های مختلف تلمود بعضاً دارای تفاوتهایی با یکدیگر به دلیل اشتباهات و یا سانسور بعضی بخشها می‌باشند.

نسخ انتقادی[ویرایش]

در قرن بیستم نسخ تلمود مورد توجه دانشگاهیان قرار گرفته است.

  • در اوائل قرن بیستم ناتان ربینویتز مجموعه ای به نام دیکدوک سوفریم چاپ کرد که در آن تفاوتهای چاپهای مختلف تلمود را مقایسه نمود.
  • مناخیم مندل کاشر در سال ۱۹۶۰ مجموعه ای به نام گمارا شلاما چاپ کرد که نسخ مختلف را به دقت مقایسه میکرد. این مجموعه به دلیل مرگ وی ناتمام ماند.
  • انستیتو تلمود کامل اسرائیلی ۱۳ جلد کتاب مانند ربینویتز چاپ کرده است که تمامی تفاوتهای را مقایسه کرده است.

این نسخ معمولا تنها بخشی از تلمود هستند و هیچ نسخه کاملی از تلمود برای مقایسه تمامی تفاوتها وجود ندارد.

نسخ برای مردم عامه[ویرایش]

بعضی نسخ جدید تلمود تلاش کردند آن را به تمامی مردم عرضه کنند از آن جمله :

  • تلمود اشتاینسالتز، که دارای تلفظ ، توضیح کامل و ترجمه است. تلمود اشتاینسالتز در دو ویرایش است، ویرایش اول به فرمت گائونها به صورت سنتی است و ویرایش دوم بدون گائون است. این تلمود به زبانهای عبری، انگلیسی، فرانسه، روسی و چندین زبان دیگر قابل دسترسی است.
  • در سال ۲۰۱۲ موسسه چاپ کورن اورشلیم نسخه تلمودی به نام تلمود بابلی جدید کورن چاپ کرد که نسخه جدیدی از تلمود اشتاینسالتز است. این تلمود دارای ترجمه به انگلیسی امروزی به دست ربی آدین اشتاینسالتز است. این نسخه تلمود به شدت مورد استقبال قرار گرفت و عنوان مهمترین اتفاق یهودی آمریکا را به خود گرفت.
  • تلمود شوتنستاین، که توسط مووسه آرت اسکرول در سال ۱۹۹۰ چاپ شده است. این نسخه به صورت سنتی گائون است و دارای تفسیر انگلیسی در کنار صفحه میباشد.
  • نسخه متیوتا، که توسط موسسه اوز و-هادار چاپ شده است .
  • تلمود ال آم، (تلمود مردم عادی) که در اسرائیل در بین سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ چاپ شده است. تلمود ال آم، دارای متن عبری، ترجمه انگلیسی، و توضیح توسط ربی دکتر آ. اهرمان میباشد.

روشهای مطالعه تلمود[ویرایش]

تلمود از ابتدا تبدیل به یکی از مهمترین کتابهای فقه یهودی شد. این بخش کلیات روشهای مختلف مطالعه تلمود را بیان میکند.

گائونیم[ویرایش]

اولین قسمتهای تلمود توسط گائونیم (۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی ) نوشته شده است. با اینکه اطلاعات در مورد دوره گائونیم زیاد نیست، مهمترین اطلاعات در مورد این دوره از تفسیرهای گائونها بر تلمود ذکر میشود.

هلاخا[ویرایش]

یک بخش مهم از بررسی آکادمیک تلمود به نیاز به ثبات فقه یهودی هلاخا است. بعضی مفسرین قدیمی نظیر ربی اسحاق الفاسی تلاش کردند که از بین هزاران نظر مختلف در تلمود فقه یهودی را استخراج کنند. این اثر بسیار مهم بود و افراد دیگری را تشویق به اقدام به کاری مشابه کرد. یک اثر تاثیرگذار دیگر در این زمینه "موردخای" نام داشت که توسط موردخای بن هیلل نوشته شده بود. اثر سوم مشابه اثر ربی اشر بن یشیل است.

یک حاخام اسپانیایی به نام یعقوب ابن حبیب، کتاب عین یاکوف را نوشت که تمامی مطالب عگیدا را از تلمود استخراج میکند.

تفسیرها[ویرایش]

تلمود معمولا بسیار مشکل است. زبان مورد استفاده در آن دارای بسیاری لغات یونانی و پارسی است که در گذر زمان فراموش شدند. یک بخش مهم از مطالعه تلمود فهمیدن این لغات مشکل است. بعضی حاخامها نظیر گرشوم مینز و ربینو حنانیل تفسیرهایی بر تلمود عرضه کردند. این تفسیرها متن تلمود را میخواند و به خواننده کمک میکند که آن را بفهمد. یک اثر مهم دیگر سفر هامفتاح توسط نسیم گائون است که بخشهای مختلف تلمود را به دقت توضیح میدهد. بهترین تفسیر موجود بر تلمود اثر راشی است که بسیار مفصل و دقیق بوده و از تمامی تلمود است. این اثر معنی دقیق لغات را بیان میکند و ساختار منطقی بخشهای مختلف را توضیح میدهد.

پیلپول[ویرایش]

در قرنهای ۱۵ و ۱۶ میلادی نوع جدیدی از مطالعه تلمود شکل گرفت. در این نوع مطالعه بحثهای منطقی بسیار پیچیده برای توضیح نکات ظریف و تناقضهای تلمود استفاده شده است. این نوع مطالعه پیلپول نام دارد. استفاده از پیپول (مطالعه دقیق) سعی میکند به زمان تلمود بازگشته و نیاز به توانایی ذهنی بالا دارد.

یهودیان در حال مطالعه تلمود به روش پیلپول، نقاشی توسط ج. شیخ.
تلمود کورن.

روش یهودیان سفاردی[ویرایش]

در بین یهودیان سفاردی و ایتالیایی بعضی تلاش کردند که فلسفه ارسطو را به تلمود پیوند بزنند. این روش اولین برای توسط اسحاق کامپنتون استفاده شد و در کتابی به نام درخی ها-تلمود چاپ شد. این نوع روش همچنین در آثار موسی چایم لوزوتو نیز یافت میشود.

روش بریسکر[ویرایش]

در قرن ۱۹ روش جدیدی برای مطالعه تلمود شکل گرفت. در این روش که روش بریسکر نامیده میشود تلاش برای خلاصه کردن انجام میشود و بحثهای مختلف بین حاخامها به دسته های مختلف تقسیم بندی میشود.

در زمان امروزی[ویرایش]

در زمان امروزی مطالعات بر روی تلمود ادامه دارد:

  • یهودیت ارتدوکس معتقد است که تورات شفاهی به همراه تورات نوشتاری ایجاد شده است. از این رو ، یهودیان ارتدوکس مانند سامسون رافائل هیرش و پیروانش مخالف اعمال هرگونه روش تاریخشناسانه به متن تلمود هستند. ولیکن بعضی یهودیان ارتدوکس مانند دیوید زوی هافمن با این برخورد هیرش مخالفند.
  • بعضی محققین معتقدند که داستانهای روایت شده در تلمود چندین سری دچار تغییرات شدید شده است. از این رو تعیین کردن زمان دقیق نوشته شدن آن بسیار مشکل است.
  • بعضی محققین معتقدند که تلمود به وسیله چاپهای اخیر آن دچار تغییرات شده است ولیکن دارای بخشهایی است که میتوان آنها را تخمین زمانی زد.
  • بعضی محققین دیگر معتقدند که بیشتر بخشهای تلمود همانگونه که ذکر شده است اتفاق افتاده است و به عنوان مطالعه تاریخ میتواند مورد استفاده قرار بگیرد.
  • بیشتر برخوردهای مدرن سعی میکند که تفاوتهای نسخه های مختلف را به صورت همزمان مورد بررسی قرار دهد و آن را تعیین زمانی کند.
  • بعضی افراد تلاش کردند که از متون غیرتلمودی برای مطالعه تاریخی تلمود استفاده کنند.

نقش در یهودیت[ویرایش]

تلمود نسخه نوشته شده فقه شفاهی می‌باشد. تلمود به عنوان پایه بسیاری قوانین و سنتهای یهودی مورد استفاده قرار گرفته‌است. یهودیان ارتدوکس و محافظه کار تلمود را به عنوان قانون قبول دارند. در حالی که یهودیان رفرم آنرا به عنوان قانون قبول ندارند.

سدوسیان[ویرایش]

یهودیان سدوسی گروهی بودند که در زمان معبد دوم می‌زیستند و مهمترین اختلاف آنها با فریسیان این بود که آنان این قوانین شفاهی را قبول نداشتند.

قرائیم[ویرایش]

گروه دیگری از یهودیان که قوانین شفاهی را قبول نداشتند قرائیم بودند. مهمترین اختلاف آنها با بقیه یهودیان در رد تورات شفاهی (تلمود) بود. این دیدگاه مخالف دیدگاه خاخامها بود که می‌گفتند فقه شفاهی به همراه تورات در کوه سینا به موسی منتقل شده‌است. بعضی گروههای دیگر از قرائیم موضع معتدلتری داشته و قسمتهای از تلمود را قبول کرده بودند. در گذر زمان قرائیم از بین رفته و از حدود ۱۰ درصد جمعیت یهودیان به چیزی حدود ۰٫۲ درصد در زمان حاضر تحلیل رفتند.

کودک یهودی در حال مطالعه تلمود.

یهودیت رفرم[ویرایش]

در یهودیت رفرم که در قرن ۱۹ شروع به شایع شدن کرد، تلمود دوباره زیر سئوال رفت. تلمود در نظر یهودیان رفرم، یک کتاب قدیمی است که فقط در زمان خود دارای ارزش بوده‌است. بعضی از یهودیان رفرم نظر مشابهی در مورد تورات نیز دارند و بعضی دیگر دیدگاههای نوکارائیسم داشته و تنها عهد عتیق را قبول دارند.

زمان حاضر[ویرایش]

یهودیان ارتدوکس در حال حاضر نیز اهمیت زیادی برای تلمود در مدارس یشیوا قائل هستند. در بین یهودیان ارتدوکس یادگیری تلمود دارای اهمیت بسیار زیادی بوده و جلسات روزانه و هفتگی یادگیری آن در بین یهودیان هاردی رایج است. یهودیان محافظه کار نیز به تلمود اهمیت زیادی می‌دهند. ولیکن آنان تلمود را به عنوان منبع برای شریعت یهود (هلاخا) قبول ندارند. در بین آنان برای فهم هر قسمت باید آن را در شرایط زمانه مورد تحلیل و بررسی قرار داد. یهودیان رفرم اهمیت کمتری نسبت به مطالعه تلمود قائل هستند، ولیکن آن را مورد تدریس قرار می‌دهند. آنان تلمود را به عنوان منبع قوانین قبول نداشته و آن را به صورت درسهای اخلاقی و روحی قبول دارند. در بین یهودیان رفرم نگهداری و مطالعه تلمود اهمیت کمتری نسبت به تورات و عهد عتیق دارد.

مطالعه در بین غیریهودیان[ویرایش]

مطالعه تلمود تنها مختص به یهودیان نیست و توجه بسیاری دیگر را نیز جلب کرده است. بسیاری محققین مسیحی در گذر زمان به مطالعه تلمود پرداختند تا بتوانند متون دینی خود را بهتر متوجه شوند. تلمود دارای تفسیر در مورد بخش اول کتاب مقدس مسیحیان به نام عهد عتیق است و از این رو برای مسیحیان مهم است. همچنین تلمود دارای اشاراتی به عیسی مسیح و پیروانش است (ببینید :عیسی مسیح در تلمود). تلمود همچنین به فهم مسائل تاریخی در زمان انجیل نیز کمک میکند.

مردم کره جنوبی که سعی زیادی در تقلید از یهودیان برای رسیدن به مقامهای بالا در علم دارند سعی زیادی در مطالعه متون یهودی میکنند. بسیاری خانواده های کره ای دارای ترجمه تلمود هستند که توسط والدین برای فرزندانشان خوانده میشود و در بعضی مدارس تلمود نیز تدریس میشود.

انتقادات تلمود[ویرایش]

تلمود در بین مسیحیان ، مسلمانان ، بیدینان و انسانگرایان دارای منتقدین فراوانی است.بسیاری انتقادات سبب درگیریهای شدید بین یهودیان و غیریهودیان (جنتیلها) به صورت تاریخی شده است. مایکل رادکینسون در کتاب تاریخ تلمود خود از این انتقادات یاد میکند. افرادی نظیر نیکولاس دونین ، یوهان ففرکورن، یوهان آندریاس آیزنمنگر، پیروان ژاکوب فرانک و آگوست رولینگ از تلمود انتقادات شدیدی کرده اند. بسیاری از این انتقادات توسط افرادی مطرح میشود که دیدگاههای یهودستیزانه دارند که از این قبیل افرادی نظیر جاستیناس پرانایتیس، الیزابت دیلینگ و دیوید دوک هستند. منتقدان مسلمان، یهودی و بیدین نیز از تلمود وجود دارد.

معمولاً منتقدین تلمود دلایل زیر را دلیل انتقاد خود میدانند:

۱- مطالب ضد مسیحی و یا ضد غیر یهودی(ضد جنتیلی

۲- مطالب عجیب و غیر اخلاقی از نظر جنسی،

۳- تحریف در متن کتاب خدا،

موافقین تلمود عقیده دارند که این انتقادات از دیدگاههای یهود ستیزانه ناشی شده و بخشهای مورد ارجاع خارج از متن مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

در قرون وسطی[ویرایش]

معمولاً تاریخ تلمود با تاریخ جنبشهای ضد یهودی عجین شده‌است. در زمانی که اولین نسخه‌های تلمود چاپ شد، امپراطور جاستینین دستور داد از دوگانه سازی عهد عتیق جلوگیری شود. این دستور توسط مسیحیان همراه با تفکرات ضد یهودی با شدت اجرا شده و سر آغاز انتقادات علیه تلمود شد. در همین زمان در فرانسه، مطالعه تلمود با شدت زیادی دنبال می‌شد.

اولین انتقادات نسبت به تلمود توسط نیکولاس دونین که یک یهودی زاده بود که به دین مسیحی گرویده بود ایجاد شد. این انتقادات باعث درگیریهای علنی بین مسیحیان و یهودیان شده و مسیحیان نسخه‌های تلمود را در پاریس در سال ۱۲۴۲ در آتش سوزاندند.

همچنین در سال ۱۲۶۳ بحث مشابهی بین خاخام نهمانیدس و یهودی زاده دیگری به نام پابلو کریستیانی که به مسیحیت گرویده بود در اسپانیا منجر به سانسور بخشهایی از تلمود شد.

در سال ۱۴۱۳، جرونیمو سانتافه تلمود را مقصر شناخت و اعلام کرد که لغاتی که در مورد کافرین در تلمود مورد استفاده‌است خطاب به مسیحیان است. ولیکن خاخامهای یهودی اعلام کردند که در نظر آنان مسیحیان گمراه هستند ولیکن با کافرین متفاوت می‌باشند.

در سال ۱۴۱۵، پاپ بندیکت سیزدهم در فرمانی خواندن تلمود را برای یهودیان ممنوع اعلام کرد و دستور داد تمام نسخه‌های موجود از آن نابود شوند.

بعد از چاپ اولین نسخه تلمود توسط دانیل بومبرگ، واتیکان که ابتدا اجازه چاپ آن را داده بود، آن را ممنوع اعلام کرد و دستور به نابودی نسخه‌های آن داد. در سال ۱۵۵۳ تسخه‌های زیادی از تلمود گردآوری شده و در رُم در آتش سوزانده شد.

در نسخه باسل تلمود که در سال ۱۵۷۸ چاپ شد، تمامی قسمت عبودا زارا و کل مطالبی که علیه مسیحیت بود سانسور شد. پاپ گرگوری سیزدهم و کلمنت هشتم نیز به مخالفت شدید با تلمود برخواستند. با گسترش مطالعه تلمود در لهستان، مخالفتهای بسیاری نیز در لهستان علیه تلمود شکل گرفت. به طور مثال در سال ۱۷۵۷، در دادگاه فرانکیها (پیروان ژاکوب فرانک) تمام نسخه‌های تلمود را نیز سوزاند.

یک صفحه از نسخه بومبرگ تلمود که به صورت سنتی چاپ شده است.

در قرن نوزدهم[ویرایش]

نسخه ویلنای تلمود توسط دولت روسیه به شدت سانسور شد. بیشتر نسخه‌های امروزی تلمود بر پایه نسخه ویلنا بوده و از این رو دارای سانسور بخشهای بحث برانگیز آن هستند. با اینکه بخشهای سانسور شده مدت زیادی در دسترسی نبودند، نسخه‌های اندکی از آنها وجود دارند. بعضی نسخه‌های امروزی دارای تمام و یا قسمتی از این بخشهای سانسور شده هستند.

در سال ۱۸۳۰ یک ژنرال فرانسوی اعلام کرد که نمی‌تواند یهودیان را به خاطر رد کردن عیسی مسیح و علاقه به مطالعه تلمود ببخشد. در همین زمان اولین ترجمه تلمود به زبان فرانسه چاپ شد که خشم بسیاری از مسیحیان را برانگیخت. در این زمان مخالفان یهودیان اصرار زیادی به ترجمه تلمود داشتند. از این زمان اصطلاح یهودیان تلمودی در بین مخالفان یهودیان رایج شد.

در این زمان کتابهای ضد تلمودی نظیر تلمود بدون نقاب توسط جاستینیاس پرانایتیس در سال ۱۸۹۲ و توطئه علیه مسیحیت نوشته الیزابت دیلینگ در سال ۱۹۶۴ چاپ شد.

در زمان امروزی[ویرایش]

انتقادات از تلمود در دنیای اینترنت فراوان است. جستجوی تلمود در اینترنت به صفحات بیشماری درباره بخشهای بحث برانگیز تلمود منجر می‌شود. بیشتر این انتقادات حول بحثهایی در مورد مخالفت تلمود با مسیحیان، اتهام جادوگر بودن به عیسی مسیح (... ،b Sanh 43a-b) و مجازات سوزانده شدن در مدفوع داغ در جهنم برای او (... ،b Git 56b, 57a)، اتهام هرزگی به مریم مادر عیسی (... ،b Sanhedrin 67a) و قسمتهای ضد جنتایلی (ضد غیر یهودی) (... b Sanhedrin 57a) در تلمود است.[۱]

محمدرضا رحیمی، معاون اول رئیس‌جمهوری ایران، کتاب «تلمود» را متهم کرده که «بانی گسترش مواد مخدر در سطح جهان» است[۲]؛ اظهاراتی که با انتقاد سازمان ملل و دیگر نهادها روبه‌رو شده‌است.[۳]

اتحادیه ضد افترا (Anti-Defamation League) اعتقاد دارد که بیشتر منتقدان تلمود آن را در خارج از متن مورد بررسی قرار می‌دهند.

بخشهای اصلی مورد انتقاد[ویرایش]

اتهام به عیسی و مادرش مریم[ویرایش]

نوشتار اصلی: عیسی مسیح در تلمود

یکی از انتقادات مهم نسبت به تلمود اشارات بسیار منفی نسبت به عیسی مسیح و مادر او است. بعضی اعتقاد دارند که اشاره به فردی به نام یشوع ناصری در تلمود اشاره به عیسی مسیح است. در این داستان یشوع ناصری فردی جادوگر است که تلاش میکند اسرائیل را به بتپرستی بکشاند. او به دلیل این جادوگری در عصر عید پسح اعدام میشود. تلمود اشاره میکند که یشوع ناصری به دلیل این گناه در مدفوع داغ در دنیای بعد از این سوزانده میشود. در نسخه تلمود یشوع ناصری زنازاده از سربازی رومی به نام پاندرا است. در تلمود به مریم مادر او به عنوانی زنی آرایشگر که هرزگی میکرده است و به شوهر خود خیانت کرده است اشاره شده است.

این بخشها، به دفعات توسط پاپها، مسیحیان و یهودیان مسیحی شده برای توجیه حمله به یهودیان استفاده شده است. معمولا حاخامهای یهودی در دفاع بیان کرده اند که یشوع نامی رایج در بین یهودیان بوده است و این بخشها لزوما به عیسی اشاره نمیکند. این بخش یکی از بخشهای مهم سانسور شده در نسخه های مختلف تلمود است.

مطالب ضد جنتیلی[ویرایش]

به دلیل درگیریهای شدید بین یهودیان و جنتیلها در زمان نوشتن تلمود، بعضی حاخامهای یهودی دارای دید به شدت منفی نسبت به غیریهودیان (جنتیلها) بودند. از این رو مطالبی در دشمنی شدید با غیریهودیان (جنتیلها) در تلمود وجود دارد. این بخشها معمولا توسط یهودستیزان برای توجیه حمله به یهودیان در گذر تاریخ به کرات مورد استفاده قرار گرفته است. حال آنکه موافقان تلمود اعتقاد دارند این مطالب به دلیل فشار بیش از حد یهودستیزی و دید شخصی این حاخامها بوده است و دید یهودیت به صورت کلی را نسبت به غیریهودیان بیان نمیکند.

به طور مثال الیزر هیرکانوس ذکر میکند که ذهن هر جنتیل به صورت طبیعی به بت پرستی تمایل دارد. گوسفندی که از آنان خریداری شود برای قربانی کردن مناسب نیست. او اعتقاد داشته است که جنتیلها تنها به این دلیل صدقه میدهند که برای خود نامی بسازند. او همچنین اعتقاد داشت که جنتیلها در دنیای بعد از این هیچ نقشی ندارند. یهودستیزی و فشاری که توسط رومیها در زمان او اعمال میشد ممکن است در شکلگیری عقاید او نقش داشته بوده باشد. بعضی حاخامهای دیگر نظیر یوشع حنانیه اعتقاد داشتند که در بین جنتیلها نیز افراد صالح یافت میشود که در دنیای بعد از این نقش دارند. او اعتقاد داشته است که در زمان مسیحایی تمامی جنتیلها نیز موحد خواهند شد.الیزر مودیم اعتقاد داشته است که قوم اسرائیل با اینکه دارای گناهان مشابهی با جنتیلها باشد به جهنم برده نخواهد شد در حالی که جنتیلها به جهنم برده خواهند شد.الیزر بن ازریا ذکر کرده است که هر نوع قضاوتی که توسط دادگاههای جنتیلها انجام شود در مورد یهودیان فاقد اعتبار است.اشماعیل بن الیشا ذکر کرده است که برای محافظت از یهودیان او از قوانین جنتیل و یا یهودی برای سود رساندن به فرد یهودی تبعیت خواهد کرد. معروفترین حاخام جنتیل ستیز شمعون بار یوحای است. معمولا نوشتار او در مورد اینکه "بهترین جنتیلها باید کشته شوند" توسط یهودستیزان مورد استفاده قرار میگیرد. ولیکن این صحبت با توجه به زندگی او در آن زمان باید مورد توجه قرار گیرد. از این رو بعضی یهودیان در نسخ بعدی نوشتار او جمله وی را "با بهترین مصریان باید کشته شود" جایگزین کردند. شمعون بار یوحای برای تایید سخن خود دلیل اینکه "بهترین مارها باید از بین بروند" را میاورد. شمعون بار یوحای معتقد است که در بین ملتهای دنیا تنها اسرائیل لیاقت دریافت کردن قانون الهی (تورات) را داشته است.یهودا بن ایلای سفارش میکند که دعای "تو را ستایش میکنم ... تویی که من را جنتیل نیافریدی" هر روز خوانده شود. بر اساس نظر وی جنتیلها نسخ تورات را دریافت کردند ولی حاضر به پیروی از آن نشدند. شمعون بن گمالیل اعتقاد دارد که در مجازات جنتیلها توسط قانون باید بسیار سختگیری اعمال شود.یوسیا ذکر کرده است که هر جنتیل بت پرست دشمن اسرائیل است. یوناتان ذکر میکند که خورشید و ماه گرفتگی نشانه بدی برای جنتیلها هستند.حنانیا آکابیا ذکر میکند که ریختن خون جنتیل در دادگاه انسانی مورد قضاوت قرار نمیگیرد ولیکن در دادگاه الهی مورد قضاوت قرار خواهد گرفت.شمعون بن الیزر ذکر میکند که یهودیان و جنتیلها نباید با یکدیگر معاشرت کنند. تلمود ذکر میکند که جنتیلها قابل اعتماد نبوده و نباید به عنوان شاهد مورد استفاده قرار گیرند. تلمود ذکر میکند که قوانین تورات نباید به جنتیلها یاد داده شوند زیرا ممکن است آنها از این قوانین در دادگاه بر علیه یهودیان استفاده کنند. [۴]

ترجمه‌ها[ویرایش]

پنج ترجمه امروزی از تلمود به زبان انگلیسی وجود دارد:

  • تلمود نسخه اشتاینسالتز، این نسخه ترجمه انگلیسی ترجمه خاخام اشتانسالتز است و کامل نیست.
  • نسخه شوتنشتاین، در این نسخه ترجمه انگلیسی و عبری/آرامی روبروی هم قرار گرفته‌است. هر صفحه عبری و یا آرامی به چندین صفحه ترجمه انگلیسی نیاز دارد.
  • نسخه سونسینو، توسط ایسیدور اپشتاین، این نسخه نیز دارای ترجمه انگلیسی و متن عبری و یا آرامی است. این نسخه بر روی دیسک نیز وجود دارد.
  • تلمودبابلی: ترجمه آمریکایی، جاکوب نویسنر.
  • تلمود بابلی توسط مایکل رادکینسون، این نسخه ناقص است و دارای تمامی بخشها نیست. ترجمه سونسینو کاملتر است. ولیکن این نسخه معمولاً در اینترنت مورد استفاده قرار می‌گیرد زیرا به دلیل قوانین حقوق پدیدآورنده این نسخه تنها نسخه مجانی قابل دسترس در اینترنت است.[۵]

در دنیای اسلام[ویرایش]

در اوائل اسلام[ویرایش]

با استقرار خلافت عباسی در بغداد، در قرن دوم هجری نقش بزرگان علمای دینی یهود به حدی برجسته شد که ایشان موفق شدند مرجعیت تلمود بابلی را بر تلمود اورشلیمی، در اروپا نیز رسمیت بخشند. میدراشها و آکادمیهای بابل بقدری رونق یافت که بسیاری از دانش آموختگان از آکادمیهای اسپانیا، پرووانس، ایتالیا، شمال افریقا و امپراتوری روم شرقی به این میدراشها مهاجرت کردند.

بنا بر گزارشهای موجود در منابع اسلامی، مسلمانان از وجود کتاب مقدّسی جز تورات نزد یهودیان آگاهی اجمالی داشته و آن را با نام المَثْناة، به معنای تکرار و نسخة دوم، می شناخته‌اند.

ابوعُبَیْد قاسم بن سلاّ م هروی (متوفی ۲۲۴) در غریب الحدیث (ج ۴، ص ۲۸۲) گزارش داده که از اهل علمی که کتابهای قدیمی (الکتب الاُوَل) را می شناخته و قرائت می کرده در بارة المثناة پرسیده و او پاسخ داده‌است که احبار و رهبانان بنی اسرائیل پس از موسی آن گونه که می‌خواستند کتابی را در میان خود پدید آوردند که جز کتاب خداوند بود، پس آن را المثناة (احتمالاً مراد میشناه بوده) نامیدند و در آن هر آنچه را می‌خواستند بر خلاف کتاب خدا حلال یا حرام کردند. بر اساس این اطلاع، ابوعبید به تحلیل سخنی از عبداللّه بن عَمْرو می‌پردازد مبنی بر اینکه نقل سخنان اهل کتاب و اتکا بدان روا نیست (کَرِهَ الأخذَ عَنْ اَهْلِ الکتاب). زَمَخْشَری (متوفی ۵۳۸) در الفائق فی غریب الحدیث (ج ۱، ص ۱۷۸) ضمن نقل روایتی از ابن عمرو در بارة «اَشراط الساعة *» می‌نویسد که وی خواندن المثناة را از نشانه‌های وقوع قیامت دانسته‌است.

صرف نظر از صحت و سقم این روایت و بویژه به کارگیری واژه «مثناة» در آن زمان، می توان دریافت که احتمالاً آگاهی اجمالی از وجود کتابی حاوی سنّت و احکام و شرایع یهود، جدا از کتاب مقدّس یهود، از همان ابتدای آشنایی مسلمانان با یهودیان وجود داشته‌است. در عین حال، ظاهراً تعدادی اندک از مسلمانان، آن هم به صورت بسیار محدود، از تفکیک میان «تورات مکتوب» و «تورات شفاهی»، با توجه به اینکه هر دو تورات خوانده می‌شدند، اطلاع داشته‌اند. در دوره‌های متأخر نیز این آگاهی اندک است.[۶]

در زمان امروز[ویرایش]

آیزنمنگر، محقق زبانهای شرقی، در آلمان دو جلد کتاب در وهن تلمود نوشت که پایه و مبنای یکی از مهمترین آثار علیه یهودیان در قرن نوزدهم شد. در این کتاب ضدیت با تلمود بسیار شدید بود. شهرت فراگیر مؤلف و کتابش سبب شد تا هم زمان سه ترجمه فرانسه از سه مترجم مختلف از این کتاب در ۱۸۸۹ به چاپ برسد. این کتاب در جهت یهودستیزی نازیها نقشی مهم داشت. چند سال بعد در ۱۸۹۹ این کتاب در قاهره به عربی ترجمه و چاپ شد (الکنزالمرصود فی قواعدالتلمود، ترجمة یوسف نصراللّه). این ترجمة عربی مبنای آشنایی جهان معاصر اسلام، بویژه کشورهای عربی، با تلمود شد. گزیده‌ای فارسی از تلمود تألیف آبراهام کوهن، ترجمه از انگلیسی، موجود است (تهران ۱۳۵۰ ش ؛ تجدید چاپ تهران ۱۳۸۲ ش). این کتاب که با نام گنجینه‌ای از تلمود، به چاپ رسیده‌است.[۷]

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی، "Talmud"، بارگرفته شده در ۵ اردیبهشت ۹۱.
  • دائرةالمعارف یهودی: Talmud
  • دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: تلمود

پیوند به بیرون[ویرایش]