پولس ایرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پاول پارسی یا پلوس پارسی یا پلوس ایرانی فیلسوف و منطق‌دان ایران باستان و استاد فلسفه خسرو انوشیروان ساسانی بود.[۱][۲]

پاول که در دربار شاه ایران، خسرو انوشیروان، بالید بر پایهٔ انجامِ گزارشِ سریانی منطقش از ریواردشیر (ریشهر) پارس بود[۳] و زین‌رو، وی را پارسی گفته‌اند.

سه گفتار در منطق ارسطو از پاول پارسی برجای مانده‌اند که سرراست از بُن پهلوی‌شان به ما نرسیده‌اند. دوتای آنها به سریانی و آن دیگری نیز به عربی (در ترتیب‌السعادات مشکویه رازی) برجای مانده‌اند.[۴]

چاپ نوشته‌های پاول پارسی[ویرایش]

گفتارهای پاول پارسی را بزرگمهر لقمان برای نخستین‌بار در سال ۱۳۹۵ با نام گویایی ارستو به پارسی ناب گردانده و چاپ کرده است.[۵][۶]

گویایی ارستو دربردارندهٔ این سه گفتار از پاول پارسی است که به شاه خسرو انوشیروان ساسانی پیشکش شده:[۷]

  • گفتار اندر گویایی ارستو
  • روشنایی‌نامه‌ای بر اندر پیرامونِ گزارش (Περὶ Ἑρμηνείας) ارستو
  • پیش‌درآمدی بر فرزانگی ارستو[۸][۹]

بخش آغازین گفتار پاول پارسی[ویرایش]

«درود بر خسروِ پیروزبخت، شاهِ شاهان، بهترینِ مردان، پاول، پیشکارتان!

فرزانگی، که دانشِ راستینِ همه[ی چیزها] بُوَد، اندر شماست؛ و از این فرزانگی که اندر شماست برایتان پیشکشها فرستم. این مایهٔ شگفتی نَبُوَد که از بوستان فرمانروایی‌تان پیشکشهایی برای شما فرازبَرَند، [ازیراکه] از ایزدآفریده‌ها یزِشهایی[=قربانیهایی] برای ایزد فرازمی‌آورند. پیشکشی که من می‌فرستم از سخن است، زیرا فرزانگی[=فلسفه، حکمة]، که بهتر از همهٔ پیشکشهای دگر بُوَد، به میانجیِ سخن رُخ می‌نماید. همانا، چنین است آنچه فرزانگی دربارهٔ فرزانگی گوید: «میوه‌هایم بهتر از زرِ ناب و بار و برم بهتر از سیمِ شاهوارند». اینک، تندرستی و زورمندی و توانایی و خدیوی و پادشاهی و شهریاری و آشتی و داوریها و آیینها و سخن گفتنِ گزیده، همه[گونه] کنشهای نیک.

دیگر اینکه، جهان با خرد ساخته و راهبری می‌شود…»[۱۰][۱۱]

کتابشناسی[ویرایش]

  • پاول پارسی (۱۳۹۵)؛ گویایی ارستو؛ پیرایش دست‌نوشتهای سوریگ[=سُریانی] و عربی و گردانش آنها به انگلیسی و پارسیگ[=پهلوی] به همراه پانوشتهای سنجشگرانه: رَهام اشه؛ پارسی‌گردان: بزرگمهر لقمان؛ تهران: نشر شورآفرین.[۱۲][۱۳]

پانویس[ویرایش]

  1. «پولس پارسی». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
  2. «پولس فارسی». دانشنامه جهان اسلام. 
  3. «پاول پارسی [به انگلیسی»]. تارنمای رهام اشه. 
  4. گویایی ارستو، پاول پارسی، رویه‌های ۲۵ تا ۴۰.
  5. «چاپ نبیگی از فرزانهٔ ایران باستان برای نخستین‌بار». پارسی‌انجمن. 
  6. «چاپ کتابی از فیلسوف ایران باستان برای نخستین‌بار». خبرگزاری مهر. 
  7. «کتاب گویایی ارستو». مرکز پژوهشی میراث مکتوب. 
  8. «گویایی ارستو پاول پارسی». تارنمای بزرگمهر لقمان. 
  9. «سه رساله از پاول پارسی در «گویایی ارستو» / رساله‌هایی پیشکش به خسرو انوشیروان». مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
  10. گویایی ارستو، پاول پارسی، گردانش بزرگمهر لقمان، رویه‌های ۴۳ و ۴۴.
  11. «گویایی ارستو». کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. 
  12. «گویایی ارستو». کتابخانه ملی. 
  13. «چاپ کتابی از فیلسوف ایران باستان». روزنامه جام جم. 

پیوند به بیرون[ویرایش]