لطفی زاده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لطفی زاده
Zadeh-barcelona-1997@92x115.gif
لطفی زاده در سال ۱۹۹۷ میلادی
متولد ۱۵ بهمن ۱۲۹۹
۴ فوریهٔ ۱۹۲۱
باکو، جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان
محل زندگی سانفرانسیسکو
ملیت مقاله را ببینید
رشته فعالیت مهندسی برق، ریاضیات
محل کار دانشگاه کالیفرنیا، برکلی
دانش‌آموختهٔ دانشگاه کلمبیا
دانشجویان دکتری وی پراوین ورائیا
دلیل شهرت بنیانگذار ریاضیات فازی، مجموعه‌های فازی و منطق فازی
جوایز مدال افتخار انجمن مهندسان برق و الکترونیک (۱۹۹۵)

لطف‌علی رحیم‌اوغلو عسکرزاده[۱] (۱۵ بهمن ۱۲۹۹، برابر با ۴ فوریهٔ ۱۹۲۱، باکو)، مشهور به لطفی زاده یا لطفی ع. زاده[۲] ریاضیدان، عالم کامپیوتر، مهندس برق و استاد بازنشسته علوم کامپیوتر[۳] در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی است.

لطفی زاده از پدری ایرانی (اردبیلی) و مادری روس در باکو در جمهوری آذربایجان متولد شد و تحصیلات اولیه خود را در باکو و تهران انجام داد. او بیش از همه به خاطر طرح کردن ریاضیات فازی مشتمل بر مفاهیم مرتبط فازی همچون مجموعه‌های فازی، منطق فازی، الگوریتم‌های فازی، کنترل فازی و احتمالات فازی شناخته شده‌است. گفته می‌شود نوآوری‌های پروفسور لطفی‌زاده، امکان‌پذیری یک پارادایم تازه در هوش مصنوعی را تبیین، و رئوس کلی آن را ترسیم کرده‌است.

تولد و تحصیل[ویرایش]

وی در ۱۵ بهمن ۱۲۹۹ خورشیدی (۴ فوریهٔ ۱۹۲۱ میلادی) در شهر باکو در آذربایجان شوروی زاده شد.[۴] پدرش رحیم علیعسکرزاده روزنامه‌نگار و بازرگان، از اهالی اردبیل و خبرنگار روزنامهٔ ایران و مادرش فانیا کوریمان پزشک کودکان یهودی روس بود.[۵][۶] لطفی تحصیلات دبستان خود را در همین شهر و به زبان روسی آغاز کرد. پدر و مادر لطفی، در پی قحطی و نایابی ناشی از سیاست‌های تعاونی‌سازی دوران استالین، باکو را ترک کرده و به ایران و شهر تهران مهاجرت کردند. او در این زمان ده ساله بود.[۴] وی در تهران در دبیرستان البرز (به نام پیشین: مدرسه مسیونری پرسبیتری) و در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد.

لطفی زاده در امتحانات دانشگاه تهران مقام دوم را کسب کرد. در سال ۱۹۴۲ رشتهٔ مهندسی برق را در این دانشگاه با موفقیت به پایان رساند و در دوران جنگ دوم جهانی و اشغال ایران توسط متفقین به ایالات متحده مهاجرت کرد. در مؤسسهٔ فناوری ماساچوست (ام.آی. تی) ادامه تحصیل داد و در سال ۱۹۴۶ درجهٔ کارشناسی ارشد در مهندسی برق را دریافت نمود. به‌دلیل اقامت والدینش در نیویورک سیتی، از دانشگاه کلمبیا تقاضای پذیرش کرد و در مقطع پی اچ دی با یک منصب تدریس پذیرفته شد. در سال ۱۹۴۹ فارغ‌التحصیل و سال بعد استادیار همان دانشگاه شد.

زاده ده سال در دانشگاه کلمبیا تدریس کرد، و در سال ۱۹۵۷ به درجهٔ استاد تمامی ارتقا یافت. او از سال ۱۹۵۹ تاکنون در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی تدریس کرده‌است. او اثر پیشگامانه خود در زمینهٔ مجموعه‌های فازی را در ۱۹۶۵ منتشر کرد، اثری که در آن به شرح ریاضیات نظریه مجموعهٔ فازی پرداخت. او در ۱۹۷۳ نظریهٔ منطق فازی خود را طرح کرد.

پژوهش تخصصی[ویرایش]

وی در دانشگاه کلمبیا، با تدریس در زمینهٔ «تئوری سیستم‌ها» کارش را آغاز کرد. سپس به تدریس در چند دانشگاه معتبر آمریکا پرداخت. در سال ۱۹۵۹ به برکلی رفت تا به تدریس الکتروتکنیک بپردازد. از سال ۱۹۶۳، ابتدا در رشتهٔ الکتروتکنیک و پس از آن در رشتهٔ علوم کامپیوتر کرسی استادی گرفت.

بازنشستگی[ویرایش]

پروفسور لطفی زاده به‌طور رسمی از سال ۱۹۹۱ بازنشسته شده‌است. وی مقیم سانفرانسیسکو و در آنجا به پروفسور «زاده (Professor Zadeh)» مشهور بود. زاده یک عکاس آماتور موفق بود و مشخصاً در زمینه پرتره پیشرفت کرده بود. الکساندر فیودورویچ کرنسکی بدون اطلاع یا اجازهٔ زاده از یکی از پرتره‌های او بر روی جلد اتوبیوگرافی خود استفاده کرد. او تاکنون از شخصیت‌های معروفی همچون رؤسای جمهور آمریکا، ترومن و نیکسون، کلود شنون، ادگار وارز و مستیسلاف روستروپوویچ عکاسی کرده‌است.[۷]

سرگرمی دیگر پروفسور لطفی زاده های-فای است. او در اتاق نشیمن خود ۲۸ بلندگوی حساس تعبیه کرده تا به موسیقی کلاسیک با کیفیت بالا گوش کند.

دیگر مشارکت‌ها[ویرایش]

لطفی زاده همچنین درکنار جان ر. راگاتسینی در ۱۹۵۲ به خاطر پیشگامی در توسعه دادن تبدیل زد، که در پردازش سیگنال‌های گسسته مورد استفاده قرار می‌گیرد شناخته شده‌است. این روش‌ها هم‌اکنون در پردازش سیگنال‌های گسسته، کنترل دیجیتال، و دیگر سیستم‌های گسسته در صنعت و پژوهش مورد استفاده است. این دو حرف زد را برای تبدیل زد به‌کار برده و رایج کردند.[۸][۹][۱۰]

پیشینه و افتخارات[ویرایش]

پروفسور لطفی زاده دارای ۲۵ دکترای افتخاری از دانشگاه‌های معتبر دنیاست. او در سال ۱۹۷۳ به عضویت در آکادمی ملی مهندسی برگزیده شد.[۱۱] بیش از ۲۰۰ مقالهٔ علمی را به‌تنهایی در کارنامهٔ علمی خود دارد و در هیئت تحریریهٔ ۵۰ مجلهٔ علمیِ جهان مقام «مشاور» را داراست. وی یکی از پژوهشگرانی است که دارای بیشترین ارجاع (highly-cited) در مقالات علمی دنیاست. زاده تا اکتبر ۲۰۱۴، ۱۴۰٬۰۰۰ یادکرد در گوگل اسکالر داشته و نیز ۳۵۰٬۰۰۰ مقاله دارای کلمهٔ «فازی» در عنوان خود بوده‌اند.[۱۲][۱۳] در اسفندماه ۱۳۹۴ دانشگاه تهران به عنوان اولین دانشگاه محل تحصیل ایشان ضمن برگزاری بزرگداشتی نشان دکترای افتخاری خود را بدون حضور او به او اهدا کرد.[۱۴]

زندگی شخصی و اعتقادات[ویرایش]

ذکر می‌شود که زاده «ناسیونالیسم را رد می‌کند، و بر این اصرار می‌ورزد که مسائل خیلی عمیق‌تری در زندگی وجود دارد»، و از او نقل شده که: «مسئله این نیست که من آمریکایی، روس، ایرانی، آذربایجانی یا هر چیز دیگری هستم. همهٔ این مردم و فرهنگ‌ها به من شکل داده‌اند و من با همهٔ آنها کاملاً راحتم.» او در همان مصاحبه ذکر می‌کند: «لجاجت و سرسختی؛ نترسیدن از درگیرِ مجادله شدن؛ این تا حد زیادی سنت ترکی است. این بخشی از شخصیت من هم هست. من می‌توانم خیلی سرسخت باشم. این احتمالاً برای توسعهٔ منطق فازی مفید بوده‌است.»[۱۵][۱۶] او خود را «از حیث جهت‌گیری ریاضیاتی، یک آمریکایی، یک مهندس برق ایرانی متولد روسیه» وصف می‌کند.[۱۷][۱۸]

او با فی زاده ازدواج کرده و یک دختر به نام استلا و یک پسر به نام نورم زاده (Norm Zada) دارد. وی در سال ۲۰۰۹ موفق به اخذ نشان افتخار بنجامین فرانکلین شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. “LÜTVİ-ZADƏ (Lütfəli Rəhimoğlu Əsgərzadə)”. en:State Committee on Work with Diaspora of Azerbaijan Republic. Archived from the original on 10 اوت 2017. Retrieved 15 اوت 2017. 
  2. پس از مهاجرت به آمریکا به‌دلیل سختیِ تلفظِ نامش برای انگلیسی‌زبانان، مقالاتش را با نام Lotfi A. Zadeh منتشر کرده و در محافل علمی با نام پروفسور «زاده (Zadeh)» مشهور است [۱].
  3. Numbers, the. “Lotfi A. Zadeh”. EECS at UC Berkeley. Retrieved 2017-08-12. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ “Fuzzy logic—a personal perspective”. ScienceDirect.com. 2015-05-21. Retrieved 2015-06-16. 
  5. Belohlávek, R., J.W. Dauben and G.J. Klir. Fuzzy Logic and Mathematics: A Historical Perspective. Oxford University Press, Incorporated, 2017. 17. ISBN ‎978-0-19-020001-5. Retrieved 2017-08-10. 
  6. http://www.jinfo.org/Computer_Info_Science.html
  7. Mcneill, D. and P. Freiberger. Fuzzy Logic: The Revolutionary Computer Technology That Is Changing Our World. Simon & Schuster, 1994. 290. ISBN ‎978-0-671-87535-0. Retrieved 2017-08-12. 
  8. J. R. Ragazzini and L. A. Zadeh (1952). "The analysis of sampled-data systems". Trans. Am. Inst. Elec. Eng. 71 (II): 225–234.
  9. http://books.google.com/books?id=aQbk3uidEJoC&pg=PA123#v=onepage&q&f=false
  10. http://books.google.com/books?id=my-jpfG4dCoC&pg=PA217&dq=The+Z+transform+zadeh&hl=en&sa=X&ei=GCXSUNnmE4fc8ATH1oBQ&ved=0CD8Q6AEwAQ#v=onepage&q=The%20Z%20transform%20zadeh&f=false
  11. “Dr. Lotfi A. Zadeh”. NAE Website. Retrieved 2016-04-14. 
  12. http://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?arnumber=06052364
  13. گوگل اسکولار
  14. http://ut.ac.ir/fa/news/3017/اعطای-دکترای-افتخاری-دانشگاه-تهران-به-پروفسور-لطفی-زاده بزرگداشت پروفسور زاده]
  15. http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/24_folder/24_articles/24_zadeh.html
  16. http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/24_folder/24_articles/24_fuzzylogic.html
  17. “World of Computer Science on Lotfi Asker Zadeh”. Thomson Gale, a part of the Thomson Corporation. 2006. Retrieved 2017-08-12. 
  18. Company, Gale Research. Contemporary authors: a bio-bibliographical guide to current writers in fiction, general nonfiction, poetry, journalism, drama, motion pictures, television and other fields. Contemporary Authors. Gale Research Co., 1998. ISBN ‎978-0-7876-1998-5. Retrieved 2017-08-12. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]