جنگ ویتنام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جنگ ویتنام
بخشی از جنگ سرد
VNWarMontage.png
جنگ ویتنام
زمان ازسال ۱۹۵۵ تا ۳۰ آوریل ۱۹۷۵
مکان ویتنام، کامبوج، لائوس
نتیجه پیروزی ویتنام شمالی و ویت کنگ‌ها
جنگندگان
نیروهای کمونیست

Flag of Vietnam.svg ویتنام شمالی
FNL Flag.svg ویت‌کنگ
پشتیبانی توسط :

Flag of the Soviet Union.svgشوروی
Flag of the People's Republic of China.svgچین
Flag of Laos.svgپاتت لائو[۱]

نیروهای ضد کمونیست

Flag of South Vietnam.svg ویتنام جنوبی
 ایالات متحده آمریکا
 کره جنوبی
 استرالیا
 فیلیپین
 نیوزیلند
Flag of the Khmer Republic.svg جمهوری خمر
امپراطوری خمر
 تایلند
Flag of Laos (1952-1975).svg پادشاهی لائوس
نیروهای نظامی آزادی‌بخش جهانی

جنگ ویتنام (به ویتنامی: Chiến tranh Việt Nam) نام مجموعه عملیات و درگیری‌های نظامی‌ای است که از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵ بین ارتش ویتنام شمالی و جبهه ملی آزادی‌بخش ویتنام جنوبی از یک سو، و نیروهای ویتنام جنوبی و متحدانش به ویژه ایالات متحده آمریکا از سوی دیگر رخ داد. همزمان و مرتبط با این جنگ، جنگ‌های نیابتی در لائوس و کامبوج بین نیروهای آمریکایی در برابر نیروهای کمونیستی برقرار شد. در پایان، با خروج آمریکا، جنگ داخلی لائوس، جنگ داخلی کامبوج و جنگ ویتنام همهٔ این کشورها حکومت‌های کمونیستی پیدا کردند.

دولت آمریکا در زمان ریاست جمهوری ژنرال (ایزنهاور) حضور نیروهای نظامی آمریکا در خاک ویتنام را به عنوان راهی برای جلوگیری از گسترش نفوذ و کنترل کمونیسم در ویتنام جنوبی پیرو نظریه دومینو می‌دانست. با توجه به اصل ریزش دومینو اگر یک منطقه کمونیستی می‌شد مناطق اطراف را هم به دنبال خودش پایین می‌کشید و در کام کمونیسم و تحت نظر اتحاد جماهیر شوروی یا جمهوری خلق چین قرار می‌داد و به گسترش قلمرو کمونیسم کمک و از قلمرو دولت‌های سرمایه‌داری می‌کاست. (بعد از اتحاد جماهیر شوروی، چین، کره شمالی، ویتنام، لائوس …). دولت ویتنام شمالی برای اتحاد تحت حکومت کمونیستی می‌جنگید، آن‌ها اختلاف را ابتدا جنگ مستعمراتی فقط علیه نیروهای استعماری فرانسوی می‌دانستند اما وقتی آمریکا به ویتنام جنوبی پیوست اختلاف را به جنگ علیه کل دولت ویتنام جنوبی که آن را دولت دست نشانده آمریکا می‌خواندند، تغییر دادند (اگرچه پیش از ورود آمریکا به این جریان فرانسوی‌ها بواسطه تغییرات صورت گرفته در خود فرانسه در حال ترک ویتنام بودند).

پیشینه[ویرایش]

در جریان جنگ جهانی دوم، هندوچین به تصرف نیروهای ژاپن درآمد و دست نیروهای فرانسه که پیش از آن نیروی مستعمراتی آن منطقه نیز بودند از کشورهای منطقه موقتاً کوتاه شد. با شکست ژاپن در پایان جنگ نیروهای ملی و نیز کمونیست‌های ویتنام استقلال ویتنام را خواستار شدند و در دوم سپتامبر ۱۹۴۵ هو شی مین تشکیل کشور مستقل ویتنام را در هانوی اعلام کرد.[۲]

نیروهای فرانسه که از اسارت نیروهای ژاپن درآمده بودند دوباره سعی در کسب سلطه خود در هندوچین و ویتنام کردند. این امر با مقاومت نیروهای ویتنامی (معروف به ویت مین) زیر فرماندهی هوشی مین روبرو شد و جنگ‌های معروف به جنگ اول ویتنام درگرفت.

سربازان فرانسوی در حال درگیری با نیروهای ویت کنگ

در سال ۱۹۵۰ رئیس‌جمهور آمریکا ترومن ۳۵ نفر از افراد گروه کمک و مشاوره نظامی را برای آموزش و مشاوره به کمک فرانسه فرستاد تا بتواند سلطه مستعمراتی خود را در ویتنام حفظ کند.[نیازمند منبع]

در ۱۹۵۴ نیروهای ویت مین شکست سختی در دین بین فو به نیروهای فرانسه وارد کردند و در نتیجه فرانسه در کنفرانس ژنو به استقلال سه کشور مستعمره خود یعنی کامبوج و لائوس و ویتنام رضایت داد اما در موافقتنامه‌های کنفرانس ژنو ویتنام موقتاً به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده بود. هدف ظاهراً آن بود که پس از رای‌گیری از مردم ویتنام تکلیف حکومت در این کشور معلوم شود. حکومت ویتنام جنوبی زیر رهبری نگو دین دیم با تشویق آمریکا از شرکت در مذاکرات مربوط به ترتیبات این رای‌گیری سر باز زد. در همین دوره حکومت ویتنام جنوبی با حمایت آمریکا به سرکوب شدید کمونیست‌ها پرداخت و بسیاری از مردم به اتهام کمونیست بودن اعدام شدند.[نیازمند منبع]

مردم اواره.jpg

برخی از نیروهای ویت مین که در جنوب باقی‌مانده بودند دست به مقاومت مسلحانه علیه حکومت نگو دین دیم زدند و نیروهای ویتنام شمالی نیز پس از مدتی به حمایت از این مبارزات در جنوب پرداختند.[نیازمند منبع]

جبهه ملی آزادی‌بخش ویتنام جنوبی تشکیل شد. حکومت ویتنام جنوبی افراد این جبهه را ویت‌کنگ می‌نامید که کوتاه شده عبارت «کمونیست ویتنامی» (ویت نام کنگ سان - Việt Nam Cộng Sản) به زبان ویتنامی بود.[نیازمند منبع]

علل گسترش جنگ[ویرایش]

اعدام یک سرباز ویت‌کنگی توسط سرتیپ نگوک لوآن در خلال جنگ ویتنام که ادی آدامز به خاطر آن برنده جایزه پولیتزر و جایزه وُرلدپرس شد.

با حمایت چین و شوروی از نیروهای ویت‌کنگ و ویتنام شمالی و نیز حمایت آمریکا و متحدانش از نیروهای ویتنام جنوبی، درگیری‌های ویتنام بالا گرفت و به تدریج به جنگی بزرگ در سراسر ویتنام و گاه در نقاط دیگر هندوچین تبدیل شد.[۲]

از اوایل دهه شصت و با روی کار آمدن کندی، اولین نظامیان آمریکایی تحت عنوان مستشار به ویتنام جنوبی گسیل شدند بدون آنکه چین یا شوروی نیرویی به ویتنام شمالی اعزام کرده باشند.

با ظهور جانسون کادر مستشاران تبدیل به یک لشکر سازمان یافته شد.

پس از حمله‌ای که ادعا می‌شود، ویتنام شمالی به ناوهای نیروی دریایی آمریکا کرد (۱۹۶۴)، آمریکا بمباران هوایی شمال را به‌طور منظم آغاز کرد و از سال ۱۹۶۵ با ارتشی بزرگ وارد ویتنام جنوبی شد و شروع به سرکوب ویت کنگ‌ها کرد.

به نظر می‌رسد استراتژی آمریکا از این نقطه به بعد، از سویی وادارکردن شمال به توقف کمک به ویت کنگ‌های جنوب و از سوی دیگر ریشه کن کردن ویت کنگ‌ها بود.

حمله تت[ویرایش]

در سال ۱۹۶۸ نیروهای ویت‌کنگ و ویتنام شمالی هم‌زمان با عید تت و آغاز سال ویتنامی، حمله‌های گسترده‌ای را در سراسر ویتنام جنوبی آغاز کردند که به حمله عید تت مشهور شد. اگر چه این حمله‌ها از نظر نظامی موفقیت زیادی نداشت اما گسترده بودن و شدت آن و نیز پوشش خبری آن در سراسر جهان و به ویژه در داخل آمریکا، افکار عمومی را بشدت ضد آمریکا بسیج کرد و تظاهرات ضد جنگ در آمریکا را به دنبال داشت.[نیازمند منبع]

ویتنامی کردن جنگ[ویرایش]

آمریکا با روی کار آمدن نیکسون، تقریباً از سال ۱۹۶۹ به علت شکست‌های متعدد و عدم شناسایی ویت کنگ‌ها از مردم عادی و عدم آشنایی کامل با منطقه و تاکتیک رزمهای نامنظم که ویت کنگ‌ها در آن بسیار ماهر و موفق بودند مجبور شد مذاکرات صلح را آغاز کند و کار دفاع از حکومت ویتنام جنوبی را به خود آن حکومت بسپارد؛ که البته علل مزبور اصلی‌ترین علل ترک جنگ نبودند بلکه فشار های داخلی و مخالفت‌های روزافزون در خود آمریکا علت اصلی بود.[نیازمند منبع]

مقاومت شمالی‌ها و سر تسلیم فرود نیاوردن آنها در برابر بمباران‌های آمریکا هم مزید بر علت بود.

این جنگ طبق موافقت صلح پاریس (۱۹۷۳) رسماً به پایان رسید، ولی پس از عقب‌نشینی سربازان آمریکایی ادامه یافت.

البته شمالی‌ها در سال ۶۵ پیشنهاد مذاکره داده بودند اما آمریکایی‌ها شرایط مذاکرات را نپذیرفته بودند.

سقوط سایگون[ویرایش]

در ۳۰ آوریل ۱۹۷۵ نیروهای ویتنام شمالی سایگون را گرفتند و جنگ ویتنام به پایان رسید. (البته این اتفاق همواره با اقدامات پشت پرده بلوک شرق و غرب امکان‌پذیر بود و نتیجه آن اجرای برخی قوانین در ویتنام بود)[نیازمند منبع]

در سال ۱۹۷۶ انتخاب مجلس ملی، راه را برای وحدت مجدد شمال و جنوب ویتنام فراهم نمود. (ذکر شده در مفاد قرار داد پاریس ۱۹۷۵)[نیازمند منبع]

قابل توجه اینکه ویتنام شمالی هیچگاه به ویتنام جنوبی لشکر نکشیده بود (تا ۱۹۷۵) و سیاست این کشور از ابتدا تجهیز ویت کنگ ها و حمایت همه‌جانبه و تمام عیار از آنها بود. آمریکا هم علیه ویتنام شمالی این عمل را انجام نداد (شاید از ترس چین یا شوروی یا هر دو). چین و شوروی هم تا انتهای جنگ به پشتیبانی لجستیکی از ویتنام شمالی اکتفا کردند و هیچگاه به ویتنام شمالی نیرو اعزام نکردند یا ویتنام جنوبی را بمباران ننمودند.رژیم پهلوی هم در جریان جنگ دولت ویتنام جنوبی را مورد حمایت تسلیحاتی قرار داد. نزدیک به ۳۴ فروند هواپیمای f5 به ویتنام جنوبی تحویل داده شد.در کنار این اقدام. ایران آمادگی خود را برای حضور تکنسین های ایرانی برای تعمیر جنگنده ها اعلام کرد. ایران همچنین محل سوختگیری جنگنده های اعزام شده بود.سیاست همسویی شاه با آمریکا در جنگ ویتنام. و شرکت در یک سرکوب بین‌المللی مورد انتقادات فراوان قرار گرفت.یک جنگنده f5 ایرانی گواه این ادعا است منابع((گفت وگو های من با شاه.خاطرات اسد الله علم ص ۳۸۷)) (( مقدمه‌ای بر انقلاب اسلامی صادق زیبا کلام صفحه ۶۲))(( سایت کیهان ))

بنای یادبود کهنه سربازان جنگ ویتنام[ویرایش]

بنای یادبود کهنه سربازان جنگ ویتنام در سال ۱۹۸۲ در روز کهنه سربازان به‌طور رسمی افتتاح شد. این بنا در میان چمنزار شیب‌دار کانستیتوشِن گاردِنز (Constitution Gardens) در گردشگاه واقع میان بنای یادبود لینکلن و بنای تاریخی واشینگتن قرار دارد.[۳]

در ادبیات فارسی[ویرایش]

در اشعار و نگارش های بسیاری از ادیبان و متفکران فارسی زبان از این جنگ یاد شده است. معروف ترین شاعران ضد این جنگ می توان به جعفر پیدا و یاور همدانی اشاره کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Viet Cong
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
  3. هنرگردی، تحریریه (۲۰۱۵-۰۶-۲۱). «بنای یادبود کهنه سربازان جنگ ویتنام». هنرگردی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.