دنیل دنت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دنیل دنت
Daniel Dennett in Venice 2006.png
Dennett at the Second World Conference on the Future of Science, in Venice, ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۶
زاده Daniel Clement Dennett III
۲۸ مارس ۱۹۴۲ ‏(۷۷ سال)
بوستون، ماساچوست، Massachusetts
دوره 20th/فلسفه معاصر
منطقه فلسفه غربی
مذهب None (بی‌خدایی)
مکتب فلسفه تحلیلی
مهمترین علایق فلسفه ذهن
فلسفه زیست‌شناسی
فلسفه علم
علوم شناختی
فلسفه دین
ایده‌های اصلی Heterophenomenology
Intentional stance
Intuition pump
الگوی پیش‌نویس‌های چندگانه آگاهی
Greedy reductionism
تئاتر دکارتی
دانشگاه دانشگاه هاروارد (بی‌اِی)
Hertford College, Oxford (پی‌اچ‌دی)
امضا
دنیل دنت در سال ۲۰۰۸
Dan Dennett in Tahiti.jpg

دنیل کلمنت دِنِت (زادهٔ ۲۸ مارس ۱۹۴۲) فیلسوف، نویسنده و دانشمند شناخته اهل ایالات متحدهٔ آمریکا است. او در زمینهٔ فلسفهٔ ذهن، فلسفهٔ علم و فلسفهٔ زیست‌شناسی، به‌ویژه فرگشت (نظریهٔ تکامل) و علوم شناختی پژوهش می‌کند.

دنت خداناباور[۱] است و از حامیان جنبش روشن‌ها به‌شمار می‌آید.

زندگی شخصی[ویرایش]

دنت بخشی از کودکی خود را در لبنان سپری کرده‌است. پدرش در طول جنگ جهانی دوم مأمور مخفی ضد اطلاعات در بیروت بود. در سال ۱۹۴۷ وی پدرش را در یک سانحه سقوط مشکوک هواپیما از دست داد و پس از آن به ماساچوست بازگشت. در سال ۱۹۶۳ او موفق به دریافت مدرک کارشناسی از دانشگاه هاروارد گردید. دنت دکترای خود را از کالج هارتفورد دردانشگاه آکسفورد دریافت کرد. او در آکسفورد شاگرد فیلسوف معروف گیلبرت رایل و در آمریکا شاگرد کواین بود. او هم‌اکنون استاد دانشگاه تافتس است. در سال ۲۰۰۱ جایزه ژان نیکود به وی اهدا گردید. انجمن انسان‌گرای آمریکایی وی را به عنوان انسان‌گرای سال ۲۰۰۴ معرفی کرد.

هم‌اکنون دنت همراه با همسرش در نورث اندوور، ماساچوست زندگی می‌کند. او یک پسر و یک دختر دارد. در سال ۲۰۰۶ تحت عمل جراحی نه ساعته‌ای به دلیل دیسکسیون آئورت قرار گرفت. او سپس از دانشمندان و پزشکانی که با تلاش خود بهبود وی را ممکن کردند سپاس‌گزاری کرد و همچنین هر گونه توبه و برگشت به خدا در بستر مرگ را تکذیب نمود. دنت ذکر می‌کند که هنگامی که دوستان و خویشاوندان او به او گفتند که برای سلامتی او دعا کرده‌اند به سختی جلوی خود را برای پرسیدن این که «آیا برای من بز هم قربانی کردید؟» گرفت.

دیدگاه‌ها[ویرایش]

فلسفه ذهن[ویرایش]

دنت در چندین مکان (مانند "پرتره" در Brainchildren) اظهار داشته‌است که پروژه کلی فلسفی او، از زمانی که در آکسفورد بوده‌است، تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است. او عمدتا به ارائه یک فلسفه ذهن مبتنی بر تحقیق تجربی اهمیت می‌دهد. او در مقالهٔ اصلی، و محتوا و آگاهی، مسئله توضیح ذهن را برای نیاز به یک نظریه محتوا و برای یک نظریه آگاهی برچیده کرد. رویکرد او به این پروژه همچنان به این تمایز اعتقاد دارد. همانطور که محتوا و آگاهی ساختار دو طرفه دارد، او به طرز مشابه، بارش فکری را به دو قسمت تقسیم می‌کند. او بعدا مقالات متعددی در مورد محتوا در موضع ذهنی را جمع‌آوری کرده و نظرات خود را بر آگاهی به صورت یک نظریه متحد در آگاهی توضیح داده است. این حجم‌ها به ترتیب گسترده‌ترین دیدگاه‌های خود را تشکیل می‌دهند.[۲]

در فصل 5 آگاهی، دنت مدل پیش‌نویس چندگانه آگاهی خود را توصیف می‌کند. او بیان می‌کند که "تمام انواع ادراک - در واقع همه انواع فکر یا فعالیت های ذهنی - در مغز به وسیله فرآیندهای موازی و چندتایی تفسیرشده و سپس در ورودی های حسی به انجام می رسند. اطلاعاتی که وارد سیستم عصبی می شوند، تحت بازنگری پیوسته است." "(ص 111). بعدها او ادعا می کند: "این عملکرد در طول زمان، چیزی شبیه یک روایت یا دنباله ای است که می تواند به عنوان مشارکت به طور مداوم توسط بسیاری از فرایندهای توزیع شده در اطراف مغز مورد توجه قرار گیرد ..." (ص 135، تأکید در اصل)

در این کار، علاقه دنت به توانایی تکامل برای توضیح برخی از ویژگی‌های تولید محتوا از آگاهی، آشکار است، و از آن زمان به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از برنامه خود تبدیل شده‌است. او از نظریه ای که به عنوان داروینیسم عصبی شناخته می‌شود دفاع می‌کند. او همچنین با استدلال، علیه کوآلیا می‌گوید: او استدلال می‌کند که این مفهوم چنان گیج‌کننده است که نمی‌توان به هیچ وجه مورد استفاده قرار گیرد و یا به صورت غیر متضاد آن را درک کرد و به همین دلیل بازنویسی معتبر فیزیک گرایی را تشکیل نمی‌دهد. استراتژی او، رویکرد معلم ریل را برای بازبینی پدیده‌های شخص اول در شرایط شخص ثالث و انزوای مفاهیمی که این رویکرد با آن‌ها مبارزه می‌کند را منعکس می‌کند.

دنت خود را با چند اصطلاح شناسایی می‌کند: "[دیگران] خاطر نشان می شود که اجتناب از اصطلاحات استاندارد فلسفی برای بحث در مورد چنین مسائلی اغلب برای من مشکلاتی ایجاد می کند؛ فلاسفه زمان دشواری را برای درک چیزی که من می گویم و آنچه را که من انکار می کنم صرف می کنند. البته امتناع از بازی کردن با همکارانم، عمدی است؛ زیرا در فرهنگ اصطلاحات فلسفی من استاندارد بدتر از بی فایده بودن است - مانع بزرگی برای پیشرفت است، زیرا از خطاهای بسیاری تشکیل شده است."[۳]

بحث تکاملی[ویرایش]

بسیاری از کارهای دنت از دهه 1990 با توجه به مباحثی از نظرایات گذشته اش با موضوعات مشابه از لحاظ تکاملی، از آنچه که ذهن انسان را از ذهن حیوانات (انواع ذهن) متمایز می‌کند، و اینکه چگونگی درک آزادی با دیدگاه طبيعی از جهان امکان‌پذیر است، مورد توجه قرار گرفته شده‌است (Freedom Evolves).

دنت تکامل طبیعی را به عنوان یک فرایند الگوریتمی، می‌بیند (هرچند که الگوریتم‌ها را ساده تر می‌کند، چون تقسیم طولانی اغلب میزان قابل توجهی از تصادف را در بر می‌گیرد). [۴] این ایده در تضاد با فلسفه تکامل ستونشناس جی گولد، که ترجیح داده است تا «تکثرگرایی» تکامل را تأیید کند، می‌باشد . (یعنی وابستگی آن به بسیاری از عوامل مهم، که تنها انتخاب طبیعی آن است، ترجیح داد.)

فلسفه زیست‌شناسی[ویرایش]

در قسمت ششم از مجموعه نوارهای بی‌خدایی، دنت به شرح این مطلب می‌پردازد که چرا یکی از کتاب‌هایش را ایده خطرناک داروین نام نهاده، و چرا بسیاری از معاصران داروین، نظریهٔ تکاملی (فرگشت) او را خطرناک تشخیص دادند. دنت در آغاز این کتاب می‌نویسد: «اگر می‌خواستم به کسی که بهترین نظریه در بین همهٔ نظریات را مطرح ساخته، جایزه‌ای بدهم؛ آن را پیش از نیوتون و انیشتین و هرکس دیگری به داروین می‌دادم. نظریهٔ فرگشت از طریق انتخاب طبیعی، با یک حرکت، عرصه‌های حیات، معنی و مقصود را با عرصه‌های زمان و مکان، علت و معلول، سازوکار و قانون طبیعت یکپارچه می‌کند. امّا این، فقط یک نظریهٔ شگرف نیست؛ یک ایدهٔ خطرناک نیز هست.»

در مصاحبهٔ سال ۲۰۰۵ با اشپیگل، دنت یادآور می‌شود که تکامل برخلاف یکی از قدیمی‌ترین و حتی به ظاهر بدیهی‌ترین ایده‌های انسان‌هاست: «این ایده که برای ایجاد یک چیز ساده، یک چیز باهوش عظیم لازم است. من این نظریهٔ رو به زوال را نظریهٔ آفرینش می‌نامم. شما هرگز نمی‌بینید که یک نیزه، نیزه‌ساز را بسازد. هرگز نمی‌بینید که یک نعل اسب، نعل‌بند بسازد. هرگز نمی‌بینید که یک کوزه، کوزه‌گر بسازد.»

دنت فرگشت از راه انتخاب طبیعی را فرایندی الگوریتمی می‌داند. این نگرش با دیدگاه دیرین شناس مشهور استفن جی گولد در تضاد است. گولد فرگشت را فرایندی مرکب می‌داند که به بسیاری از عوامل وابسته‌است و انتخاب طبیعی را تنها یکی از این عوامل می‌شناسد. نگرش دنت در مورد فرگشت، در راستای فرضیهٔ او بنام موضع عمدی، بیشتر به عنوان دیدگاهی بسیار سازش گرایانه ارزیابی می‌شود. او در کتاب ایده خطرناک داروین، با اختصاص بخشی از کتاب به نقد نظرات گولد، نشان داد که حتی بیش از داوکینز مایل به دفاع از سازش گرایی است. گولد و حامیانش با گفته‌های دنت بسیار مخالفت کردند و بیان نمودند که دنت نظرات گولد را به اشتباه معرفی کرده‌است. نظرات دنت اثر به سزایی بروی کارهای روان‌شناس فرگشتی جفری میلر داشته‌است.

ذهن، تکامل و منشأ تمایل به دین[ویرایش]

دنت در زمرهٔ متفکرانی است که تمایل انسان به باورهای دینی و به ویژه دوگانه‌انگاری جسم و ذهن یا غایت‌انگاری در طبیعت را محصول فرعی تکامل می‌دانند.

دِنِت دربارهٔ ایستارهایی که انسان‌ها برای فهم و لذا پیش‌بینی رفتار باشنده‌ها پیش می‌گیرند، یک طبقه‌بندی سه‌گانه ارائه داده‌است: ایستار فیزیکی، ایستار طراحی و ایستار راجعی. نگرش از طریق ایستار فیزیکی می‌تواند بسیار دشوار و کند باشد و بقای جاندار را به خطر بیندازد، در عوض به گفتهٔ دنت با توجه به ایستار طراحی: «تقریباً هرکسی می‌تواند با بررسی سطحی و بیرونی یک ساعت زنگ‌دار، پیش بینی کند که آن ساعت چه موقع زنگ می‌زند. لازم نیست بداند یا نگران باشد که آیا آن ساعت کوکی است، با باتری کار می‌کند، خورشیدی است، چرخ دنده‌های برنجی دارد و یاتاقان‌های مرصع، یا اینکه از تراشه‌های سیلیکونی ساخته شده ـ فقط باید فرض کرد که آن ساعت چنان طراحی شده که سر وقت زنگ بزند.» گو اینکه جانداران طراحی شده نیستند، اما انتخاب طبیعی روایتی از ایستار طراحی را برایشان تضمین می‌کند. اگر فرض کنیم که قلب برای پمپ کردن خون «طراحی شده» راه میانبُری برای درک کارکرد قلب می‌یابیم.

در ایستار راجعی نه تنها فرض می‌کنیم که باشندهٔ مورد نظر برای هدفی طراحی شده، بلکه فرض می‌کنیم که آن باشنده یک کنش‌گر است که مقصودی از کنش خود دارد.

باور به باور[ویرایش]

دِنِت در کتاب شکستن طلسم میان باور به خدا و باور به باور تمایز نهاده‌است. باور به باور به معنای میل به باور کردن است، حتی اگر قبول داشته باشیم که خود باور کاذب است.

ابزارهایی برای اندیشیدن[ویرایش]

دِنِت در جدیدترین کتاب خود، «تپش‌های شهود و ابزارهای دیگر برای اندیشیدن»، به بیان آخرین دیدگاه‌های خود درباب ابزارهای کارآمد و منطقی برای تفکر انتقادی و چگونگیِ پاسخ گفتن به پرسش‌های بنیادین پیرامونِ ماهیّت زندگی می‌پردازد. گزیده‌ای از این کتاب به انتخاب روزنامهٔ گاردین، توسط محمّدمهدی مرادی ترجمه شده‌است.

گزیده آثار[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Daniel Dennett," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Daniel_Dennett&oldid=361402078 (accessed May 21، 2010).

پانویس[ویرایش]

  1. http://www.informationphilosopher.com/solutions/philosophers/dennett/ Daniel Dennett on Information Philosopher
  2. Guttenplan, Samuel (1994), A Companion to the Philosophy of Mind, Oxford: Blackwell, p. 642, ISBN 0-631-19996-9
  3. Daniel Dennett, The Message is: There is no Medium
  4. Although Dennett has expressed criticism of human sociobiology, calling it a form of "greedy reductionism", he is generally sympathetic towards the explanations proposed by evolutionary psychology. Gould also is not one sided, and writes: "Sociobiologists have broadened their range of selective stories by invoking concepts of inclusive fitness and kin selection to solve (successfully I think) the vexatious problem of altruism—previously the greatest stumbling block to a Darwinian theory of social behavior. . . . Here sociobiology has had and will continue to have success. And here I wish it well. For it represents an extension of basic Darwinism to a realm where it should apply." Gould, 1980. "Sociobiology and the Theory of Natural Selection" بایگانی‌شده در ژوئیه ۱۵, ۲۰۰۷ توسط Archive.today In G. W. Barlow and J. Silverberg, eds., Sociobiology: Beyond Nature/Nurture? Boulder CO: Westview Press, pp. 257–269.

پیوند به بیرون[ویرایش]