ابن رشد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن رشد
Averroes
AverroesColor.jpg
شناسنامه
نام کامل محمدبن احمد بن رشد اندلسی
زادروز ۱۱۲۶
زادگاه کوردوبا، اسپانیا
تاریخ مرگ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸
محل مرگ ، مراکش
شاگردان ابوعبدالله اصولی

محمد بن احمد بن رشد اندلسی (به عربی: أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد) یا ابن رشد (زادهٔ ۱۱۲۶ در قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا) - درگذشتهٔ ۱۰ دسامبر ۱۱۹۸ در مراکش، مراکش) همه‌چیزدان[۱] و فیلسوف نامدار عربی اندلسی بود. در اکثر زبان‌های غربی او را با نام «اورئوس» (Averroes) می‌شناسند که به نوعی همان تلفّظ «ابن رشد» است.

تحصیلات[ویرایش]

تحصیلاتش در رشته‌های حقوق و پزشکی بود و مدّت‌ها نیز در شهرهای «اشبیلیه» (سویل کنونی) و «قرطبه» به کار قضاوت اشتغال داشت. او به بقای ماده و وجود یک حقیقت ابدی با خدا معتقد بود و متذکر شد که گاهی فلسفه با دین ناسازی تام دارد و از این جهت دیدگاه‌های دوگانه‌ای اظهار داشته‌است.[نیازمند منبع]

کیش[ویرایش]

گرچه او از مسلمانان سنی مالکی بود، در زمان زندگی مورد زجر و طعن و نفرین علمای سنی بود و از طرف کلیسا نیز آثار او را محکوم دانستند.

فلسفه ابن رشد[ویرایش]

فلسفهٔ او را در غرب «اوروئسیسم» می‌نامند که می‌تواند به «ابن رشدگرایی» ترجمه شود. او تلاش داشت فلسفه ارسطویی را با اسلام تطبیق دهد. او بر خلاف اسلام و همانند بودایی‌گری به ابدی‌بودن روح معتقد نبود.

آثار[ویرایش]

«فصل‌المقال» کتاب مشهور اوست که با نگاهی متفاوت به قرآن نگاه می‌کند و از سوی بعضی از عالمان سنی مذهب به عنوان کتابی کفرآمیز اعلام شده‌است. ابن رشد بزرگ‌ترین کسی که در زمینه سازگاری مکتب تهافت (غزالی) با مکتب مشاء (فاراب و ابن سینا) گام برداشت. او بزرگ‌ترین فیلسوف بلامنازع اهل سنت است. از فلسفه ارسطو سیراب شده و هرگز از دایره نگرش اسلامی بیرون نرفته است. هر کجا ابن‌سینا و فارابی کوتاهی کرده باشند، آنان را مورد انتقاد قرار می‌دهد، و هرگاه غزالی محق باشد حق را به او می‌دهد، همچنین وقتی خطا کرده و یا عمداً از راه صواب منحرف شده باشد، او را استهزاء کرده و متهم به سفسطه می‌کند.[۲]

آثار فلسفی[ویرایش]

Colliget

۱-تهافت التهافت در ردّ تهافة الفلاسفه غزالی. کلمه تهافت به معنای نقض استدلال و ارائه ناپیوستگی یا نتاقض اجزاء دلیل بکار می‌رود. هدف ابن رشد از نگارش این کتاب ردّ مجادلات غزالی است. وی در کتاب تهافت التهافت به غزالی و ابن سینا ایراد می‌گیرد که فلسفه ارسطو را ناقص فهمیده‌اند. این کتاب در اصل به زبان عربی است و به زبانهای لاتین، فارسی، عبری و انگلیسی ترجمه شده است. این کتاب را حسن فتحی و علی اصغر حلبی به فارسی ترجمه کرده‌اند.

۲-رساله فی ترکیب الاجرام. این کتاب مجموعه رسائلی است که در زمانهای مختلف نوشته شده و به دو زبان عبری و لاتین منتشر شده است.

۳ و ۴-کتابان فی الاتصال. مشتمل بر دو کتاب است که به زبان لاتین و عبری نوشته شده است.

۵-اربعة کتب فی مسألة هل العقل المادّی یمکنه ادراک الصور المنفصله. این کتاب به زبان لاتین است.

۶-شرح کلام ابن باجه فی اتصّال العقل المنفصل بالانسان. این کتاب در کتابخانه مشکوة» شماره ۲۷ (صفحه ۵۶) اسکوریال است. ۷-کتاب الکون. ۸-فی مقولات الشرطیّه. ۹-الضروری فی المنطق. ۱۰-مختصر المنطق. ۱۱-مقدمة الفلسفه فی اثنی عشر رسالة. ۱۲-شرح جمهوریّة افلاطون. ۱۳-شرح فارابی و ارسطو فی المنطق. ۱۴-شروح علی الفارابی فی مختلف المسائل. ۱۵-نقد الفارابی فی التحلیلات الثانی لارسطو. ۱۶-ردّ علی ابن سینا فی تقسیم المخلوقات و قوله اتها ممکنه مطلقاً و ممکنه بذاتها و لازمة بما هو خارج عنها و لازمة بذاتها. ۱۷-شرح وسط لما بعد الطبیعة عن ترجمة نیقولا الدمشقی. ۱۸-فی علم اللّه بالجزئیات. ۱۹-فی علم اللّه بالجزئیات. ۲۰-البحث فیما ورد فی کتاب الشفاء ماوراءالطبیعه. ۲۱-فی وجود المادّة الاولی. ۲۲-فی الزمان. ۲۳-فی العقل و المعقول. ۲۴-مسائل فی الفلسفه. ۲۵-شرح الفردوسی فی العقل. ۲۶-اسئلة و اجوبة فی النفس. ۲۷-اسئلة و اجوبة فی علم النفس. ۲۸-السماء و الدنیا.

فهرست بالا را محمّد لطفی جمعه براساس تحقیق و استدلال تهیه کرده است. به نظر وی ابن رشد غیر از این کتب اثر دیگری ندارد و اگر کسی مدعی خلاف این مطلب باشد باید اقامه دلیل کند. ب:آثار فقهی ۱-فصل المقال (منتشر شده است). مشکوة» شماره ۲۷ (صفحه ۵۷) ۲-ملخص فصل المقال ۳-التقریب بین المشّائین و المتکلّمین. ۴-الکشف عن مناهج الادلة. ۵-شرح کتاب الایمان (امام المهدی ابی عبدالله محمّد بن تومرت شیخ الموحدیّن). ۶-هدایة المجتهد و نهایة المقصد. ۷-مختصر المستصفی فی اصول الفقه. ۸-کتاب فی التنبیه الی اغلاط المتون. ۹-الدعاوی (در سه جلد) ۱۰-دروس فی الفقه العربی (کتابخانه اسکوریال). ۱۱-کتاب فی الذبیحه. ۱۲-کتاب الخراج. ۱۳-الکّسب الحرام. علاوه براین کتابها، ابن رشد چهار کتاب در فلکیّات (هیئت) و دو کتاب در نحو و بیست کتاب در طب تألیف کرده است. تاریخ فلسفه اسلامی ص۱۶۸

تأثیرات پس از مرگ[ویرایش]

فرسک مدرسه آتن اثر رافائل، بخشی از اثر که ابن رشد در آن حضور دارد
  • مجسمهای از ابن رشد هنوز در کوردوبا (قرطبه)، اسپانیا قرار دارد.
  • رافائل، نقاش شهیر ایتالیایی، تصویرش را در یکی از نقاشی‌هایش آورده‌است.
  • دانته در کتاب معروف خود، «کمدی الهی»، به او اشاره می‌کند.
  • خورخه لوئیس بورخس داستان کوتاهی با نام «جستجوی ابن رشد» نوشته‌است که در مورد جستجوی او برای کشف معانی تراژدی و کمدی است.
  • جیمز جویس در کتاب مشهور خود، اولیس، مختصراً به او اشاره می‌کند.
  • او شخصیت اصلی فیلم «سرنوشت» به کارگردانی یوسف شاهین است.
  • سیارکی در آسمان به نام او «۸۳۱۸ ابن رشد» نام‌گذاری شده‌است.
  • گودالی به قطر ۳۳ کیلومتر روی ماه به‌نام او نام‌گذاری شده است.

منابع[ویرایش]

«تهافت الفلاسفه» کتابی کاملاً فلسفی است

https://asatid.tabrizu.ac.ir/fa/pages/books.aspx?h.fathi

https://www.adinehbook.com/gp/product/9647468741/ref=sr_2_1000_9

  • آی کتاب (برداشت آزاد)
  • ابراهیمی دینانی (مصاحبه با دکتر دینانی نویسنده کتاب "درخشش ابن رشد در حکمت مشا")
  • [۱] (مدخل ابن رشد از "دائرةالمعارف بزرگ اسلامی")