عباس معروفی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
عباس معروفی
پرونده:A.Maroufi.jpg
زادهٔ۲۷ اردیبهشت ۱۳۳۶
تهران، ایران
درگذشتشهریور ۱۴۰۱ (۶۵ سال)
آلمان
محل تحصیلدانشگاه تهران
پیشه
  • نمایش‌نامه‌نویس
  • شاعر
  • ناشر
  • روزنامه‌نگار
سال‌های فعالیت۱۳۵۵–۱۴۰۱
وبگاه

عبّاس معروفی (۲۷ اردیبهشت ۱۳۳۶ – ۱۰ شهریور ۱۴۰۱) رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، شاعر، ناشر و روزنامه‌نگار ایرانی آلمان بود.[۱] او فعالیت ادبی خود را با هوشنگ گلشیری و محمدعلی سپانلو آغاز کرد و در دهه شصت با چاپ رمان سمفونی مردگان در عرصه ادبیات ایران به شهرت رسید.

معروفی به خاطر موضع‌گیری علیه حکومت ایران بارها بازجویی شد و سرانجام تحت فشار سیاسی از ایران خارج شد و به آلمان رفت.[۲]

زندگی[ویرایش]

عباس معروفی به سال ۱۳۳۶ در تهران (بازارچه نایب السلطنه) متولد شد. دیپلمه ریاضی و فیزیک از دبیرستان مروی، و فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران در رشته ادبیات دراماتیک است و حدود یازده سال معلم ادبیات در دبیرستان‌های هدف و خوارزمی تهران بوده‌است.[۳] خانواده عباس معروفی اهل سنگسر بودند.[۴]

نخستین مجموعه داستان او با نام «روبروی آفتاب» در سال ۱۳۵۹ در تهران منتشر شد. پیش و پس از آن نیز داستان‌های او در برخی مطبوعات به چاپ می‌رسید اما با انتشار «سمفونی مردگان» بود که نامش به عنوان نویسنده تثبیت شد.

در تابستان ۱۳۶۰ ساختمان کانون نویسندگان ایران توسط دادستانی انقلاب پلمب شد. عباس معروفی زیر نظر هیئت دبیران کانون (احمد شاملو، هوشنگ گلشیری، باقر پرهام، محمد محمدعلی، و محمد مختاری) با شکستن پلمب، اسناد کانون را به جای امن رساند تا جان اعضای کانون محفوظ بماند.

در سال ۱۳۶۶ به عنوان مدیر اجراهای صحنه‌ای، مدیر ارکستر سمفونیک تهران، و مدیر روابط عمومی (سه سال و نیم) بیش از ۵۰۰ کنسرت موسیقی از هنرمندان مختلف کشور به اجرا درآورد که از تلاش‌های شبانه‌روزی اوست. مجلهٔ موسیقی «آهنگ» نیز به سردبیری او در همین دوران انتشار یافت.

در سال ۱۳۶۹ مجله ادبی «گردون» را پایه‌گذاری کرد و سردبیری آنرا برعهده گرفت و به‌طور جدی به کار مطبوعات ادبی روی آورد. سبک و روال وی در این نشریه با انتظارات دولت ایران مغایر بود و موجب فشارهای پی در پی و سرانجام محاکمه و توقیف آن شد.[۵] یکی از مهم‌ترین اقدامات مجله گردون طرح موضوع فعالیت مجدد کانون نویسندگان ایران بود. در سال ۱۳۶۹ جلسات سومین دورهٔ کانون نویسندگان ایران آغاز شد و در سال ۱۳۷۳ به انتشار متن «ما نویسنده‌ایم» انجامید.

معروفی در پی توقیف «گردون» ناگزیر به ترک وطن شد. او به پاکستان و سپس به آلمان رفت و مدتی از بورس «خانه هاینریش بل» بهره گرفت؛ و یک سال هم به عنوان مدیر در آن خانه کار کرد. پس از آن برای گذران زندگی دست به کارهای مختلف زد؛ مدتی به عنوان مدیر شبانه یک هتل کار کرد و آنگاه «خانه هنر و ادبیات هدایت» بزرگترین کتابفروشی ایرانی در اروپا را در خیابان کانت برلین، بنیاد نهاد و به کار کتابفروشی مشغول شد؛ و کلاس‌های داستان‌نویسی خود را نیز در همان محل تشکیل داد. چاپخانه و نشر گردون هم در همین مکان برقرار است که تاکنون بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب از نویسندگان تبعیدی و آثار ممنوع در ایران را منتشر کرده‌است.

او همچنین بنیان‌گذار سه جایزه ادبی قلم زرین گردون، قلم زرین زمانه و جایزه ادبی تیرگان است.[۶][۷][۸]

بیماری و درگذشت[ویرایش]

معروفی شهریور ۱۳۹۹ نخستین بار از ابتلای خود به سرطان خبر داد و نوشت: «سیمین دانشور به من گفت: غصه یعنی سرطان! غصه نخوری یکوقت، معروفی! و من غصه خوردم.»[۹] او پنج‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ در ۶۵ سالگی درگذشت.[۱۰][۱۱]

آثار[ویرایش]

رمان[ویرایش]

مجموعه داستان[ویرایش]

نمایشنامه[ویرایش]

شعر[ویرایش]

مقالات[ویرایش]

مجله[ویرایش]

جایزه‌ها[ویرایش]

  • جایزه هلمن هامت (مشترکاً با هوشنگ گلشیری) ۱۹۹۶
  • جایزه روزنامه‌نگار آزاده سال، اتحادیه روزنامه‌نگاران کانادا، ۱۹۹۶
  • جایزه «بنیاد انتشارات ادبی فلسفی سور کامپ»، برای رمان سمفونی مردگان ۲۰۰۱[۵]
  • برنده جایزه بنیاد ادبی آرنولد تسوایگ در سال ۲۰۰۲

پانویس[ویرایش]

  1. «وبگاه سخن». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مارس ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۰۷.
  2. «عباس معروفی، نویسنده شهیر ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۲۲.
  3. «درگذشت عباس معروفی؛ مرگ شهسوار پرتکاپوی ادبیات مدرن ایران». BBC News فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۱.
  4. سیروس علی‌نژاد (۲۰۰۴-۰۷-۲۶). «گفتگو با عباس معروفی». BBC Persian. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۲.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «رادیو زمانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۰۷.
  6. «بیانیهٔ هیئت داوران مسابقهٔ قلم زرین زمانه». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۱.
  7. «عباس معروفی، نویسنده و شاعر ایرانی، در برلین درگذشت». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۱.
  8. «چند و چون نخستین جایزه ادبی تیرگان در گفت‌وگو با عباس معروفی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۱.
  9. «غصه یعنی سرطان، عباس معروفی از ابتلای خود به سرطان خبر داد، سیمین به خالق سمفونی مردگان چه گفت؟». همشهری آنلاین. ۲ شهریور ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۱ شهریور ۱۴۰۱.
  10. «عباس معروفی، نویسنده شهیر ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۰ شهریور ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۱ شهریور ۱۴۰۱.
  11. «عباس معروفی، نویسنده و ناشر سرشناس، درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۱.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]