ضیاءالدین نخشبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ضیاءالدین نَخشَبی، از مردم نخشب فرارود، (زاده در نخشب یا بقولی دهلی[۱] در هند به سال ۷۵۰ هجری قمری) از نویسندگان و پارسی‌گویان هند بود.

ضیاءالدین همچنین عارف و یکی از مریدان شیخ فریدالدین تاگوری از قطبهای سلسله چشتیه بوده‌است.

وی کتاب‌های بسیاری را از هندی به فارسی ترجمه کرد از جمله کتاب «طوطی‌نامه» که عبارت از یک رشته حکایاتی است به سبک هزار و یک شب. و دیگر «سلک‌السلوک» کتابی عرفانی در بیان مراحل و مراتب سلوک و شامل یک مقدمه و یکصد و پنجاه و یک سلک و «عشره مبشره» کتابی درباره ده نفر از اصحاب پیامبر اکرم (ص) است که طبق حدیثی از پیامبر، به آنان مژده رفتن به بهشت داده شده است و «کلیات و جزئیات (چهل ناموس)» مجموعه ای از مقالات آمیخته با نظم و نثر فارسی و درباره جسم آدمی است. این کتاب به چهل بخش (ناموس) تقسیم شده است و «شرح دعای سریانی» متن سریانی آن را ابن عباس به عربی ترجمه کرده که اصل آن سوره ای در زبور بوده است. نخشبی متن عربی آن را ترجمه و شرح کرده است و «گلریز» داستاني عاشقانه آميخته با نظم و نثر است که ضياالدين نخشبي آن را در سال 75 ه.ق به نثر روان آميخته به نظم و با مايه اي عرفاني نوشته است. نسخه منحصر به فرد اين اثر به شماره 3734 در کتابخانه مرعشي نجفي در قم نگهداري مي شود. اين دست نوشته به قلم نويسنده، به خط نستعليق در 244 صفحه (122 برگ) کتابت شده است .

ضیاءالدین نخشبی در نیمه دوم سدهٔ هفتم هجری در نخشب از سرزمین‌های فرارود زاده شد. آموزش‌های نخستین او در نخشب انجام شد و دز نوجوانی به هندوستان رفته در بدایون نشیمن گزید. این دوره هم‌زمان با چیرگی تیمور لنگ بر ایران و سرزمین‌های پیرامونی بود که باعث مهاجرت گستردهٔ دانشوران و صوفیان از ایران به هند شد.[۲]

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. منجد قسم الاعلام
  2. نخشبی، ضیاءالدین، جزئیات و کلیات (چهل‌ناموس) مشهور به ناموس اکبر. تصحیح و تحقیق علی‌محمد مؤذنی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۸.