حسین پناهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
حسین پناهی
نام در زمان تولدحسین پناهی دژکوه
زادهٔ۶ شهریور ۱۳۳۵
قلعه دژکوه، کهگیلویه و بویر احمد، ایران
درگذشت۱۴ مرداد ۱۳۸۳ (۴۷ سال)
تهران، ایران
علت درگذشتایست قلبی
مدفنسوق، کهگیلویه و بویر احمد، ایران
پیشه
  • بازیگر
  • نویسنده
  • کارگردان
  • شاعر
سال‌های فعالیت۱۳۶۰–۱۳۸۳
فرزندان۳ (لیلا، آنا، سینا)
وبگاه

حسین پناهی دژکوه (زادهٔ ۶ شهریور ۱۳۳۵ – درگذشتهٔ ۱۴ مرداد ۱۳۸۳) بازیگر، کارگردان، نویسنده و شاعر اهل ایران بود.[۱]

او در سال ۱۳۶۹ برندهٔ دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد از جشنوارهٔ فیلم فجر شد.[۲][۳]

زندگی[ویرایش]

حسین پناهی در ۶ شهریور (۱۳۳۵) در روستای دژکوه واقع در حوالی شهر سوق از توابع شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد زاده شد.[۴]

شعر معاصر به وسیله نیما یوشیج پایه‌گذاری شد و پس از او نیز به وسیله دیگر شاعران گسترش یافت. یکی از این شاعران حسین پناهی است. پناهی از شاعرانی محسوب می‌شود که بیشتر اشعار خود را به شیوه شعر سپید و موج نو سروده‌است و در سروده‌هایش مانند بیشتر اشعار دهه ۷۰ خورشیدی چندان درگیر ادبی بودن شعر نبوده‌است.

شعر پناهی از نظر صورت به سبک شعر سپید است. پناهی شاعری است که سعی دارد بیشتر به درونمایه شعر توجه داشته باشد تا اینکه خود را درگیر ظواهر شعر کند.

دوران حرفه‌ای[ویرایش]

پناهی بازیگری را نخست از مجموعه تلویزیونی محله بهداشت آغاز کرد. سپس چند نمایش تلویزیونی با استفاده از نمایشنامه‌های خودش ساخت که مدت‌ها توجهی به آنها نشد.

با پخش نمایش دو مرغابی در مه از تلویزیون که علاوه بر نوشتن و کارگردانی خودش نیز در آن بازی می‌کرد، خوش درخشید و با پخش نمایش‌های تلویزیونی دیگرش طرف توجه مخاطبان خاص قرار گرفت.

نمایش‌های دو مرغابی در مه و یک گل و بهار که پناهی آنها را نوشته و کارگردانی کرده بود، بنا به درخواست مردم به دفعات از تلویزیون پخش شد. در دهه شصت و اوایل دهه هفتاد، او یکی از نوآورترین نویسندگان و کارگردانان تلویزیون بود.[۵]

در اواخر دهه ۷۰ بازنویسی فیلمنامه سریال تلویزیونی مریم مقدس را در کنار کارگردان مجموعه و حسین نوری بر عهده گرفت[۶] که این مجموعه به یکی از سریال‌های پرمخاطب تاریخی ایران بدل شد.

به دلیل فیزیک کودکانه و شکننده، نحوه خاص سخن گفتن، سادگی و خلوصی که از رفتارش می‌بارید و طنز تلخش بازیگر نقش‌های خاص بود. اما حسین پناهی بیشتر شاعر بود؛ و این شاعرانگی در ذره‌ذره جانش نفوذ داشت. نخستین مجموعه شعر او با نام من و نازی در ۱۳۷۶ منتشرشد. این مجموعهٔ شعر تاکنون بیش از شانزده بار تجدید چاپ و به شش زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده‌است.[۷]

درگذشت[ویرایش]

وی در ۱۴ مرداد ۱۳۸۳ در سن ۴۸ سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت و در قبرستان شهر سوق (واقع در استان کهگیلویه و بویر احمد) به وصیت خود وی و به دلیل اینکه مادرش در آنجا دفن شده بود به خاک سپرده شد. علت مرگ وی بنا به گواهی فوت ایست قلبی بوده‌است.

سال‌شمار وقایع مهم زندگی[ویرایش]

حسین پناهی در ۶ شهریور ۱۳۳۵ در روستای دژکوه در استان کهگیلویه و بویراحمد چشم به جهان گشود. پدرش «علی‌پناه» و مادرش «ماه‌کنیز» نام داشت.

۱۳۴۱
رفتن به مکتب‌خانه دژکوه
۱۳۴۵
اتمام دوره ابتدایی
۱۳۴۶
ترک دژکوه، رفتن به سوق
خواندن کلاس ششم
۱۳۴۷
رفتن به بهبهان و گرفتن سیکل
۱۳۵۱
رفتن به قم و طلبگی
۱۳۵۴
رها کردن درس حوزوی
سفر به شوشتر و یکسال آموزگاری در آن شهر
۱۳۵۵
اقامت در اهواز و اشتغال به شغل‌های مختلف
۱۳۵۶
بازگشت به روستای دژ کوه و ازدواج با همسرش شوکت
۱۳۵۷
رفتن به اهواز و کار در کتابخانه‌ای در آن شهر
تولد فرزند نخست (لیلا)
۱۳۵۹
رفتن به جبهه عضویت در سپاه پاسداران و فعالیت در بخش‌های فرهنگی
تولد دومین فرزند (آنا)
۱۳۶۰
مهاجرت به تهران
سکونت در دربند تهران
عضویت در گروه تئاتری آناهیتا
۱۳۶۱
نخستین تجربه‌های نمایشنامه‌نویسی
نوشتن یک گل و بهار
کارگردانی نمایشنامه خوابگردها
۱۳۶۲
نوشتن آسانسور
نوشتن و کارگردانی تله‌تئاتر سرودی برای مادران
۱۳۶۳
تولد سومین فرزند (سینا)
نخستین تجربه‌های بازی در تله‌تئاترهای تلویزیونی
بازی در سریال محله بهداشت
نوشتن به سبک آمریکایی
۱۳۶۴
استخدام در صدا و سیما
بازی در سریال گرگ‌ها
نوشتن دل شیر
نوشتن دو مرغابی در مه
۱۳۶۵
نخستین بازی در سینما
بازی در فیلم سینمایی گال
بازی در فیلم سینمایی گذرگاه
بازی در تله‌تئاترهای دو مرغابی در مه
۱۳۶۶
کارگردانی تله‌تئاتر ماجراهای رونالدو و مادرش
بازی تله‌تئاتر در آیینه خیال
۱۳۶۷
بازی در فیلم سینمایی در مسیر تندباد
بازی در فیلم سینمایی هی جو
بازی در فیلم سینمایی ارثیه
بازی در فیلم سینمایی نار و نی
نوشتن نخستین شعرها
۱۳۶۸
فوت مادر
بازی در فیلم سینمایی راز کوکب
نوشتن مجموعه شعر من و نازی
۱۳۶۹
بازی در فیلم سینمایی چاووش
بازی در فیلم سینمایی سایه خیال
دیپلم افتخار بهترین بازیگر جشنواره فجر برای فیلم سایه خیال
نوشتن پیامبران بی‌کتاب
۱۳۷۰
بازی در فیلم سینمایی اوینار
بازی در فیلم سینمایی مهاجر
نوشتن کابوس‌های روسی
۱۳۷۱
نوشتن گوش بزرگ دیوار
بازی در فیلم سینمایی هنرپیشه
بازی در فیلم سینمایی مرد ناتمام
۱۳۷۲
نوشتن خروس‌ها و ساعت‌ها
انتشار کتاب من و نازی
۱۳۷۳
بازی در فیلم سینمایی آرزوی بزرگ
بازی در فیلم سینمایی روز واقعه
۱۳۷۴
نوشتن بازی و کارگردانی سریال بی‌بی یون برای تلویزیون، سریال توقیف و چند سال بعد نسخه سانسور شده آن از تلویزیون نمایش داده شد. (در حدود دو سوم کل مجموعه)
انتشار دو مرغابی در مه
۱۳۷۵
انتشار آلبومی از دکلمه شعرهایش با نام ستاره‌ها

بازی در سریال دزدان مادر بزرگ

۱۳۷۶
به صحنه بردن نمایش چیزی شبیه زندگی
انتشار چیزی شبیه زندگی
انتشار بی‌بی یون
انتشار خروس‌ها و ساعت‌ها
۱۳۷۷
بازی در فیلم سینمایی کشتی یونانی
۱۳۷۸
نوشتن دیالوگ‌های سریال امام علی و بازی در آن
۱۳۷۹
بازی در سریال یحیی و گلابتون
۱۳۸۰
بازی در سریال آژانس دوستی
۱۳۸۱
نوشتن مجموعه نمی‌دانم‌ها
بازی در سریال روزگار قریب
۱۳۸۲
بازی در سریال آواز مه
نوشتن مجموعه سال‌هاست که مرده‌ام
۱۳۸۳
آغاز ضبط آلبوم دوم دکلمه‌هایش از خرداد ماه
تصمیم برای جمع‌آوری مجموعه شعرهایش
پایان ضبط دکلمه شعرهایش در شب یک شنبه یازدهم مرداد
آخرین تماس تلفنی با پسرش سینا در ساعت ۹ شب چهارشنبه چهاردهم مرداد
فوت در ۱۴ مرداد ۱۳۸۳
کشف پیکرش توسط دخترش آنا در ساعت ۱۰ شب شنبه ۱۷ مرداد در خانه‌اش واقع در خیابان جهان‌آرا
معاینه پزشکی قانونی و تعیین «ایست قلبی» به عنوان علت مرگ
تدفین پیکرش در سوق به تاریخ سه شنبه بیست و یکم مرداد ۱۳۸۳
انتشار آلبوم دکلمه آخرین سروده‌هایش به نام «سلام، خداحافظ» در پانزدهم مهر ماه
انتشار مجموعه کامل اشعارش به نام «چشم چپ سگ» در هفت دفتر در اردیبهشت ۱۳۸۴
۱۳۹۰
انتشار دو سی دی دکلمه‌هایش با نام راه با رفیق.

وی یک دفتر شعر و یک نوشته تئاتر به نام چیزی شبیه زندگی ۲ دارد که هنوز چاپ نشده‌اند.[۸]

کارنامه هنری[ویرایش]

سینما[ویرایش]

سال نام فیلم کارگردان
۱۳۶۵ گذرگاه شهریار بحرانی
۱۳۶۵ گال ابوالفضل جلیلی
۱۳۶۷ هی جو منوچهر عسگری‌نسب
۱۳۶۷ نار و نی سعید ابراهیمی‌فر
۱۳۶۷ در مسیر تندباد مسعود جعفری جوزانی
۱۳۶۷ ارثیه کاظم بلوچی
۱۳۶۸ راز کوکب کاظم معصومی
۱۳۶۹ مهاجران مهدی صباغ‌زاده
۱۳۶۹ چاووش ساموئل خاچیکیان
۱۳۶۹ سایه خیال حسین دلیر
۱۳۷۰ اوینار شهرام اسدی
۱۳۷۱ هنرپیشه محسن مخملباف
۱۳۷۱ مرد ناتمام محرم زینال‌زاده
۱۳۷۳ روز واقعه شهرام اسدی
۱۳۷۳ آرزوی بزرگ خسرو شجاعی
۱۳۷۷ قصه‌های کیش محسن مخملباف
۱۳۷۷ بلوغ مسعود جعفری جوزانی
۱۳۸۲ بابا عزیز[۹] ناصر خمیر

تلویزیون[ویرایش]

سال نام سمت کارگردان توضیحات
۱۳۸۶ روزگار قریب بازیگر کیانوش عیاری فیلمبرداری اش از ۱۳۸۱ شروع شده بود.
۱۳۸۱ فرمان بازیگر مسعود رشیدی
۱۳۸۱ شبکه بازیگر محمود عزیزی
۱۳۸۰–۱۳۸۱ آواز مه بازیگر حسینعلی لیالستانی شبکه اول
۱۳۸۰ روزهای آرزو بازیگر شاهرخ حمیدی‌مقدم
۱۳۸۰ تصمیم نهایی بازیگر محسن شاه‌محمدی
۱۳۷۹ خندان[۱۰] بازیگر قاسم جعفری مجموعهٔ ۱۳ قسمتی از تولیدات شبکهٔ جهانی جام‌جم
۱۳۷۹ همسایه‌ها بازیگر محمدحسین لطیفی شبکه ۳
۱۳۷۹ یحیی و گلابتون بازیگر اصغر آبگون
۱۳۷۹ آبدارشاه بازیگر رحیم رحیمی‌پور
۱۳۷۸ مادر بازیگر شعبانعلی اسلامی شب‌های چهارشنبه از شبکه یک پخش می‌شد.
۱۳۷۸ ثقةالاسلام تبریزی
(۱۲ روز از تاریخ مشروطه)
بازیگر حجت قاسم‌زاده اصل تهیه شده برای سیمای آذری شبکه جهانی سحر[۱۱]
۱۳۷۸ امام علی بازیگر،
مشاور فیلمنامه
داوود میرباقری
۱۳۷۵–۱۳۷۸ آژانس دوستی بازیگر مجموعه کارگردانان
۱۳۷۴–۱۳۷۵ دزدان مادربزرگ بازیگر مهدی صباغ‌زاده
۱۳۷۴ آشپزباشی و قبله عالم بازیگر رسول نجفیان این سریال در ۷ قسمت پخش شد.
۱۳۷۴ بی‌بی‌یون بازیگر،
نویسنده،
کارگردان
حسین پناهی
۱۳۷۴ شلیک نهایی بازیگر محسن شاه‌محمدی
۱۳۶۷–۱۳۷۳ شاخهٔ طوبی بازیگر مهدی علی‌احمدی
۱۳۷۰–۱۳۷۱ روزی روزگاری بازیگر امرالله احمدجو سال ۱۳۷۱ روزهای دوشنبه از شبکه یک پخش می‌شد.
۱۳۷۰ مثل یک لبخند[۱۲] بازیگر رسول نجفیان «مثل یک لبخند» بخشی از مجموعهٔ «زندگی» بود که
قسمت‌های گوناگونش، توسط کارگردانان متفاوتی چون
رسول نحفیان، ایرج کریمی و حسین مروی ساخته شد
و از شبکه ۲ پخش شد.
۱۳۶۷–۱۳۶۹ هشت بهشت بازیگر اکبر خواجویی
۱۳۶۷–۱۳۶۹ رعنا بازیگر داوود میرباقری
۱۳۶۷ گالش‌های مادربزرگ بازیگر بهمن زرین‌پور در نوروز ۱۳۶۸ از شبکه ۱ پخش شد.
۱۳۶۳–۱۳۶۶ کوچک جنگلی بازیگر بهروز افخمی
۱۳۶۶ گرگ‌ها بازیگر داوود میرباقری
۱۳۶۳ محله بهداشت بازیگر داریوش مؤدبیان
حسن فردرو
۱۳۶۲ طبل توخالی بازیگر احمد نجیب‌زاده در دهه فجر ۱۳۶۲ از شبکه ۱ پخش شد.
۱۳۶۱ محله برو بیا بازیگر داریوش مؤدبیان در سال ۱۳۶۲ از شبکه دوم (روزهای پنجشنبه) پخش
می‌شد.
۱۳۶۰ نهضت سوادآموزی بازیگر محمد اوزی

تله‌تئاتر[ویرایش]

سال نمایش سمت توضیحات
۱۳۷۷ چیزی شبیه زندگی نویسنده، کارگردان هنری
۱۳۷۶ ماجراهای رونالد و مادرش نویسنده، کارگردان هنری به کارگردانی تلویزیونی شیرین جاهد
۱۳۶۵ دو مرغابی در مه بازیگر، نویسنده کارگردانی هنری رسول نجفیان
کارگردانی تلویزیونی مسعود رسام
۱۳۶۵ به سبک آمریکایی بازیگر، نویسنده کارگردان هنری: داوود میرباقری
به کارگردانی تلویزیونی شیرین جاهد
۱۳۶۴ آسانسور بازیگر، نویسنده کارگردان هنری: رسول نجفیان
کارگردانی تلویزیونی گیتی جوادی
۱۳۶۳ با یک گل همیشه بهار نویسنده و کارگردان هنری پخش از شبکه یک
۱۳۶۳ سایهٔ خیال بازیگر کارگردانی هنری داوود میرباقری
کارگردان تلویزیونی امیر آقامیری
۱۳۶۳ سرودی برای مادران نویسنده، کارگردان
۱۳۶۳–۱۳۶۲ گوش بزرگ دیوار[۱۳] بازیگر، نویسنده با کارگردانی داوود مصلحی
۱۳۶۱ خواب‌گردها کارگردان هنری

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • ۱۳۹۴ - دو مرغابی در مه (دو مرغابی در مه، گوش بزرگ دیوار: دو نمایشنامه)[۱۴]
  • ۱۳۹۳ - نامه‌هایی به آنا (۲) (کتاب شعر، نشر آناپنا)[۱۵]
  • ۱۳۹۳ - سرودی برای مادران (نمایش‌نامه، نشر آناپنا)[۱۶]
  • ۱۳۹۲ - جهان زیرسیگاری من است (مجموعه مصاحبه‌ها سال‌های ۱۳۶۸–۱۳۷۶، انتشارات آناپنا)[۱۷]
  • ۱۳۹۲ - نوید یک روز بلند نورانی (مجموعه مصاحبه‌ها سال‌های ۱۳۷۶–۱۳۸۳، انتشارات آناپنا)
  • ۱۳۹۰ - راه با رفیق (کتاب شعر، انتشارات دارینوش)[۱۸]
  • ۱۳۸۶ - ستاره‌ها (کتاب شعر، انتشارات دارینوش، این اثر اولین بار در سال ۱۳۷۵ با نام ستاره منتشر شد)
  • ۱۳۸۶ - نمی‌دانم‌ها (دفتر هفتم مجموعه شعر چشم چپ سگ، نشر دارینوش)[۱۹]
  • ۱۳۸۴ - سلام خداحافظ (کتاب شعر، انتشارات دارینوش)[۲۰]
  • ۱۳۸۴ - نامه‌هایی به آنا (دفتر ششم از مجموعه شعر چشم چپ سگ، نشر دارینوش) - ۱۳۸۴[۲۱]
  • ۱۳۸۴ - افلاطون کنار بخاری (دفتر دوم از مجموعه شعر چ‍ش‍م‌ چ‍پ‌ س‍گ، انتشارات دارینوش)
  • ۱۳۸۴ - سال‌هاست که مرده‌ام (کتاب شعر، انتشارات دارینوش)
  • ۱۳۸۴ - کابوس‌های روسی (دفتر چهارم از م‍ج‍م‍وع‍ه شعر چ‍ش‍م‌ چ‍پ‌ سگ، نشر دارینوش)[۲۲]
  • ۱۳۸۳ - به وقت گرینویچ (از م‍ج‍م‍وع‍ه‌ شعر چ‍ش‍م‌ چ‍پ‌ س‍گ‌، انتشارات دارینوش)[۲۳]
  • ۱۳۸۳ - چشم چپ سگ (مجموعه شعر، انتشارات دارینوش)[۲۴]
  • ۱۳۷۷ - خروس‌ها و ساعت‌ها (مجموعه قصه، انتشارات الهام)[۲۵]
  • ۱۳۷۶ - من و نازی (کتاب شعر، نشر الهام)[۲۶]
  • ۱۳۷۶ - چیزی شبیه زندگی (انتشارات الهام)[۲۷]
  • ۱۳۷۳ - بی‌بی‌یون (طولانی‌تر از فیلمنامه، انتشارات الهام)[۲۸]

سه اثر سلام خداحافظ، ستارها و راه با رفیق با دکلمه و صدای حسین پناهی منتشر شده است. کتاب‌هایی شامل آخرین اشعار و نوشته‌های او هنوز به چاپ نرسیده است.

جوایز[ویرایش]

جشنواره فیلم فجر[ویرایش]

سال فیلم رده جایزه نتیجه
۱۳۶۷ در مسیر تندباد بهترین بازیگر نقش مکمل مرد سیمرغ بلورین نامزد
۱۳۶۹ سایه خیال بهترین بازیگر نقش اول مرد سیمرغ بلورین دیپلم افتخار
۱۳۷۱ مهاجران بهترین بازیگر نقش مکمل مرد سیمرغ بلورین نامزد

جستارهای وابسته[ویرایش]

شعر سپید

منابع[ویرایش]

  1. «دختر حسین پناهی از پدرش می‌گوید | بوف کور در دوران طلبگی حسین پناهی | او به نمی‌دانم‌هایش رسید». همشهری آنلاین. ۲۰۲۰-۰۹-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۳.
  2. «بازیگری که در لابه‌لای شعرهایش گم شد». خبرآنلاین. ۲۰۱۹-۰۸-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۳.
  3. 2545 (۲۰۲۰-۰۸-۰۴). «دربارهٔ حسین پناهی». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۳.
  4. نیک‌اختر، سعیده. «درگذشت حسین پناهی». همشهری جوان. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۳.
  5. https://www.irna.ir/news/83426645/انعکاس-مرگ-و-زندگی-در-نظم-و-نثرهای-حسین-پناهی
  6. بحرانی، شهریار. «تا حدود زیادی به واقعیات تاریخی نزدیک شده‌ایم». سینما ویدئو، یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۷۸، شماره ۲۲۶، ص ۶.
  7. https://www.irna.ir/news/83426645/انعکاس-مرگ-و-زندگی-در-نظم-و-نثرهای-حسین-پناهی
  8. http://www.hosseinpanahi.ir/KETABHA/sal%20shomar.html
  9. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۰.
  10. ماهنامهٔ سینمایی فیلم، سال هجدهم، شمارهٔ ۲۵۷، صفحهٔ ۴۲، شهریور ۷۹
  11. «دربارهٔ سریال ثقةالاسلام تبریزی». وبگاه شبکه جهانی سحر. ۱۳ اسفند ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ اکتبر ۲۰۱۵.
  12. ماهنامهٔ سینمایی فیلم، سال نهم، شمارهٔ ۱۱۰، صفحهٔ ۲۳، شهریور ۷۰
  13. ماهنامهٔ سینمایی فیلم، شماره ۱۱، ویژه‌نامهٔ نوروز ۶۳، صفحهٔ ۲۹
  14. «دو مرغابی در مه، گوش بزرگ دیوار: دو نمایش‌نامه». opac.nlai.ir.
  15. «‏‫نامه‌هایی به آنا (۲)‬». opac.nlai.ir.
  16. «سرودی برای مادران». opac.nlai.ir.
  17. «جهان زیرسیگاری من است». opac.nlai.ir.
  18. «راه با رفیق». opac.nlai.ir.
  19. «نمی‌دانم‌ها». opac.nlai.ir.
  20. «سلام، خداحافظ». opac.nlai.ir.
  21. «نامه‌هایی به آنا». opac.nlai.ir.
  22. «کابوس‌های روسی». opac.nlai.ir.
  23. «به وقت گرینویچ». opac.nlai.ir.
  24. «چشم چپ سگ». opac.nlai.ir.
  25. «خروس‌ها و ساعت‌ها (مجموعه قصه)». opac.nlai.ir.
  26. «من و نازی». opac.nlai.ir.
  27. «چیزی شبیه سگ». opac.nlai.ir.
  28. «بی‌بی‌یون (طولانی‌تر از فیلم‌نامه)». opac.nlai.ir.

پیوند به بیرون[ویرایش]