ملک قمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مولانا میرزا ملک محمد قمی (زاده ۹۰۹ ش و درگذشته ۹۹۵ ش) معروف به ملک الکلام از شعرای سده یازدهم قم است.[۱]

معرفی[ویرایش]

محمد ملک قمی در قم در زمان حکومت شاه طهماسب اول در قم به دنیا آمد. در ابتدا اشعارش مورد توجه بسیاری قرار گرفت ولی هجو گویی یکی از شاعران در مورد او رد دربار شاه عباس صفوی باعث مهاجرت او شد.[۲]

مهاجرت به دکن[ویرایش]

او در سال ۹۷۸ قمری به هند نقل مکان کرد و چندی در دکن در خدمت شاهان به سر برد. از او اشعاری در مدح پادشاهان آن دیار موجود است. او در آنجا با ظهوری ترشیزی آشنا شد و دختر خود را به ازدواج با او درآورد. وقتی آنجا به دست عبدالرحیم خان‌خانان فتح شد مولانا ملک تحت ملازمت او قرار گرفت و قصیده‌هایی در مدحش سرود.[۳]

مهاجرت به بیجاپور[ویرایش]

ملک قمی و دادمادش در هند نماندند. آنها در سال ۱۰۰۳ به قصد مهاجرت مکه آنجا را ترک کرده ولی به بیجاپور مهاجرت کردند. او در دربار عادل شاه ثانی جایگاه بلندی را یافت.

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • منبع الانهار: بخشی از مجموعه گلزار ابراهیم است که همراه با ظهوری ترشیزی آن را آماده کرده‌اند. پس از دیباچه که کار ظهوری است، منبع الانهار آغاز می‌گردد. این مجموعه ۱۸۵۰ بیت شعر دارد که به پیروی از مخزن الاسرار سروده شده است. منبع الانهار، هجده فصل دارد که هر فصل هجده بخش دارد. بخش اول هر فصل یک «نهر» است و بخش‌های دوم اسامی گوناگون دارد. نسخه خطی این اثر در کتابخانه مجلس موجود است.[۴]
  • ثمن و برهمن: این کتاب به پیروی از خسرو و شیرین سروده شده است[۴]

وفات[ویرایش]

عبدالقادر بداونی، عقیده دارد که ملک قمی و ظهوری ترشیزی در حادثه غریب کشی در دکن به قتل رسیده‌اند. (در این حادثه مهاجران ایرانی، حجازی و عراقی که در قرن‌های قبل به دکن رفته‌اند، به طور وسیع به قتل رسیده‌اند) اما ظاهراً این نظر نادرست است. زیرا این شاعر در میان اشعارش در مورد این حادثه چند بیتی سروده است.[۵] ظاهراً نظر درست‌تر این است که وی در بیجارپور درگذشته است و او را بنا بر وصیتی که کرده بوده در همان شهر دفن کرده‌اند.[۶]

منابع[ویرایش]

  1. زندگی و آثار مولانا ملک قمی، محمد علی مجاهدی، نامه قم، شماره 3 و4، 1377
  2. نیلوفر محمدی و ابوالقاسم سری، مکلی قمی و واقعه غریب کشی در دکن، ویژه نامه نامه فرهنگستان (شبه قاره) سال اول فروردین 1392 شماره 1
  3. تذکره شعرای معاصرین دارالایمان قم، میرزا علی اکبر فیض و به تصحیح و مقدمه علیرضا فولادی، قم، بنیاد قم پژوهی، 1392
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ محمد علی خزانه دارلو، منظومه‌های فارسی، انتشارات روزنه، چاپ اول، 1375
  5. یلوفر محمدی و ابوالقاسم سری، مکلی قمی و واقعه غریب کشی در دکن، ویژه نامه نامه فرهنگستان (شبه قاره) سال اول فروردین 1392 شماره 1
  6. ملاعبدالنبی فخرالزمانی قزوینی، تذکره میخانه، به‌کوشش احمد گلچین معانی، تهران، 1370