اعدام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«مجازات مرگ» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر استفاده‌ها، مجازات مرگ (ابهام‌زدایی) را ببینید.
شرایط اعدام در جهان
راهنمای رنگ‌ها:
  • آبی: مجازات اعدام برای همه جرائم منسوخ شده است
  • سبز: مجازات اعدام منسوخ شده‌است به جز برای جرائمی که در شرایط خاصی همچون زمان جنگ صورت گرفته‌اند
  • نارنجی: عدم اجرای حکم اعدام در عمل
  • قرمز: قانونی بودن اعدام

اِعدام نوعی کیفر و مجازات و به عبارتی دیگر اشد مجازات برای محکوم است. این کیفر یکی از موارد پیش بینی شده در قانون برخی کشورهاست که در آن به حکم قانون و بر اساس حکم دادگاه -عمومی، جنایی، نظامی و غیره- زندگی یک انسان سلب می‌شود.[۱] عربستان سعودی، چین، آمریکا، عراق و ایران دارای بالاترین آمار اعدام در جهان هستند.

تاریخچه اعدام[ویرایش]

اعدام که در تاریخ حقوق کیفری سنگین‌ترین مجازات بشری به شمار می‌رود از دیرباز در جوامع و ملت‌ها جهت برخورد با ناقضان قانون خود وجود داشته است.[۲] اولین سند تدوین‌شده رسمی به جا مانده به ۱۸ قرن قبل از میلاد مسیح و حکومت حمورابی شاه بابل بازمی‌گردد که در آن مجازات ۲۵ جنایت، اعدام پیش‌بینی شده است. در یونان باستان نیز از مجازات اعدام جهت مجازات جرائمی چون قتل، خیانت و تجاوز و تحت قوانین دراکو به طور گسترده استفاده می‌شد اگر چه افلاطون معتقد بود اعدام تنها باید در مواردی اعمال شود که مجرم اصلاح‌ناپذیر است.[۳]
از آن زمان تا کنون انواع روش‌های مجازات اعدام در سراسر جهان شامل مصلوب کردن، غرق کردن، ضرب و شتم منجر به مرگ، سنگسار، سوزاندن در آتش، چهارمیل کردن، دار زدن، تیرباران، صندلی الکتریکی و تزریق کشنده جهت مجازات مجرمان به کار می‌رود.[۴]

شمار اعدام‌ها در کشورهای گوناگون جهان[ویرایش]

اعدام سران عشایر در خرم‌آباد، هم‌زمان با آغاز حکومت رضاشاه پهلوی

لیست ده کشوری که بیشترین آمار اعدام را در سال ۲۰۱۳ داشته‌اند.[۵]

کشور تعداد
۱  چین ۳۰۰۰
۲  ایران ۶۲۴
۳  عراق ۱۶۹
۴  عربستان سعودی ۷۹
۵  کره شمالی ۷۰
۶  ایالات متحده آمریکا ۳۹
۷  سومالی ۳۱
۸  سودان ۲۱
۹  یمن ۱۳
۱۰  ژاپن ۸

در کشورهای گوناگون[ویرایش]

راهنما      مجازات اعدام برای همه جرائم منسوخ شده است - ۱۰۳ (۵۳٪)      مجازات اعدام منسوخ شده‌است به جز برای جرائمی که در شرایط خاصی همچون زمان جنگ صورت گرفته‌اند - ۶ (۳٪)      عدم اجرای حکم اعدام در عمل - ۵۰ (۲۶٪)      قانونی بودن اعدام - ۳۶ (۱۸٪)

درگذشته اعدام در کشورهای بسیاری از جهان انجام می‌شد. امروزه اما تعداد زیادی از کشورها این روش مجازات را برچیده‌اند و یا کمتر آن را به اجرا در می‌آورند. فشارهای افکار همگانی و سازمان‌های مدافع حقوق بشر در کاهش صدور مجازات اعدام و یا کنار گذاشتن آن دخیل بوده‌اند. بعضی کشورهای جهان از راه برگزاری همه‌پرسی، اعدام را از قوانین قضایی خود برداشته‌اند.
نحوه انجام یا عدم انجام مجازات اعدام در کشورها معمولاً به چهار دسته تقسیم می‌شود. تا ماه مارس سال ۲۰۱۵، از ۱۹۵ کشورهای مستقل که عضو یا ناظر سازمان ملل متحد بوده‌اند:

  1. در ۱۰۳ کشور (%۵۳) مجازات اعدام وجود ندارد.
  2. در ۶ کشور (%۳) مجازات اعدام به جز برای جرائم در شرایط خاص (مثل زمان جنگ) منسوخ شده‌است.
  3. در ۵۰ کشور (%۲۶) مجازات اعدام علیرغم وجود قانون مورد استفاده قرار نمی‌گیرد یا متوقف است.
  4. در ۳۶ کشور (%۱۸) مجازات اعدام قانونی است و انجام می‌شود.

در میان کشورهای صنعتی و پیشرفته جهان، تنها ایالات متحده و ژاپن به اجرای اعدام ادامه داده‌اند. در آغاز سال ۲۰۱۳ میلادی، تعداد ۱۳۰ نفر در ژاپن در فهرست اعدام بودند. ژاپن این افراد را در گروه‌های چندنفره اعدام می‌کند و اجرای این مجازات در میان بیش از ۸۰ درصد مردم آن کشور هوادار دارد.[۶]

ایران[ویرایش]

اعدام در ملاء عام در یکی از شهرهای ایران

اعدام در ایران قانونی است. جرائمی که در قانون برای آنها اعدام پیش‌بینی شده شامل قتل، تجاوز، آزار جنسی کودکان، لواط، قاچاق مواد مخدر، سرقت مسلحانه، آدم ربایی و محاربه می‌شوند.[۷]

بنا بر گزارش احمد شهید، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، از اول ژوییه ۲۰۱۳ تا آخر ژوئن ۲۰۱۴ (۱۰ تیر ۱۳۹۲ تا ۹ تیر ۱۳۹۳)، تعداد اعدام شدگان در ایران به رقم کم سابقه ۸۵۲ نفر رسیده است. آقای شهید، در ششمین گزارش خود از وضعیت حقوق بشر در ایران، که برای بررسی در نشست اکتبر مجمع عمومی سازمان ملل متحد تهیه شده، تصریح کرده که در شش‌ماهه اول سال ۲۰۱۴ (۱۱ دی ۱۳۹۲ تا ۹ تیر ۱۳۹۳) ۴۱۱ نفر اعدام شده‌اند که ۸ نفر آنها هنگام ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال سن داشته‌اند.

این تعداد اعدام در سال ۲۰۱۴ در حالی صورت گرفته که روند صدور احکام اعدام در ایران در یک دهه گذشته، رو به افزایش بوده و از ۹۹ مورد در سال ۲۰۰۴، به ۶۸۷ مورد در سال ۲۰۱۳ رسیده است.[۸]

بنا بر گزارش سازمان عفو بین‌الملل ایران در سال ۲۰۱۴ میلادی در اجرای حکم اعدام پیشتاز بود. بر اساس این گزارش بیشترین حکم اعدام در جهان در این سال در ایران اجرا شده است.[۹]

مخالفین و منتقدین اعدام[ویرایش]

دهم اکتبر روز جهانی مبارزه برای لغو اعدام است.

اعدام از دیدگاه اسلام[ویرایش]

سزار باچاریا، جنایت و مکافات

اعدام قصاص[ویرایش]

این اعدام در قبال قتل عمد اجرا می‌شود و دارای شرایط خاصی است. حضور شاکی خصوصی در آن به قدری پررنگ است که آن را از قلمرو قواعد آمره خارج می‌کند و اجازه ولیّ فقیه و دیگر عوامل در آن مؤثر است.

اعدام حدّ[ویرایش]

با توجه به تعاریف فقها از «حدّ»، اعدام حدّی را می‌توان این‌گونه تعریف کرد: «مجازات مرگی است که از طرف شارع معیّن شده و نمی‌توان آن را به کمتر از مرگ تقلیل داد.» اعدام حدّی بر طبق یک تقسیم‌بندی، دارای انواع زیر است:

جرایم جنسی[ویرایش]

شامل زنا (زنای محصنه یا با محارم یا به عنف و یا غیرمسلمان با زن مسلمان) و لواط.

جرایم علیه دین و امنیت اجتماعی[ویرایش]

شامل محاربه و ارتداد.

جرایم تکرار جرم[ویرایش]

همچون تکرار سه بار زنا که برای بار چهارم، حدّ اعدام جاری می‌شود.

اعدام تعزیر[ویرایش]

مجازات مرگی است که از سوی حاکم معیّن می‌شود. عموم فقهای شیعه اعتقاد دارند که اصل در تعزیرات مادون حد است، ولی برای عدول از این اصل و اجرای مجازات بالاتر از حد، می‌توان به یکی از سه علت ذیل استناد کرد و اعدام تعزیری را جایز شمرد. این علل عبارتند از: «مصلحت فرد و جامعه»، «افساد فی الارض» و «نهی از منکر». در میان فقهای اهل‌سنّت نیز اختلاف هست، اما در برخی موارد، اعدام تعزیری را پذیرفته‌اند.

در خصوص اعدام، به ویژه اعدام قصاصی و حدّی، مبانی حقوق کیفری اسلام با مبانی حقوق غربی از لحاظ ماهیت، متفاوت است. بر اساس مبانی ایدئولوژیک اسلامی، قانون خدا از روی علم و اطلاع کامل و جامعی است که از انسان و محیط پیرامون وی دارد. از این‌رو، به گونه‌ای وضع شده که تا ابد نیاز به تغییر نداشته باشد. اما قوانین موضوعه بشری با گذشت زمان و ادراکات جدیدی که بشر از جهان پیرامون خود پیدا می‌کند، تغییر می‌کند.[۱۰]

انواع اعدام[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «تحلیل حقوقی اعدام». هفته نامه مشارکت ملی، ۵ نوامبر ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵. 
  2. رایجیان اصلی، مهرداد. مجله پژوهش حقوق عمومی. تابستان ۱۳۸۳. شماره ۱۱.
  3. «Capital punishment». دانشنامه بریتانیکا. بازبینی‌شده در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵. 
  4. جیمز آستین. «داتشنامه مرگ و مردن». بازبینی‌شده در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵. 
  5. Worldwide database
  6. «سه نفر در ژاپن اعدام شدند». بی‌بی‌سی پارسی، ۲۱ فوریه ۲۰۱۳. 
  7. «قانون مجازات اسلامی». دادگستری استان تهران. بازبینی‌شده در ۰۶ اردیبهشت ۹۴. 
  8. «انتقاد گزارشگر حقوق بشر از اجرای ۸۵۲ حکم اعدام در ایران در یک سال». بی‌بی‌سی فارسی، ۷ اکتبر ۲۰۱۴–۱۵ مهر ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  9. «عفو بین‌الملل: ایران در اجرای حکم اعدام پیشتاز است». DW.DE. ۲۰۱۵-۰۴-۰۵. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۶. 
  10. آقا میرسلیم، مرضیه السادات. «جایگاه مجازات اعدام در حقوق بشر اسلام و غرب». خبرنامه انجمن ایرانی حقوق جزا (تهران: انجمن ایرانی حقوق جزا)، ش. ۷ (۱۳۸۶): ۱۳ تا ۲۱. بازبینی‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۴. 

منابع[ویرایش]