ثنایی مشهدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حسین ثنایی مشهدی
زادروز نامعلوم
مشهد، امپراتوری صفویان
درگذشت ۹۹۶ق/ ۱۵۸۸م
لاهور، امپراتوری مغولان
پیشه شاعر
لقب خواجه

حسین بن محمد مشهدی متخلص و مشهور به ثنایی مشهدی (؟ - ۱۵۸۸م) شاعر ایرانی سدهٔ دهم هجری/شانزدهم میلادی بود که برای نوآوری در سبک هندی در شعر فارسی در روزگار خود شهرت داشت و نزد دو دربار صفوی ایران و مغولی هند ارجمند گشت.[۱][۲]

زندگی[ویرایش]

حسین بن غیاث‌الدین محمد مشهدی در سالی نامعلوم مشهد زاده شد. پدرش بزاز بود. حسین در اول جوانی شعر نمی‌سرود، ولی در پی رؤیایی به شاعری روی آورد؛ بی‌آنکه مرحله‌های معمول مقدماتی تحصیل در ادبیات در روزگار خود را طی کند، به سرودن پرداخت. این موضوع مورد انتقاد مخالفانش شد و او را «به سبب همین ناآگاهی از دانش‌ها نارسا می‌دانستند.»[۱] ثنایی پس از چندی به شهرت رسید و به دربار سلطان ابراهیم میرزا راه یافت، قصایدی در مدح او سرد و ساقی‌نامهٔ خود را نیز در ستایش او سرد. پس از کشته شدن ابراهیم میرزا در ۹۸۴ق از ارجمندی او در دربار صفوی کاسته شد و به هند مهاجرت کرد. نزد ابوالفتح مسیح‌الدین گیلانی ارجمند گشت و سپس در شمار شاعران میرزا عبدالرحیم خان‌خانان درآمد و مابقی عمر را در خدمت آنان بود.
ثنایی در سال ۹۹۵–۹۹۶ق در لاهور درگذشت و همان‌جا دفن شد؛ پس از چندی خویشاوندانش بازمانده‌های گورش را به مشهد بردند.[۱]

شاعری[ویرایش]

شیوهٔ شاعری او بر پایهٔ ابداع معانی تازه و نکته‌های دیریاب توصیف شده که در پی تصور و تخیلِ ژرف اوست. نقصی که در شعرش او گرفته‌اند، نارسایی معنایی است و آن را معلول کم‌دانشی در علوم ادبی دانسته‌اند: «سخنان او را به عیب نارسایی لفظ و اینکه اکثر معانی او ناقص است و مطلب از ابیاتش بیرون نمی‌آید، به خامی طبیعیت منسوب ساختند.» (مآثر رحیمی). برپایهٔ دیدگاه ذبیح‌الله صفا، با وجود همین عیب اهمیت ثنایی در آن است که او در شعر فارسی شیوه‌ای نوین آغازید.
ثنایی با اینکه غزلیات بسیاری سرود، اما شاعری قصیده‌سرا به‌شمار می‌آید. قصیده‌هایی در منقبت نیز دارد که موضوعش ممدوحان اویند.[۱]

آثار[ویرایش]

  • دیوان اشعار
  • ساقی‌نامه: منظومه ۱۷۴ بیتی
  • نورزونامه
  • اسکندرنامه: ۷۵۰بیتی دربارهٔ اسکندر بزرگ
  • لیلی و مجنون
  • منتحب حدیقه: ۴۹۰ بیت.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ذبیح‌الله صفا. تاریخ ادبیات ایران. ج. چهارم. چاپ هفتم. تهران: انتشارات فردوس، ۱۳۸۹. ۲۹۶–۳۰۰. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۲۰۴۷۵۴. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ جمیله اعظمیان. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج. هفدهم. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۷. ۱۱۶. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۷۰۲۵۰۴۱.