اوحدی مراغه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آرامگاه اوحدی.

رکن‌الدین اوحدی مراغه‌ای (۶۷۳ ـ ۱۵ رمضان ۷۳۸ قمری) عارف و شاعر پارسی‌گوی ایران در قرن هشتم هجری و اهل مراغه است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او در شهرستان مراغه زاده شد، پدرش از اهالی اصفهان بود و خود او نیز مدّتی در اصفهان اقامت داشت و بنابراین نامش اوحدی اصفهانی نیز ذکر شده‌است. او علاقهٔ زیادی به تصوف و عرفان داشت و از پیروان ابوحامد اوحدالدّین احمد کرمانی (از عرفای معروف) بوده و تخلص خود را نیز از نام وی گرفته‌است.[۱] اوحدی معاصر ایلخان مغول سلطان ابوسعید بود و آرامگاه او در مراغه است. هم‌اکنون یک موزهٔ دائمی در مقبرهٔ اوحدی در مراغه دایر می‌باشد.

مذهب[ویرایش]

دانشنامهٔ بزرگ اسلامی در پیرامون مذهب او چنین آورده‌است:[۲]

دربارهٔ مذهب اوحدی مطلبی به صراحت بیان نشده‌است، ولی در دیوان او اشاراتی هست که از اعتقاد وی به تشیّع حکایت می‌کند. از جمله: چندین بار از علی (ع)، حسین (ع)، رضا (ع) و مهدی (ع)، یاد کرده‌است…

با این حال سعید نفیسی، با تکیه بر اشارات شاعر به خلفای راشدین و «چهار یار» خواندن آن‌ها و اشارهٔ او به «شافعی»، در نهایت این‌گونه استدلال می‌کند که او می‌تواند شافعی بوده‌باشد.[۲]

آثار و اشعار[ویرایش]

اشعار اوحدی مراغه‌ای از ابتدا مورد توجه بوده است و تعداد آن‌ها به ۱۴٫۷۲۹ بیت می‌رسد.[۲] از آثار اوحدی دست‌نویس‌های بسیاری به‌جای مانده‌است.

  • دیوان: که شامل قصاید، غزلیات، ترکیبات، ترجیعات و رباعیات است.[۲]
  • جام جم: که شامل مثنوی‌های اوحدی است.[۲]
  • منطق‌العشاق، (یا ده نامه، محبت‌نامه): شامل نامه‌هایی عاشقانه که میان عاشق و معشوق رد و بدل می‌شده‌است.[۲]

معروف است که وی تخلص خود را از «اوحدی» عارف معروف اوحدالدین کرمانی (متوفی ۶۳۵ هـ.ق) گرفته‌است.[۳]

اشعار به پهلوی[ویرایش]

اوحدی مراغه‌ای سه غزل به‌عنوان «زبان اصفهان» دارد که جزو فهلویات شناخته می‌شود:[۴]

چند بیت از غزلی به زبان اصفهان:

دیم تو خورد و چشم مو تر / هشکش ویکر وان خوزارو

واتت که سر فلا کروهینی تو ساعتی / کین آه سوته دل بهر چه تو وات ایستاده بو

آرامگاه[ویرایش]

رکن‌الدین ابوالحسن مراغی مشهور به اوحدی مراغه‌ای عارف و شاعر پارسی‌گوی نامدار صاحب مثنوی معروف جام جم است که آرامگاهش در میان باغ سرسبزی واقع شده‌است. سنگ قبر اوحدی از سنگ کبود درست شده‌است. بر دیوار شمالی و جنوبی آن نام اوحدی و تاریخ فوت که ۷۳۸ ه‍.ق است حک شده‌است. در سال ۱۳۵۲ از سوی انجمن آثار ملی ایران بنای جدیدی بر روی قبر مزبور احداث شده و سنگ مقبرهٔ پیشین را به موزهٔ آرامگاه انتقال دادند.

موزهٔ اوحدی[ویرایش]

در کنار مقبرهٔ اوحدی، موزه اوحدی واقع گردیده‌است. این موزه به‌علت این‌که شهر مراغه در دوره ایلخانیان مغول مقرّ حکومتی و پایتخت آنان بوده‌است، عنوان موزه تخصصی ایلخانی را به خود اختصاص داده‌است. اشیاء موجود در این موزه شامل ظروف سفالی، سکّه، کتابت، ظروف مفرغی، شیشه که کتیبه‌های باقی‌مانده از رصدخانه و سنگ قبور مربوط به دوران اسلامی است.

در بندِ غم عشق تو، بسیار کسانندتنها نه منم خود، که دراین غصّه بسانند
در خاک به امید تو، خلقی است نشسته یک روز برون آی و ببین تا به چه سانند
عُشـّاق تو در پیش گرفتند، بیابانکآن طایفه، ده را پس ازاین هیچ کسانند
کو مَحرم رازی، که اسیران محبّت حالی بنویسند و سلامی برسانند
با محتسب شهر بگویید، که امشبدستار نگهدار، که بیرون عسسانند!
ای دانه دُر، عشق تو دریاست ولیکنافسوس! که نزدیک کنار تو خسانند
شاید که ز مصرت، به هوس مرد بیاید خود مردم این شهر، مگر بی هوسانند؟
با جـُور رقیبان، زِ لبت کام که یابد؟من تَرک بگُفتم، که عسل را مگسانند!
ای اوحدی از لاشه تنگ تو، چه خیزد؟ کاندر طلب او همه، تازی فرسانند
افسوس که در پای تو این تند سوارانبسیار دویدند و همان باز پسانند! !

منابع[ویرایش]

  • «اوحدی مراغه‌ای». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  1. AWḤADĪ MARĀḠAʾĪ in Encyclopædia Iranica by Dj. Khaleghi-Motlagh. [۱][پیوند مرده]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ «اوحدی مراغه‌ای». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  3. «اوحدی مراغه‌ای». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ نوامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  4. Fahlaviyat in Encyclopædia Iranica by Dr. Ahmad Taffazoli, [۲][پیوند مرده]