سنجر کاشانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمدهاشم سنجر کاشانی
زادروز ۹۸۱ق
کاشان، عصر صفوی
درگذشت ۱۰۲۱ق
بیجاپور، گورکانیان
پیشه شاعر

میر محمدهاشم بن حیدر کاشانی متخلص به سنجر (۹۸۱-۱۰۲۱ق) شاعر فارسی‌زبان ایرانی در دربار گورکانیان هند بود.[۱][۲]

دیوان سنجر کاشانی، با تصحیح و و تحقیق حسن عاطفی و عباس بهنیا

زندگی[ویرایش]

میر محمدهاشم بن میر حیدر معمایی کاشی در سال ۹۸۱ق در کاشان زاده شد و در آنجا به تحصیلات پرداخت. پدرش شاعر بود و هنگامی که در سال ۹۹۹ق به هند مهاجرت کرد، او هجده ساله بود. وی در سال بعد همانند پدر به هند کوچید و در آگره، نزد جلال‌الدین اکبر در دربار پذیرفته شد.[۱]
سنجر در سال ۱۰۲۱ق در بیجاپور درگذشت.[۲]

شاعری[ویرایش]

«سنجر شاعری زبردست بود»، پس از عرفی شیرازی در استعاره‌پردازی «کسی از وی بهتر نبود و او برخلاف پدر که قریحهٔ تنوع‌پسندی نداشت، در انواع شعر طبع‌آزمایی نمود.» کاشانی در قالب‌های قصیده، غزل و مثنوی شعر سرود. نسخه‌ای از دیوان او را ذبیح‌الله صفا در کتابخانهٔ موزهٔ بریتانیا دیده که بیش از ۴۸۰۰ بیت بوده‌است.[۱]
وی قصایدی در مدح جلال‌الدین اکبر و ابراهیم عادل‌شاه و میرزا جانی‌بیگ دارد. «شعرش بسیار روان و پر احساس و بر شیوهٔ شاعران پیش او خاصه گویندگان سدهٔ نهم و دهم و با کلامی پخته و منتخب است و غزل را بهتر از اقسام دیگر می‌سراید.»[۱]

آثار[ویرایش]

  • دیوان اشعار
  • خسرو و شیرین: مثنوی ناتمامی در ششصد بیت به بحر هزج مسدس مقصور و محذوف
  • فرخ‌نامه: ساقی‌نامه‌ای به بحر متقارب در حدود پانصد بیت.[۱]
برگی از مثنوی خسرو و شیرین از کاشانی، موزهٔ ملک


نمونهٔ شعر[ویرایش]

ای کُشته باد دامن حسنت چراغهاآشفته بوی سنبل زلفت دماغها
حال دلم ز چاک گریبان قیاس کنبتوان شنید بوی گل از کوچه‌باغها
دانم که آفتاب نیاید برون به شباز دیده چند در رهت آرم چراغها
خونین ز زخم خار، پر و بال بلبلاندر پای گلبن است گل‌افشان زاغها[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ذبیح‌الله صفا. تاریخ ادبیات در ایران. ج. پنجم. تهران: انتشارات فردوس، ۱۳۷۲. ۹۳۱–۹۳۷. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۳۲۰۴۷۵۴. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ دیوان سنجر کاشانی. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۷. ۳۹–۸۸. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۶۶۹۰۷۳۸. 
  3. افشین عاطفی. بزرگان کاشان. ج. دوم. کاشان: مرسل، ۱۳۸۹. ۱۰۵. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۸۲۸۸۱۰۰.