شهرنوش پارسیپور
شهرنوش پارسیپور | |
|---|---|
.jpg) پارسیپور در سال ۲۰۱۰ | |
| زادهٔ | ۲۸ بهمن ۱۳۲۴ |
| درگذشت | ۱۲ تیر ۱۴۰۵ (۸۰ سال) سان فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده |
| محل تحصیل | دانشگاه تهران دانشگاه سوربن |
| پیشهها |
|
| همسر | ناصر تقوایی (ا. ۱۳۴۶–۱۳۵۲) |
| فرزندان | علی تقوایی |
| خویشاوندان |
|
| جوایز | جایزه بیتا (۲۰۱۶) |
| وبگاه | |
شَهرنوش پارسیپور (۲۸ بهمن ۱۳۲۴ – ۱۲ تیر ۱۴۰۵) نویسنده، داستاننویس و مترجم ایرانی بود.[۱] داستانهای پارسیپور به زبانهای گوناگون دنیا ترجمه شدهاند. او از سوی هجدهمین همایش پژوهشهای زنان در آمریکا به عنوان زن سال برگزیده شد.[۲][۳] پارسیپور همچنین برندهٔ جایزهٔ بیتای ۲۰۱۶ است.[۴] او در اواخر دهه ۱۳۷۰ و چندی پس از انتشار کتاب زنان بدون مردان و ممنوع شدن آن در ایران، به آمریکا کوچ کرد و در حومهٔ سان فرانسیسکو زندگی میکرد.[۵][۶]
زندگی شخصی
[ویرایش | اشتراکگذاری]شهرنوش پارسیپور در ۲۸ بهمن ۱۳۲۴ مادر فخرالملوک والا، زنی فرهیخته و خانهدار و پدری شیرازی که قاضی دادگستری بود در تهران زاده شد.[۷] شهرنوش پارسیپور خواهرزاده لعبت والا شاعره معاصر است.[۸] کودکی و نوجوانی شهرنوش پارسیپور در خرمشهر گذشت. سپس برای ادامه تحصیل به همراه برادرش از خرمشهر به تهران مهاجرت کرد.[۹]
پارسیپور در سال ۱۳۴۶ با ناصر تقوایی ازدواج کرد و در سال ۱۳۵۲ از او جدا شد.[۵][۱۰][۱۱] او در مصاحبهای اشاره کرده است که هر دو آنها برای تشکیل خانواده آماده نبودند و این عدم آمادگی بر زندگی تنها فرزند آنها تاثیر گذاشت.[۹]
نویسندگی
[ویرایش | اشتراکگذاری]پارسیپور نویسندگی را از ۱۳ سالگی آغاز کرد و از ۱۶ سالگی داستانهایش با نام مستعار در گاهنامههای گوناگون به چاپ میرسیدند. نخستین داستان کوتاه او در سال ۱۳۴۱ در مجله اطلاعات بانوان منتشر شد.[۹] اولین رمان او سگ و زمستان بلند نام دارد که در تابستان ۱۳۵۳ کار نوشتن آن پایان یافت.[۱۰]
بازداشت و خروج از ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]پارسیپور همچنین در تلویزیون ملی ایران تهیهکننده برنامه زنان روستایی بود و در بهمن ۱۳۵۳ در اعتراض به اعدام خسرو گلسرخی و کرامتالله دانشیان و دستگیری نویسندگانی مانند غلامحسین ساعدی، هوشنگ گلشیری، فریده لاشایی و پرویز زاهدی از تلویزیون استعفاء داد. او در متن استعفانامه خود نوشت: «کمونیست نیستم، با انقلاب سفید مخالفتی ندارم، اما به اعدام و بازداشتهای مشکوک اعتراض دارم. استعفا میدهم تا به سهم خود از آزادی و دموکراسی دفاع کنم.»[۹]
مدتی پس از استعفاء، هنگام نگارش رمان سگ و زمستان بلند، ساواک او را بازداشت کرد و ۵۴ روز را بدون محاکمه و اتهام مشخص در زندان سپری کرد.[۹] سه نسخه از این داستان که به دست ساواک افتاد، هرگز دوباره به دست نيامدند.[۱] او در سال ۱۳۵۲ در رشتهٔ علوم اجتماعی از دانشگاه تهران دانشآموخته شد. سپس در سال ۱۳۵۵ به همراه پسرش ابتدا به بریتانیا رفت[۱] و بعد برای ادامهٔ تحصیل در رشته زبان و فرهنگ چینی وارد دانشگاه سوربن شد.[۵][۱۰][۱۱] او پیش از خروج از ایران، نگارش کتاب سگ و زمستان بلند را به پایان برد. انتشارات امیرکبیر این کتاب را در سال ۱۳۵۵ و زمانی که پارسیپور در پاریس بود، منتشر شد.[۹]
پس از انقلاب
[ویرایش | اشتراکگذاری]او در دوران انقلاب ۱۳۵۷ در فرانسه بود. پارسیپور در نوفل لوشاتو با ابراهیم یزدی مصاحبه کرد اما پرسشهای تندش باعث شد دیگران از او فاصله بگیرند.[۹] وی در تابستان ۱۳۵۸ برای دیدار خانواده به ایران بازگشت و دوباره به فرانسه رفت. پس از آن به فکر مهاجرت به کانادا افتاد، اما منصرف شد[۱] و در سال ۱۳۵۹ و به ایران رفت.[۵] بار دوم در ۲۲ مرداد ۱۳۶۰ با اینکه خود وابسته به هیچ سازمان سیاسی نبود، به خاطر همراه داشتن نشریات متعلق به برادرش در خودرو، هنگام دیدار با خواهر زندانیش دستگیر شد و برای ۴ سال دیگر به زندان افتاد[۱۲] و در ۲۸ اسفند ۱۳۶۴ آزاد شد.[۱] او دوران زندان را در کتاب خاطرات زندان شرح داده است.[۹]
پارسیپور پس از آزادی، به کار ترجمه و تأسیس کتابفروشی در زیرزمینی در خیابان سنایی مشغول شد.[۱] کتاب طوبا و معنای شب او را به شهرت رساند و در مدت کوتاهی بیش از ۲۲ هزار نسخه از آن به فروش رفت.[۹] پس از چاپ کتاب زنان بدون مردان،[۱۳] که همه پنج هزار نسخه آن به فروش رفت، کمیته منکرات او را احضار کرد و دربارهٔ کتاب و اینکه چرا از بکارت نوشته است او را بازجویی و زندانی کرد. پس از آن بود که شهرنوش برای همیشه در ایران ممنوعالقلم شد. به آثار جدید او مجوز ندادند، کتابهایی که پیش از آن مجوز گرفته و منتشر شده بودند با فشارها و توقیف از بازار حذف شدند، و برخی کتابهای بازنشر شده او را سانسور یا تحریف کردند.[۹] در نتیجه او به آمریکا مهاجرت کرد.[۱۲]
شهرنوش پارسیپور در در آمریکا، با امکانات محدود، به نوشتن، ترجمه، تولید برنامههای رادیویی و پادکست پرداخت. او همچنین در صفحه فیسبوک خود، کتابهایی از نویسندگان جوان ایرانی را به مخاطبان معرفی میکرد. او همیشه علاقهمند بود که برای نویسندگی و زندگی به ایران باز گردد.[۹]
درخواست کمک از مردم
[ویرایش | اشتراکگذاری]در اسفند ۱۳۹۷ پارسیپور با انتشار ویدئویی در فیسبوک دربارهٔ مشکلات مالیاش در سن ۷۳ سالگی نوشت. در این ویدئو او توضیح میدهد که از پس هزینههای زندگی بر نمیآید. این ویدئو واکنش کاربران شبکههای اجتماعی را برانگیخت و موجب شد شماری از چهرههای فرهنگی، پویشی اینترنتی برای کمک به این نویسندهٔ مشهور راهاندازی کنند.[۶] این پویش ۴ روز بعد با ۳۰٫۹۶۰ دلار تکمیل شد.[۱۴]
درگذشت
[ویرایش | اشتراکگذاری]شهرنوش پارسیپور در ۱۲ تیر ۱۴۰۵ در سان فرانسیسکو درگذشت؛[۱۵][۱۶] او چند روز بعد در گورستانِ سانست ویو به خاک سپرده شد.
جنجال
[ویرایش | اشتراکگذاری]پارسیپور در مصاحبهای که واکنشهای بسیاری برانگیخت، عنوان کرد که با صیغه (متعه) موافق است و اگر مردهایی هستند که از این قانون سوءاستفاده میکنند، مسئلهای دیگر است که باید جداگانه بررسی شود.[۱۲]
نوشتهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]
شناختهترین کارِ پارسیپور در ایران طوبا و معنای شب[۱۷] و بیرون از ایران زنان بدون مردان است.
رمانها
[ویرایش | اشتراکگذاری]- سگ و زمستان بلند (۱۳۵۵)
- طوبا و معنای شب (۱۳۶۸)
- عقل آبی (۱۳۷۱)
- ماجرای ساده و کوچک روح درخت (۱۳۷۸)
- شیوا (۱۳۷۸)
- بر بال باد نشستن (۱۳۸۱)
- کمی بهار (۱۳۹۸)
مجموعه داستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]- تجربههای آزاد (۱۳۵۷ بازچاپ در ۱۳۷۱)
- آویزههای بلور (مجموعه داستان ۱۳۵۶)
- زنان بدون مردان (۱۳۶۸)
- آداب صرف چای در حضور گرگ (۱۳۷۲)[۱۸]
سایر تالیفات
[ویرایش | اشتراکگذاری]- توپک قرمز (داستان کوتاه ۱۳۴۸)
- ماجراهای کوچک
- خاطرات زندان
- گرما در سال صفر (۱۳۸۲)
ترجمهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]- شکار جادوگران در دهکده سلیم (شرلی جکسن)
- پیراروانشناسی
- رازهای اختر گویی، ئی چینگ (ایو تیفری) ۱۳۷۲
- از کنفسیوس تا راهپیمایی دراز دلفین دولرس
- تاریخ چین (چهار جلد)
- سیر باختر
- لائودزه و مرشدان دائویی (ماکس کالتن مارک)
- داستانهای مردان تمدنهای مختلف
- صخرهٔ تانیوس از امین معلوف
افتخارات
[ویرایش | اشتراکگذاری]- دکتری عالی ادبیات افتخاری از دانشگاه براون، ۲۰۱۰[۱۹]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 5 6 «نگاهی به زندگی و آثار شهرنوش پارسی پور». بیبیسی فارسی. ۲۶ آبان ۱۳۸۳. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «زنان برگزیده کنفرانس ها». بنیاد پژوهشهای زنان ایران. بایگانیشده از اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۰. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «با شهرنوش پارسیپور − ۱۶۴هفته «کمی بهار»». رادیو زمانه. ۲۰۱۷-۰۱-۰۸. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Bita Prize for Persian Art | Hamid and Christina Moghadam Program in Iranian Studies". iranian-studies.stanford.edu (in English). Retrieved 20 بهمن 1397.
- 1 2 3 4 عصر نو
- 1 2 «شهرنوش پارسی پور، نویسنده ایرانی از مشکلات مالی پرده برداشت؛ کاربران شبکههای اجتماعی واکنش نشان دادند». صدای آمریکا. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «شهرنوش پارسی پور». سفارت مجازی ایالات متحده در ایران. ۲۰۱۵-۰۱-۰۱. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «لعبت والا؛ شاعر و ترانهسرا». توانا. دریافتشده در ۱۴ تیر ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 سعیده هاشمی (۱۳ تیر ۱۴۰۵). «شهرنوش پارسیپور و زیستن در شب: «زن و نبرد با سرکوب و سنت»». بیبیسی فارسی.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 پارسیپور، شهرنوش، زنان بدون مردان، تورنتو: ۱۳۷۸/۲۰۰۰، پشت جلد.
- 1 2 شهرنوش پارسیپور (۱۴ مهر ۱۳۸۷). «زن بیشوهر را موجود خطرناکی میدانند». رادیو زمانه. ص. گزارش زندگی، شماره ۸۱. دریافتشده در ۷ اکتبر ۲۰۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 منصوره شجاعی (۱۲ اسفند ۱۳۸۶). «دربارهٔ شهرنوش پارسیپور». وبگاه کتابخانه صدیقه دولتآبادی. بایگانیشده از اصلی در ۲۹ دسامبر ۲۰۰۸. دریافتشده در ۷ اکتبر ۲۰۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ سپیده زرین پناه (۱۰ بهمن ۱۳۸۵). «رمان ایرانی در نشریات دانشگاهی آمریکا». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Click here to support Shahrnush Parsipur organised by Aida Ahadiany". gofundme.com (in English). Retrieved 2019-03-15.
- ↑ «شهرنوش پارسیپور، نویسنده مشهور ایرانی، درگذشت». صدای آمریکا. ۱۳ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «شهرنوش پارسیپور درگذشت». ایسنا. ۱۳ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱۳ تیر ۱۴۰۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ امید معماریان (۳۰ دی ۱۳۸۵). «شهرنوش پارسی پور». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ سیروس علینژاد (۲۷ آبان ۱۳۸۳). «فرار از واقعیت، همواره فرار از واقعیت». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Honorary Degrees | Corporation | Brown University". corporation.brown.edu (in English). Retrieved 13 تیر 1405.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]- وبگاه رسمی
- آثار شهرنوش پارسیپور در کتابخانهٔ باز
- صفحهٔ نوشتارهای شهرنوش پارسیپور در رادیو زمانه
- نگاهی به زندگی و آثار شهرنوش پارسیپور
- ویژه نامه شهرنوش پارسی در ماهنامه مهرهرمز
- مستندی دربارهٔ شهرنوش پارسیپور در یوتیوب
- مراسمِ جایزهٔ بیتا برای شهرنوش پارسیپور، ۱۱ نوامبر ۲۰۱۶، دانشگاه استنفورد در یوتیوب
| فیلمها |
| .jpg) |
|---|---|---|
| سریال | ||
| فیلمهای مستند | ||
| فیلمنامهها |
| |
| کتابها | ||
| دیگر | ||
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانههای ملی | |
| واژهنامههای زندگینامهای | |
| سایر | |
- اهالی تهران
- چینشناسان اهل ایران
- دانشآموختگان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
- دانشآموختگان دانشگاه پاریس
- درگذشتگان ۱۴۰۵
- درگذشتگان ۲۰۲۶ (میلادی)
- دور از وطنهای اهل ایران در ایالات متحده آمریکا
- رماننویسان زن اهل ایران
- رماننویسان زن
- زادگان ۱۳۲۴
- زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
- فیلمنامهنویسان زن اهل ایران
- مترجمان زن اهل ایران
- مهاجران ایرانی به ایالات متحده آمریکا
- نویسندگان اهل تهران
- نویسندگان داستان کوتاه زن اهل ایران
- نویسندگان داستان کوتاه زن
- نویسندگان زن اهل ایران
- نویسندگان فارسیزبان اهل ایران