ابوحفص سغدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ابوحفص سغدی
زادهٔسده سوم
سغد
درگذشتسده چهارم قمری
سغد
محل زندگیسغد
ملیتایرانی
پیشهشاعر، موسیقی‌دان
سبکسبک خراسانی
دورهسامانیان

ابوحَفص حکیم پسر احوص سُغدی موسیقی‌دان و شاعر پارسی‌گوی سغدی[۱] پایان سده سوم و آغاز سده چهارم است.[۲] او از پیشگامان ادب پس از اسلام و نخستین سرایندگان شعر پارسی بود و اختراعِ سازِ شهرود نیز از او است. ابوحفص سغدی فرهنگ واژه‌ای نیز نوشته بود، که امروزه از میان رفته‌است.[۲]

آثار[ویرایش]

ابوحفص را نخستین شاعر پارسی‌گوی دانسته‌اند، ولی با توجه به این که تذکره‌ها و کتاب‌های تاریخ از شاعران دیگری نام برده‌اند، که پیش از او می‌زیسته‌اند، بعید می‌نماید، که او نخستین سرایندهٔ شعر دری باشد. برخی فرهنگ‌نویسان، چون نویسنده فرهنگ جهانگیری، او را با ابوحفص دیگری که فرهنگ‌نویس بوده است، اشتباه گرفته‌اند.[۳]

او را سراینده نخسین شعر پارسی در اوزان عرب*[۱] در حدود سال ۳۰۰ هـ. ق با شعر آهوی کوهی [۴]دانسته‌اند. این شعر از سوی صاحبنظران مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌است.[۱]

در سده یازدهم برخی از فرهنگ‌نویسان معروف از واژه‌نامه‌ای منسوب به ابوحفص استفاده کرده و از آن با نام‌های «فرهنگ ابوحفض»، «رساله ابوحفص» و «نسخه ابوحفض» یاد کرده‌اند، که باید این ابوحفض را شخص دیگری و زمان او را پس از سده پنجم دانست.[۲]

پانوشت[ویرایش]

  1. ^ این ادعا در مورد محمد وصیف سجزی نیز گفته شده است.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ مهدی ستایشگر (۱۳۷۶نام نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد سوّم، تهران: اطلاعات، ص. ص۴۶، شابک ۹۶۴-۴۲۳-۳۷۷-۸
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ بته‌کن، علی: ابوحفض سغدی بایگانی‌شده در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine، در: دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۵. ، بازدید: نوامبر ۲۰۰۸.
  3. انوشه، حسن (به سرپرستی) (۱۳۸۰دانشنامه ادب فارسی: ادب فارسی در آسیای میانه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص. ص۳۷، شابک ۹۶۴-۴۲۲-۴۱۷-۵
  4. آذرنوش، آذرتاش (۱۳۸۷). چالش میان فارسی و عربی سده‌های نخست (ویراست ۲). نشر نی. ص. ۲۳۹. شابک ۹۷۸۹۶۴۱۸۵۰۴۲۷.