محمدعلی بهمنی
محمدعلی بهمنی | |
|---|---|
 بهمنی در نشست خبری جشنوارۀ شعر فجر (۲۴ فروردین ۱۳۹۳) | |
| زادهٔ | ۲۷ فروردین ۱۳۲۱ |
| درگذشت | ۹ شهریور ۱۴۰۳ (۸۲ سال) |
| علت مرگ | سکته مغزی |
| پیشه | شاعر |
| سالهای فعالیت | ۱۳۳۰–۱۴۰۳ |
| همسر | صدیقه نیر قرهگوزلو |
| فرزندان | آیه، واژه، بهمن، ترانک، ساده، غزل |
محمّدعلی بهمنی (۲۷ فروردین ۱۳۲۱ – ۹ شهریور ۱۴۰۳)[۱] شاعر و غزلسرای ایرانی بود.اشعار محمدعلی بهمنی معمولاً با احساسات عمیق و زبانی ساده و روان بیان میشوند. او در اشعارش به مفاهیمی چون دلتنگی، فراق، عشق و امید میپردازد و از تشبیهات و استعارات زیبا برای انتقال این مفاهیم استفاده میکند. بهمنی در قالب نیمایی و دیگر قالبهای کلاسیک اشعار زیادی دارد. علاوهبر این، یکی از نامآوران عرصهٔ ترانهسرایی بهشمار میآید. بیشتر ترانهها و اشعار او با صدای ناصر عبداللهی و رامین حسینپور اجرا شدهاند.[۲][۳][۴]
زندگی
[ویرایش]وی دربارهٔ تولد خود گفته بود: «دو ماه به زمان تولّدم باقیمانده بود که برادرم در دزفول بیمار میشود. خانواده هم از این فرصت استفاده میکنند تا به عیادتش بروند. این است که در قطار بهدنیا آمدم و در شناسنامهام درج شد «متولد دزفول»، چون دایی من در ثبت احوال آن منطقه بود، شناسنامهام را همان زمان میگیرد. البته زیاد آنجا نبودم، همان زمان ۱۰ روز یا یکماه را در آنجا سپری کردیم. پدرم برای ده ونک و مادرم برای اوین است. در اصل ساکن خود بندرعباس بودیم. دوران کودکی را تهران، بخش شمیرانات، شهر ری، کرج و… بهصورت پراکنده بودیم، چون پدرم شاغل در راهآهن بود، مأموریتهای ایستگاهی داشتند. از سال ۱۳۵۳ به بندرعباس رفتم».[۵]
سالهای فعالیت
[ویرایش]محمدعلی بهمنی در چاپخانهٔ مجلهٔ روشنفکر با فریدون مشیری آشنا شد که آن روزها مسئول صفحهٔ شعر و ادب هفتتار چنگ بود. نخستین شعر او در سال ۱۳۳۲ زمانی که تنها ۱۱ سال داشت، در نخستین شمارهٔ مجلهٔ روشنفکر به چاپ رسید.[۵]
بهمنی از سال ۱۳۴۲ همکاری خود را با رادیو تهران در برنامهٔ گلها آغاز کرد. او در این مدت ترانههای قصهٔ دل با صدای عماد رام، هوای قفس با صدای حمیرا، چادر نماز با صدای رامش و زندگی با صدای ایرج را ساخت.[۵]
وی از سال تا ۱۳۵۶ که ساکن بندرعباس بود چهار مجموعه شعر باغ لال، در بیوزنی، عامیانهها و گیسو، کلاه، کفتر را منتشر کرد.[۵]
او پس از انقلاب ۱۳۵۷ به تهران رفت و بار دیگر در سال ۱۳۶۳ به بندرعباس بازگشت. بهمنی مسئول چاپخانهٔ دنیای چاپ بندرعباس و مدیر انتشارات چیچیکا (در گویش بندرعباسی به معنی قصه) در بندرعباس بود.[نیازمند منبع]
برنامهٔ صفحهٔ شعر را با همکاری شبکه استانی خلیج فارس ارائه داد. او در سال ۱۳۷۴ همکاری خود را با هفتهنامهٔ ندای هرمزگان آغاز کرد و صفحهای تحت عنوان تنفس در هوای شعر را هر هفته در پیشگاه مشتاقان خود قرار میداد.[۵]
بررسی اشعار
[ویرایش]عشق از جمله مضمون غزلهای او بود. بسیاری بر این عقیدهاند که غزلهای او وامدار سبک و سیاق نیما یوشیج هستند.[نیازمند منبع] آنچنان که خود او گفته بود: «غزل، نه تنها در شعر امروز، بیتردید در شعر تمام فرداها جایگاه ویژهای خواهد داشت. غزل هستی ایرانی است و خواهد بود. آنچه که مهم است، این است که این امانت حساس را به نسلهای آینده تحویل دهیم.»[۶] او برگزیده اولین دوره جشنواره بینالمللی شعر فجر در بخش شعر کلاسیک بود.[۷]
دیدگاهها
[ویرایش]در سالهای اخیر حضور محمدعلی بهمنی در شعر امروز با حواشی همراه بود که از آن جمله میتوان به دفاع سرسختانهٔ او از غزل پست مدرن با جملهٔ «اگر حافظ هم امروز بود غزل پست مدرن میگفت». حضور او در مراسم شعرخوانی نه دی و نامهٔ یغما گلرویی و پاسخگویی خود او اشاره کرد.[نیازمند منبع]
او در شهریور ۱۳۹۷ با انتشار مطلبی، خداحافظی خود از ریاست شورای شعر و ترانهٔ دفتر موسیقی وزارت ارشاد را اعلام کرد.[۸]
وی در انتهای یادداشت خود نوشت:[۹]
من باآگاهیِ اشتباهم از قبول (ریاست شورای ترانه)- نه بهدلیل این که شش ماه است کارشناسانش هم حقوقی دریافت نکردهاند. فقط به این دلیل که دیگر مزاحم ترانههای ضعیف نباشم. باشرم خداحافظی میکنم.
— اینستاگرام محمدعلی بهمنی
درگذشت
[ویرایش]محمدعلی بهمنی در ۱۹ خرداد ۱۴۰۳ دچار سکته مغزی شد و بعد از چندی با بهبودی وضعیتش از بیمارستان مرخص شد.[۱۰]
او بار دیگر در ۳۱ مرداد همان سال در پی سکتهٔ مغزی دوباره و خونریزی مغزی شدید در بیمارستان تندیسِ تهران بستری شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت. او سطح هوشیاری مناسبی نداشت و وضعیتش به وخامت کشید.[۱۱]
وی سرانجام، حوالی ساعت ۲۳ جمعه ۹ شهریور ۱۴۰۳، در سن ۸۲ سالگی پس از ناموفق بودن عملیات احیای قلب درگذشت.[۱۲] آرامگاه محمدعلی بهمنی در محوطهٔ تالار اوینی بندرعباس واقع میباشد.
جایزهها و تقدیرها
[ویرایش]محمدعلی بهمنی در سال ۱۳۷۸ تندیس خورشید مهر بهعنوان برترین غزلسرای ایران را دریافت کرد.[۱۳] در سال ۱۳۸۳ همزمان با برگزاری ششمین کنگرهٔ سراسری شعر و داستان جوان در بندرعباس نکوداشت محمدعلی بهمنی برگزار شد.[۱۴]
در آثار دیگران
[ویرایش]بهروز ثروتیان در کتاب لذت بهتزدگی در شعر محمدعلی بهمنی به تجزیه و تحلیل شعر محمدعلی بهمنی پرداخته است.[۱۵] این کتاب در سال ۱۳۸۹ توسط انتشارات شانی چاپ و منتشر شده است.[۱۶]
سال ۱۳۹۷ کتاب روزگار من و شعر زندگینامه محمدعلی بهمنی؛ به قلم احمد امیرخلیلی توسط انتشارات نگاه و سال ۱۳۹۸ بهصورت کتاب گویا با صدای بهروز رضوی منتشر شد.[۱۷][۱۸][۱۹]
آثار
[ویرایش]
مجموعه شعر
[ویرایش]- باغ لال (۱۳۵۰)
- در بیوزنی (۱۳۵۱)
- عامیانهها (۱۳۵۵)
- گیسو، کلاه، کفتر (۱۳۵۶)
- گاهی دلم برای خودم تنگ میشود (۱۳۶۹)
- دهاتی (۱۳۷۷)
- غزل (۱۳۷۷)
- شاعر شنیدنی است (۱۳۷۷)
- عشق است (۱۳۷۸)
- نیستان (۱۳۷۹)
- کاسهٔ آب دیوژن، امانم بده (۱۳۸۰)
- این خانه واژههای نسوزی دارد (۱۳۸۲)
- من زندهام هنوز و غزل فکر میکنم (۱۳۸۸)
- غزل زندگی کنیم (گزیده غزل) (۱۳۹۲)
ترانهشناسی
[ویرایش]| خواننده | نام ترانه | ترانهسرا | آهنگساز | تنظیمکننده | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| عماد رام | قصهٔ دل | محمدعلی بهمنی | محمد سریر | عماد رام | |||||
| حبیب | خرچنگهای مردابی | حبیب | لو واروژان | ||||||
| حمیرا | دوسِت دارم | محمود قراملکی | |||||||
| هوای قفس | عطاءالله خرم | مجتبی میرزاده | |||||||
| بیگانه | صدرالدین مهوان | ||||||||
| قاصدک | رضا گرگینزاده | مجتبی میرزاده | |||||||
| رامش | رودخونهها | صادق نوجوکی | منوچهر چشمآذر | ||||||
| چادر نماز | کیومرث سلیمپور | ||||||||
| شادمهر عقیلی | دهاتی | شادمهر عقیلی | |||||||
| شادمهر عقیلی | دل خوشی | بهروز صفاریان | بهروز صفاریان | ||||||
| فرامرز اصلانی | کارگر | صادق نوجوکی | |||||||
| تورج شعبانخانی / هومن بختیاری | دل سپرده | تورج شعبانخانی | حمیدرضا صدری | ||||||
| تورج شعبانخانی / ناصر عبداللهی | بهار بهار | ||||||||
| ناصر عبداللهی | بارانی | بهنام ابطحی | |||||||
| طعنهٔ ناشنیده | ناصر عبداللهی | شادمهر عقیلی | |||||||
| تو ای عشق | |||||||||
| تلخ و شیرین | محمدرضا چراغعلی | ||||||||
| شیوه ما | محمدرضا عقیلی | ||||||||
| ماه من | محمدرضا چراغعلی | ||||||||
| مثل روزای بارونی | بهنام ابطحی | ||||||||
| هوای حوا | فرزاد فرومند | ||||||||
| ناصر عبداللهی و امیر کریمی | ابر و آفتاب | ناصر عبداللهی | بهنام ابطحی | ||||||
| نامهربانی | محمدرضا چراغعلی | ||||||||
| امیر کریمی | خسته | ||||||||
| رضا آریایی | نبض تپنده | رضا آریایی | محمدرضا چراغعلی | ||||||
| شناخت | |||||||||
| همایون شجریان | چه آتشها | علی قمصری | علی قمصری | ||||||
| علیرضا قربانی | نقش فرش دل | ||||||||
| پرده نشین | مهیار علیزاده | ||||||||
| رامین حسینپور | رهگذر | رامین حسینپور | |||||||
| درمان خاک | رامین حسینپور | ||||||||
| شیشه عمر | رامین حسینپور | ||||||||
| تقدیم میکنم | رامین حسینپور | ||||||||
| هدیه | رامین حسینپور | ||||||||
| پنجره خواب تو | رامین حسینپور | ||||||||
| باور | رامین حسینپور | ||||||||
| سایه | رامین حسینپور | ||||||||
| نقطه چین | رامین حسینپور | ||||||||
| حافظه دنیا | رامین حسینپور | ||||||||
| علیرضا شفائی | قسم به حنجرهات | پیمان خازنی | |||||||
| میلاد درخشانی | حرف بزن | میلاد درخشانی | |||||||
نمونهٔ غزل
[ویرایش]| دراین زمانهٔ بیهای و هوی لالپرست | خوشا به حال کلاغان قیل و قالپرست | |
| چگونه شرح دهم لحظهلحظهٔ خود را | برای اینهمه ناباور خیالپرست | |
| به شبنشینی خرچنگهای مردابی | چگونه رقص کند ماهی زلالپرست | |
| رسیدهها چه غریب و نچیده میافتند | به پای هرزهعلفهای باغ کالپرست | |
| رسیدهام به کمالی که جز اناالحق نیست | کمال دار برای من کمالپرست | |
| هنوز زندهام و زنده بودنم خاریست | به تنگچشمی نامردم زوالپرست |
پانویس
[ویرایش]- ↑ «محمدعلی بهمنی درگذشت». ایسنا. ۹ شهریور ۱۴۰۳. دریافتشده در ۳۰ اوت ۲۰۲۴.
- ↑ «یک مصاحبه تمام عاشقانه/ رازی که محمد علی بهمنی هیچگاه فاش نکرد». تابناک.
- ↑ «سروده علیرضا قزوه برای زندهیاد محمدعلی بهمنی؛ غزل پارسی امروز یتیم است یتیم…». ایرنا.
- ↑ «خوشا که تو را همصدای خودم باشم». خبرگزاری ایرنا. ۱۱ شهریور ۱۴۰۳. دریافتشده در ۸ سپتامبر ۲۰۲۵.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ فرج بالافکن (۱۰ شهریور ۱۴۰۳). «محمدعلی بهمنی درگذشت؛ «رودخونهها رودخونهها منم میخوام راهی بشم»». بیبیسی فارسی.
- ↑ سایت تبیان زنجان محمدعلی بهمنی غزلسرای ایران بایگانیشده در ۴ ژوئن ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine
- ↑ «برگزیدگان نخستین جشنواره شعر فجر معرفی شدند». خبرگزاری مهر. ۲۰۰۷-۰۲-۱۳. دریافتشده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۳.
- ↑ «ترانههای ضعیف محمدعلی بهمنی را مجبور به خداحافظی کرد». خبرگزاری تسنیم. ۱۷ شهریور ۱۳۹۷.
- ↑ «خداحافظی محمدعلی بهمنی از ریاست شورای شعر». اینستاگرام محمدعلی بهمنی. ۱۵ شهریور ۱۳۹۷.
- ↑ «محمدعلی بهمنی از بیمارستان مرخص شد». ایسنا. ۲۹ خرداد ۱۴۰۳. دریافتشده در ۱۸ ژوئن ۲۰۲۴.
- ↑ «برای محمدعلی بهمنی دعا کنید». ایسنا. ۱ شهریور ۱۴۰۳. دریافتشده در ۲۲ اوت ۲۰۲۴.
- ↑ «محمدعلی بهمنی شاعر غزلسرا درگذشت». خبرآنلاین. ۹ شهریور ۱۴۰۳. دریافتشده در ۳۰ اوت ۲۰۲۴.
- ↑ خبرگزاری مهر محمدعلی بهمنی میهمان ابنسینا شد
- ↑ خبرگزاری کتاب ایران. «تقدیر از "تیمور ترنج" و "محمدعلی بهمنی" در کنگره سراسری شعر دفاع مقدس». سایت خبرگزاری کتاب ایران. بایگانیشده از اصلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافتشده در ۱۹ می ۲۰۰۹.
- ↑ سایت خانهٔ کتاب صفحات اولیۀ کتاب لذّت بهتزدگی در شعر محمّدعلی بهمنی بایگانیشده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
- ↑ سایت خانهٔ کتاب لذّت بهتزدگی در شعر محمّدعلی بهمنی[پیوند مرده]
- ↑ «مراسم تقدیر و تجلیل از استاد محمدعلی بهمنی».
- ↑ «کتاب گویا: «به قلم احمد امیرخلیلی، محمدعلی بهمنی» دربارهٔ قصه تولّد خود میگوید».
- ↑ «دربارهٔ جهان شعری بهمنی و کتاب «روزگار من و شعر»، زیست شعرگونه شاعر».
منابع
[ویرایش]- محمدعلی بهمنی|پایگاه جامع اهل قلم ایران
- محمدعلی بهمنی|بانک اطلاعات نشریات کشور|روزنامهٔ ایران
- لذّت بُهتزدگی در شعر محمدعلی بهمنی|سایت خانهٔ کتاب
- زندگینامه و آثار محمدعلی بهمنی غزلسرای نامی|مرکز اطلاعرسانی گویدا
- محمدعلی بهمنی: ثروتیان پژوهشگری صریح بود|پایگاه اطلاعرسانی مؤسسهٔ شهر کتاب
- محمدعلی بهمنی: ثروتیان تبلیغ بیهوده نمیکرد|باشگاه خبرنگاران
- لیست آثار زنده یاد محمدعلی بهمنی
پیوند به بیرون
[ویرایش]
- شب محمدعلی بهمنی توسط مجلۀ بخارا
- لذت بهتزدگی در شعر محمدعلی بهمنی|سایت آدینه بوک
- چند شعر ناب از محمدعلی بهمنی|مجلهٔ اینترنتی گونش آنلاین
- بهمنی: ثروتیان از اخلاق چاپلوسی که مد شده بود، دور بود|خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)
- محمدعلی بهمنی: برای شعرهایم تاریخ نمیگذارم |سایت خبر آنلاین
- زندگینامه: محمّدعلی بهمنی|سایت همشهری آنلاین
- خانهٔ دوست، محمدعلی بهمنی|سایت ایران صدا
- گفتگو با محمدعلی بهمنی|بانک اطلاعات نشریات کشور|روزنامهٔ شرق
- محمدعلی بهمنی: نثر سعدی تا به امروز ادامه دارد|خبرگزاری کتاب ایران