سرمد کاشانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

[۱]محمدسعید، مشهور به سرمد کاشانی یا سعیدا، از شاعران فارسی‌زبان سدهٔ یازدهم هجری بود. او در ابتدا از شاگردان ملا صدرای شیرازی و ابوالقاسم میرفندرسکی بود و سپس به هند مهاجرت کرد و در دربار داراشکوه قدر و منزلت یافت. یک سال پس از شکست داراشکوه از اورنگ‌زیب و کشته‌شدنش به دستور او، سرمد کاشانی نیز به اتهام انکار معراج کشته شد. وى از ارامنه و یا یهودیان كاشان بود كه عاقبت به شرف‌ اسلام مشرف شد و به تصوف مایل گشت به درجه‌ ى بالایى در عرفان نایل شد. محمدسعید چندگاهى محضر میر ابوالقاسم فندرسكى و ملاصدراى شیرازى را درك كرد، در خدمت مشایخ به تصفیه‌ى باطن پرداخت، آخرالامر مجذوب شده و به هندوستان رفت.

از آن پس برهنه مى‌ گشت. چنان بود كه هرچه داشت به یغمائیان داد تا آن كه از ستر عورت هم باز ماند. سرمد پس از چندى اقامت در تته به لاهور رفت و سپس به حیدرآباد دكن و از آنجا به دهلى عزیمت كرد و در آن شهر با پسر شاه جهان آشنایى یافت.

لیكن عالمان شرع با او به دشمنى برخاستند و سرمد به فتواى یكى از عالمان بنام ملا عبدالقوى و موافقت فقیهان دیگر به قتل رسید قبرش نزدیك مسجد شاه جهان ‌آباد و مزار اهل دل است. از جمله آثارش: «دیوان» شعر. کتاب رؤیاهای مرد نیلوفری ندشته عمران صلاحی، در احوال و افکار و آثار این شاعر نوشته شده است. در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: بعد از ظهر روز جمعه، ۱۸ ربیع الثانی سال ۱۰۷۰ هجری قمری، پس از نماز جماعت ، جنب مسجد دهلی ، در برابر چشم نمازگزاران ، سعید سرمد کاشانی را گردن زدند! به فرمان اورنگ زیب (پادشاه وقت هندوستان) و فتوای ملا عبدالقوی (قاضی القضات شهر دهلی)

اما جرمش چه بود ، از نظر صاحبان زر و زور و تزویر، بیان سخنان کفرآمیز . اما سخن راست را از حافظ بشنویم :

جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد.

آن چه در بارۀ حلاج ،سهروردی ، عین القضات و نسیمی نوشته اند ، در بارۀ سعید سرمد هم صدق می کند. در زمانی که جنگ هفتاد و دو ملت همه جا را فرا گرفته بود و صاحبان زر و زور و تزویر به این جنگ دامن می زدند ” اندیشه های نوع پرستی و آمال انسان دوستی … در قالب طریق های صوفیانه… تبلیغ می شد.” ولی نه هر تصوقی. همچنین، کتاب عاشقانه‌های یک یاغی، شامل بازخوانی زندگی، شعر و اندیشه سرمد کاشانی، به تصحیح سید عبدالحمید ضیایی منتشر شده است‌

نمونه اشعار[ویرایش]

سرمد تو حدیث کعبه و دیر مکندر کوچه شک چو گمرهان سیر مکن
رو شیوه معرفت ز شیطان آموزاو را بپرست و طاعت غیر مکن

منابع[ویرایش]

  1. «سرمد کاشانی». دهخدا. بازبینی‌شده در ۰۸ دسامبر ۲۰۱۱.