اهلی شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اهلی شیرازی
نام اصلی محمد بن‌یوسف اهلی شیرازی
زمینهٔ کاری شعر
زادروز ۸۵۸ هجری قمری
شیراز
مرگ ۹۴۲ هجری قمری (۸۴ سال)
شیراز
ملیت  ایرانی
محل زندگی شیراز، هرات
جایگاه خاکسپاری جوار آرامگاه حافظ
در زمان حکومت شاه اسماعیل یکم صفوی
پیشه شاعر
سبک نوشتاری مکتب وقوع، سبک هندی
دیوان سروده‌ها مثنوی سِحرِ حلال
مثنوی داستان جم و گل
اثرپذیرفته از سعدی

محمد بن‌یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هـ. ق که در حدود سال ۸۵۸ هـ. ق. در شیراز زاده شد. اهلی به سال ۹۴۲ هـ. ق در هشتادوچهار سالگی، درگذشت. آرامگاه وی در جوار حافظ قرار دارد.[۱]

دوران جوانی[ویرایش]

اهلی از دوران جوانی به تحصیل علوم و فنون پرداخته و چون طبع شعر داشت با سرودن اشعار، شهرت یافت. او از پیروان مذهب شیعه بود که در زمان شاه اسماعیل اول صفوی، اشعاری در مدح پیامبر و خاندان او سروده‌است.

زندگی هنری اهلی[ویرایش]

اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود. غزلیات بسیار لطیفی به سبک سعدی سروده و در قصیده سرایی و مثنویات مصنوع مهارت بسزا داشته‌است. در مدح علیشیر نوایی نیز قصیده‌ای سروده و در سفر هرات بدو تقدیم کرده‌است. اهلی، مثنوی مصنوع و معروفی در ۵۲۰ بیت با سه صنعت مهم: ذوقافیتین - ذوبحرین - انواع جناس، به نام داستان جم و گل سروده‌است. این مثنوی که به سحرحلال معروف است، چندین‌بار در بمبئی، تهران و شیراز به چاپ رسیده‌است. چند بیت از این مثنوی بدین مضمون است:

ساقی از آن شیشه منصوردمدر رگ و در ریشه من صور دم
***
خواجه در ابریشم و ما در گلیمعاقبت ای‌دل همه یک‌سر گلیم
***
خواه از لب مسیحا، خواه از زبان ناقوسصاحب‌دلان شناسند آواز آشنا را

آثار منظوم اهلی[ویرایش]

در کتاب هدیةالعارفین از دوازده کتاب و رساله اهلی بدین ترتیب نام‌برده شده:

و ۳ قصیده به پیروی از سلمان ساوجی

کلیات اشعار اهلی به کوشش حامد ربانی در فروردین ۱۳۴۴ در ۸۷۱ صفحه منتشر شد. چند بیت از دیوان او:

خندید گل و غنچه شکفت و چمن آراستآن غنچه پژمرده که نشکفت، دل ماست
با خار غمم خار گل ای مرغ چمن چیست؟کاین خار من اندر جگر و خار تو در پاست
گلگشت چمن بر دل آزاده بود خوشمرغان چمن را به گل و سرو چه پرواست
***
اهلی مراد خویش زرندان دیر خواهاز زاهدان صومعه همت طلب مکن
***
زاهد به ره کعبه روان کاین ره دین استخوش می‌رود اما ره مقصود نه این است

پی‌نوشت[ویرایش]

  1. اطلاعات عمومی. عنایت‌الله شکیباپور. کتاب‌فروشی اشراقی. ص ۷۸

منابع[ویرایش]

  • سیمای شاعران فارس در هزار سال، تألیف حسن امداد، جلد اول، چاپ اول ۱۳۷۷ خورشیدی
  • لغت‌نامه دهخدا
  • ایرج سعادتمند توندری. ترشیز ۱ - (نگاهی به تاریخ و جغرافیای شهرستان کاشمر). چاپ اول. مشهد: موسسه فرهنگی هنری و انتشاراتی ضریح آفتاب، ۱۳۸۴. ۲۹۶. 

پیوند به بیرون[ویرایش]