فریدون توللی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فریدون توللی
Ferydon tavalli.jpg
زادروز ۱۲۹۸ خورشیدی
شیراز
پدر و مادر جلال توللی
مرگ ۹ خرداد ۱۳۶۴
تهران
ملیت  ایران
علت مرگ بیماری قلبی
پیشه شاعر
همسر(ها) مهین توللی
فرزندان نیما و فریبا و رها
دانشگاه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران

فریدون تَوَلَّلی (۱۲۹۸، شیراز – ۹ خرداد ۱۳۶۴، تهران) شاعر ایرانی بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

فریدون توللی در شیراز به دنیا آمد. والدینش از تیرهٔ توللی طایفه عملهٔ قشقایی بودند. پس از پایان دورهٔ آموزش‌های دبستانی و دبیرستانی در این شهر، وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۲۰ در رشتهٔ باستان‌شناسی دانشکده ادبیات این دانشگاه فارغ‌التحصیل گردید. سپس به کار باستان‌شناسی روی آورد و تا امرداد ۱۳۳۲ چندی رئیس ادارهٔ باستان‌شناسی استان فارس بود. توللی، پس از شهریور ۱۳۲۰ وارد فعالیت‌های سیاسی شد و به نوشتن مقالات سیاسی در نشریات حزب توده و مجموعهٔ سیاسی طنزآمیزی با نام «التفاصیل» پرداخت. توللی پس از کودتای ۲۸ امرداد از فعالیت‌های سیاسی دست شست و در کتابخانهٔ دانشگاه پهلوی شیراز به کار مشغول شد. توللی بر اثر آشنایی با نیما یوشیج در شعر به‌شیوهً جدید گرایش یافت و به یکی از پیشروان آن تبدیل شد. دفترهای شعر «رها» و «نافه» او محصول همین دوران است. وی بعدها به مخالفت با فرم آزاد نیمایی پرداخت و مجموعه‌ای از غزل و قصیده به شیوهٔ قدیم را با نام «پویه» منتشر کرد.

توللی با زبان فرانسه آشنایی داشت و اشعاری از شاعران فرانسه‌زبان را به فارسی برگردانده‌است. او سرانجام پس از سال‌ها بیماری قلبی در سال ۱۳۶۴ درگذشت. همسر وی مهین توللی بود که از آن‌ها سه فرزند به نام‌های نیما و فریبا و رها به‌جای مانده‌است. توللی به‌خاطر علاقهٔ زیادش به نیما نام او را بر نخستین دختر خود می‌گذارد. ویژه‌نامهٔ توللی در شمارهٔ هشتاد و پنج مجلهٔ بخارا با مقالاتی از محمدرضا شفیعی کدکنی، محمد افشین‌وفایی، مهدی فیروزیان، علی‌اکبر سعیدی سیرجانی و... در زمستان ۱۳۹۰ منتشر شده‌است.

ویژگی اشعار توللی[ویرایش]

شعر توللی عمدتاً شعری عاشقانه، رمانتیک و احساساتی است: با تصاویر، واژه‌ها و ترکیب‌های فریبندهٔ خوشاهنگ، که با بیان شاعرانهٔ احساسات فردی، بیش از هر چیز از کامجویی‌های جسمانی سخن می‌گوید؛ و توفیق وی در شاعری، به‌سبب همین شعرهاست. توللی در سرودن شعر عاشقانه به شیوهٔ نو، روزگاری پیشرو و نظریه‌پرداز بوده‌است و در این زمینه سهم بزرگی دارد.

دفتر اشعار[ویرایش]

التفاصیل (۱۳۲۴)

رها (۱۳۲۹)

کاروان (۱۳۳۱)

نافه (۱۳۴۰)

پویه (۱۳۴۵)

شگرف (۱۳۵۳)

بازگشت (۱۳۶۹)

کابوس (۱۳۸۶)

نمونهٔ شعر[ویرایش]

شعر «بَلَم» یکی از مشهورترین اشعار فریدون توللی است.

بَلَم، آرام چون قویی سبکباربه نرمی بر سرِ کارون همی رفت
به نخلستان ساحل قرصِ خورشيد ز دامان افق بيرون همی رفت
شفق بازی‌كنان در جنبش آبشكوهِ ديگر و راز دگر داشت
به دشتی پُر شقايق باد سرمستتو پنداری كه پاورچين گذر داشت
جوان پارو زنان بر سينه‌ی موجبلم می‌راند و جانش در بلم بود
صدا سر داده غمگين در رهِ بادگرفتار دل و بيمار غم بود
«دو زُلفونِت بُوِد تار رُبابمچه مي خواهی از اين حال خرابُم»
«تو كه با مو سرِ ياري نداریچرا هر نيمه شو آيی به خوابُم»
درون قايق از باد شبانگاهدو زلفي نرم‌نرمك تاب می‌خورد
زنی خم گشته از قايق بر امواجسر انگشتش به چين آب می‌خورد
صدا چون بوی گل در جنبش آببه آرامی به هر سو پخش می‌گشت
جوان می‌خواند سرشار از غمی گرمپِیِ دستی نوازش بخش می‌گشت
«تو كه نوشُم نِئي نيشُم چرايیتو كه يارُم نِئی پيشُم چرايی»
«تو كه مرهم نِئی زخمِ دلُم رانمك‌پاش دل ريشُم چرايی»
خموشی بود و زن در پرتو شامرُخی چون رنگ شب نيلوفری داشت
ز آزار جوان دلشاد و خرسندسری با او، دلی با ديگری داشت
ز ديگر سوی كارون زورقی خُردسبك بر موجِ لغزان پيش می‌راند
چراغی كورسو می‌زد به نی‌زارصدايی سوزناك از دور می‌خواند
نسيمی اين پيام آورد و بگذشت:«چه خوش بی، مهربونی از دو سَر بی»
جوان ناليد زير لب به افسوس:«كه يك‌سر مهربونی، درد سر بی»

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • «فریدون توللی». انتشارات کلک آزادگان. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)