سراج‌الدین سگزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سراج الدین سگزی، متخلص به سراجی از قصیده سرایان و شاعران نامدار نیشابوری[۱][۲] سیستانی الاصل است که در نیمه اول قرن هفتم هجری قمری می زیسته است. دکتر ذبیح الله صفا ضمن تحلیلی از شعر سراج، در شرح احوال وی چنین می‌گوید: سراجی سگزی شاعری قصیده سرا و مداح بود. از اشعار او پیداست که وی سجزی «سیستانی» بوده و شاعری را در سیستان آغاز کرده است.سراجی را به جهت توانمندی زیادش در بکارگیری ردیف‌های سخت اسمی، فعلی و جمله‌ای مصارع الشعرا نامیده اند. او به زبان عربی مسلط بوده است و از حکمت و نجوم هم بهره برده است.

آتشی دارم به دل، از آن دولعل آبدار باد تا زلفش پریشان کرد، گشتم خاکسار
خاک ره گل می‌شود، از آن آب چشمم تا چرا آتش اندر من زد و رفت، از بر من بادوار

اما فریدون گرایلی در کتاب مشاهیر نیشابور محل تولد او را سگزآباد نیشابور دانسته و چون مدتی هم در سیستان می زیسته، در مورد محل تولد اختلاف به وجود آمده است.البته خود سراح الدین در اشعارش به خراسانی بودن خودش اشاره می کند:

مصطفا خلقی خداوندا سراجی در صفت جان فشانی مر مدیحت را چو حسّان در رسید
فخر در مکران نمودند در هوای خدمتت گرچه اصل پاکش از خاک خراسان در رسید

.[۳]

سراجی سگزی از شاعران معروف، توانا و چیره دست زمان خود بوده که در دوره‌های بعدی دیوان وی مورد بی توجهی واقع گردیده ، و هیچ گونه تصحیح و چاپی از دیوان او صورت نپذیرفته و شاید علت اصلی مغفول بودن این شاعر آن است که بخش عمده‌ای از زندگانی خود را در خارج از ایران و در دربارهای ممالیک دهلی  به سر برده است. معلومات این شاعر بسیار وسیع بوده و با مطالعه دیوان وی میزان آگاهی و اشراف وی بر علوم عصر مانند حکمت، فلسفه، علوم عقلی و نقلی، ریاضی، ادب عرب، قرآن، حدیث، اصطلاحات علم شطرنج، خط، عروض و غیره تبیین می گردد .[۴][۵]

منیع[ویرایش]

  • حیدرعلی دهمرده – وحید کیخا مقدم – عبدل علی اویسی. کتاب شاعران سیستان. چاپ 1380. ناشر روابط عمومی دانشگاه زابل. 

پانویس[ویرایش]

  1. سگزآباد نیشابور؛ اهالی این روستا در منطقه نیشابور مهاجرین سیستانی هستند
  2. خود او به خراسانی بودن خویش سروده است:«فخر در مکران نمودند در هوای خدمتت/گرچه اصل پاکش از خاک خراسان در رسید»
  3. مشاهیر نیشابور، از فریدون گرایلی>این نویسنده هم سگزی را اصالتاً سیستانی می داند و محل تولد او را سگزآباد نیشابور می داند
  4. احمدرضا يلمه ها. «مصارع الشعرا شاعری ناآشنا». 
  5. احمدرضا يلمه ها. «حافظ و سید سراج الدین سگزی».