زیب‌النسا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زیب‌النسا بیگم
شاهدخت امپراتوری گورکانی
پادشاه بیگم
Zeb-un-Nisa Begum.jpg
پرتره ای از شاهدخت زیب‌النسا و همراهانش
زاده۱۵ فوریه ۱۶۳۸
دولت‌آباد
درگذشته۲۶ مه ۱۷۰۲ (۶۴ سال)
دهلی
خانداندودمان تیمور
پدراورنگ‌زیب
مادردلرس بانو بیگم
دین و مذهباسلام

زیب النسا یا زینب‌النساءبیگم، (۱۵ فوریه ۱۶۳۸ – ۲۶ مه ۱۷۰۲) متخلص به «مخفی»، بزرگترین دختر اورنگ‌زیب از ملکه دلرس بانو بیگم بود. او یکی از خوشنویسان هند و از شاعران سبک هندی در ادبیات فارسی و تصوف بود. تبار او از جانب مادر به شاه اسماعیل صفوی می‌رسید.

او در سال ۱۵۵۷ مادرش را از دست داد و سرپرست دو برادر کوچکش محمد اعظم و محمد اکبر شد. زمانی که پدرش به سلطنت رسید او ۲۱ ساله بود و به مشاور پدرش تبدیل شد. اما پس از ۲۴ سال اورنگ‌زیب از او بخاطر طرفداری از برادرش محمد اکبر که بر ضد پدرش شورش کرده بود و در این شورش زیب النسا برای حفظ جان برادر کوچکش به پدر خود خواهش زیادی کرده بود، به همین خاطر از وی روی برگرداند و دستور داد او را در قصر زندانی کنند و درآمد سالانه ۴هزار سکه طلای او را قطع کنند. زیب‌النسا زنی بسیار نیکوکار و خیرخواه و باوقار، خردمند، ادیب و دانش دوست، هنرمند و هنرپرور بود. به ادبیات فارسی و عربی علاقه فراوان داشت و قرآن را از ۶ سالگی به خوبی حفظ بود و با صوت می خواند. خطوط نستعلیق، نسخ و شکسته را به نیکی و بهترین شکل می‌نوشته و کتب بسیار به نام او تألیف کرده‌اند و بسیار شعر می‌سروده و در بدیهه چیره‌دست بود. سبک شعر او سبک هندی است، همچنین در خوانندگی استاد و سر زبان همگان بود و به عنوان بهترین خواننده زن در بین زنان خوش صدا مشهور بود.

از نوشته‌های او می‌توان به کتاب زیب‌المنشآت اشاره کرد. در شعر «مخفی» تخلص می‌کرد. این بیت را از او می‌دانند:

درسخن مخفی شدم مانند بو در برگ گلمیل دیدن هرکه دارد در سخن بیند مرا

مرگ[ویرایش]

زیب‌النسا به دلیل مناعت طبع تا پایان عمر به ازدواج تن در نداد. شاه عباس دوم از جمله خواستگارانش بود. زیب‌النساء در سال ۱۷۰۲ درسن ۶۴ سالگی درگذشت.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. Sir Jadunath Sarkar (1979). A short history of Aurangzib, 1618–1707. Orient Longman. p. 14.

این مقاله شامل بخش‌هایی به قلم محمد معین (درگذشته در ۲۱ تیر ۱۳۵۰) است. حقوق معنوی آن بخش‌ها برای محمد معین محفوظ است.

فضایلی، حبیب‌الله. ''اطلس خط''. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.