زیب‌النسا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زیب‌النسا بیگم
شاهدخت امپراتوری گورکانی
پادشاه بیگم
Zeb-un-Nisa Begum.jpg
پرتره ای از شاهدخت زیب‌النسا و همراهانش
خاندان دودمان تیمور
پدر اورنگ‌زیب
مادر دلرس بانو بیگم
زادروز ۱۵ فوریه ۱۶۳۸
دولت آباد
مرگ ۲۶ می ۱۷۰۲ (۶۴ سال)
دهلی
دین و مذهب اسلام

زیب النسا یا زینب‌النساءبیگم، (۱۵ فوریه ۱۶۳۸ - ۲۶ مارس ۱۷۰۲) متخلص به «مخفی»، بزرگترین دختر اورنگ‌زیب از ملکه دلرس بانو بیگم بود. او یکی از خوشنویسان هند و از شاعران سبک هندی در ادبیات فارسی و تصوف است. تبار او از جانب مادر به شاه اسماعیل صفوی می‌رسید.

او در سال ۱۵۵۷ مادرش را از دست داد و سرپرست دو برادر کوچکش محمد اعظم و محمد اکبر شد. زمانی که پدرش به سلطنت رسید او ۲۱ ساله بود و به مشاور پدرش تبدیل شد. اما پس از چندی اورنگ‌زیب از او روی برگرداند و دستور داد او را در قصر زندانی کنند. زیب‌النسا زنی ادیب و دانش دوست، هنرمند و هنرپرور بود. به ادبیات فارسی و عربی علاقه فراوان داشت و قرآن را حفظ بود. خطوط نستعلیق، نسخ و شکسته را نیک می‌نوشته و کتب بسیار به نام او تألیف کرده‌اند و گاه شعر می‌سروده و در بدیهه چیره‌دست بود. سبک شعر او سبک هندی است.

از نوشته‌های او می‌توان به کتاب زیب‌المنشآت اشاره کرد. در شعر «مخفی» تخلص می‌کرد. این بیت را از او می‌دانند:

درسخن مخفی شدم مانند بو در برگ گلمیل دیدن هرکه دارد در سخن بیند مرا

مرگ[ویرایش]

زیب‌النسا به دلیل مناعت طبع تا پایان عمر به ازدواج تن در نداد. شاه عباس دوم از جمله خاستگارانش بود. زیب‌النساء در سال ۱۷۰۲ درسن ۶۴ سالگی درگذشت.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. Sir Jadunath Sarkar (1979). A short history of Aurangzib, 1618–1707. Orient Longman. p. 14.

این مقاله شامل بخش‌هایی به قلم محمد معین (درگذشته در ۲۱ تیر ۱۳۵۰) است. حقوق معنوی آن بخش‌ها برای محمد معین محفوظ است.

فضایلی، حبیب‌الله. ''اطلس خط''. انتشارات مشعل اصفهان. چاپ دوم، اصفهان۱۳۶۲ش.